Piotr Oczko (ur. w 1973 w Krakowie, zm. 15 lipca 2026 tamże) – anglista, polonista, niderlandysta, kulturoznawca, historyk sztuki i tłumacz, profesor nauk humanistycznych zatrudniony na Uniwersytecie Jagiellońskim. Autor licznych studiów oraz monografii naukowych.
Działalność naukowa Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie ukończył filologię angielską w 1997 i filologię polską w 2000. Doktoryzował się w 2002 roku na podstawie rozprawy Czyż był ktoś kiedyś tak jak ja nieszczęsny? 'Lucyfer' Joosta van den Vondel na tle historyczno-porównawczym (promotorem był prof. Andrzej Stanisław Borowski), zaś w 2014 roku uzyskał habilitację na podstawie pracy Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji. W 2022 roku otrzymał tytuł naukowy profesora w dziedzinie nauk humanistycznych.
Był zatrudniony na Wydziale Polonistyki UJ. Wykładał także na Uniwersytecie Karola w Pradze (w 2006 roku). Prowadził badania na uniwersytetach w Canterbury, Londynie, Berlinie, Lejdzie, Utrechcie, Nijmegen, Amsterdamie i Antwerpii. Należał do międzynarodowego stowarzyszenia kuratorów i historyków sztuki holenderskiej i flamandzkiej CODART.
Zainteresowania badawcze Piotra Oczki obejmowały literaturę i kulturę krajów niderlandzkojęzycznych, dawną literaturę polską, angielską i niemiecką, dramat średniowieczny, Nowy historyzm, kwestie zła w kulturze, tożsamości i stereotypy narodowe, dawną literaturę dla młodzieży (zwłaszcza twórczość L.M. Montgomery), szeroko rozumiane sprawy żydowskie, LGBTQ+ studies, a przede wszystkim historię sztuki (siedemnastowieczne holenderskie malarstwo rodzajowe, emblematykę, rzemiosło artystyczne XVII-XIX wieku, historię ceramiki europejskiej – przede wszystkim holenderskie flizy i „delfty").
Od 2018 roku publikował na łamach miesięcznika „Znak” eseje na temat kultury dawnej Holandii.
Rodzina Był synem dr hab. Barbary Oczkowej – slawistki, wieloletniej wykładowczyni w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ.
Publikacje Studia i monografie Piotr Oczko był autorem ok. 100 artykułów naukowych oraz książek:
Mit Lucyfera. Literackie dzieje Upadłego Anioła od starożytności po wiek XVII, Kraków 2005. W najdroższej Holandyjej… Szkice o siedemnastowiecznym dramacie i kulturze niderlandzkiej, Kraków 2009. Życie i śmierć doktora Fausta, złego czarnoksiężnika, w literaturze angielskiej od wieku XVI po romantyzm, Kraków 2010. Homoseksualność staropolska (razem z Tomaszem Nastulczykiem), Kraków 2012. Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji, Kraków 2013. Gabinet Farfurowy w Pałacu w Wilanowie. Studium historyczno-ikonograficzne (razem z Janem Pluisem), Warszawa 2013. Holenderskie flizy na dawnych ziemiach polskich i ościennych, t. I: Umywalnia na Zamku Wysokim w Malborku. Jej historia i wystrój (razem z Janem Pluisem), Malbork 2018. Holenderskie flizy na dawnych ziemiach polskich i ościennych, t. II: Mody i wnętrza, Malbork 2018. Holandia. Książka do pisania, Kraków-Budapeszt-Syrakuzy 2019. Bezem en kruis. De Hollandse schoonmaakcultuur of de geschiedenis van een obsessie, Leiden 2020. Pocztówka z Mokum. 21 opowieści o Holandii, Wydawnictwo Znak 2021, Suknia i sztalugi. Historie dawnych malarek, Wydawnictwo Znak 2024.
Redakcja i współautorstwo Oczko był również redaktorem i współautorem książek: Słownik Sarmatyzmu. Idee, pojęcia, symbole, red. Andrzej Borowski, Kraków 2001. CAMPania – zjawisko campu we współczesnej kulturze, Warszawa 2008. August Antoni Jakubowski, Wspomnienia polskiego wygnańca/The Remembrances of a Polish Exile – przekład, wstęp i opracowanie (razem z Jarosławem Ławskim), 2013, Białystok 2013. Widzę rzeki szerokie… Z dziejów literatury niderlandzkiej XIX i XX wieku (razem z Jerzym Kochem), Poznań 2018.
Przekłady literatury obcej Tłumaczył literaturę niderlandzkią i angielską, m. in: Cudowna historia Maryjki z Nijmegen, która przez siedem lat miała do czynienia z diabłem. Anonimowy mirakl niderlandzki z XV wieku (adaptacja literacka Włodzimierz Szturc), Kraków, 1998. Joost van den Vondel, Lucyfer, Kraków 2002 (II wyd. Kraków 2007). Božidar Jezernik, Dzika Europa. Bałkany w oczach zachodnich podróżników, Kraków 2007. Johan Huizinga, Kultura XVII-wiecznej Holandii, Warszawa 2008. Frank Westerman, Ararat (razem ze Sławomirem Paszkietem), Warszawa 2009. Notes amsterdamski, Kraków-Budapest 2016.
Nagrody i nominacje Nagroda translatorska Ministerstwa Kultury Flamandzkiej w Brukseli (1997) Stypendium Sasakawa Young Leaders Fellowship Fund (2000) Stypendium Funduszu im. Adama Krzyżanowskiego (2006) Nagroda rektora UJ (2010, 2014, 2019) Nagroda Krakowska Książka Miesiąca Listopada 2021 za książkę Pozdrowienia z Mokum. 21 opowieści o Holandii nominacja do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy 2022 w kategorii proza za Pocztówka z Mokum. 21 opowieści o Holandii nominacja do Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” za Pocztówka z Mokum. 21 opowieści o Holandii Krzyż Oficerski Orderu Oranje-Nassau (2024)Zmarł prof. Piotr Oczko. Uniwersytet Jagielloński stracił wybitnego humanistę Nagroda Krakowska Książka Miesiąca Grudnia 2024 za książkę Suknia i sztalugi. Historie dawnych malarek Nagroda im. Kazimierza Wyki (2026)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Oranje-Nassau Kategoria:Polscy angliści Kategoria:Polscy filolodzy Kategoria:Polscy niderlandyści Kategoria:Polscy poloniści Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury niderlandzkiej Kategoria:Urodzeni w 1973 Kategoria:Zmarli w 2026