Mistrzostwa świata w piłce nożnej – międzynarodowy turniej piłkarski, który rozgrywany jest od 1930 roku. W tych rozgrywkach rywalizują narodowe reprezentacje mężczyzn, będące członkami Fédération Internationale de Football Association (FIFA), globalnej organizacji zarządzającej tym sportem. Turniej organizowany jest co cztery lata, oprócz 1942 i 1946 roku, kiedy rywalizację anulowano w związku z II wojną światową. Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były w 2026 roku, wygrała Hiszpania, która pokonała Argentynę (1–0 po dogrywce).
Finał mistrzostw świata jest ostatnim meczem turnieju, a reprezentacja, która wygrywa ogłaszana jest mistrzem świata. Jeśli po 90 minutach regularnego czasu gry wynik jest nierozstrzygający, mecz zostaje przedłużony o 30 (2×15) minut. W wypadku, gdy wynik po zakończeniu dogrywki nadal jest remisowy, dyktowane są rzuty karne. Drużyna zwyciężająca w serii rzutów karnych zostaje mistrzem świata. Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako de facto finał mistrzostw świata w 1950 roku.
thumb|Reprezentacja Argentyny (wyjściowa jedenastka przed meczem fazy grupowej z Meksykiem), która zwyciężyła z reprezentacją Francji w finale mistrzostw świata w 2022. thumb|Tłum argentyńskich kibiców świętujący na ulicach Buenos Aires zdobycie przez ich drużynę tytułu mistrzów świata w 2022.
W 22 rozegranych turniejach (stan na 2022) 80 drużyn narodowych wystąpiło przynajmniej raz. Spośród nich 13 dotarło do finału tych rozgrywek, a 8 wygrało. Brazylia, będąc 5-krotnym triumfatorem mistrzostw świata (1958, 1962, 1970, 1994, 2002), jest najbardziej skuteczną drużyną tego turnieju, a także jedyną reprezentacją, która uczestniczyła we wszystkich edycjach mistrzostw. Po cztery tytuły w dorobku mają Włochy (1934, 1938, 1982, 2006) i Niemcy (1954, 1974, 1990, 2014). Argentyna jest trzykrotnym triumfatorem mistrzostw świata (1978, 1986, 2022). Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) , Francja (1998, 2018), Hiszpanii (2010, 2026). Drużyna Anglii (1966) wywalczyła jedno mistrzostwo. Niemcy swój czwarty tytuł (a pierwszy po zjednoczeniu) zdobyły w 2014 roku. Ten tytuł sprawił, że Niemcy zostały pierwszą drużyną z Europy, która wygrała w Ameryce Południowej. Reprezentacja narodowa, która wygrywa turniej otrzymuje Puchar Świata FIFA, a nazwa państwa jest grawerowana na spodniej części trofeum.
Finały mistrzostw świata w 1970 i 1994 (Brazylia–Włochy) oraz 1986, 1990 i 2014 (Argentyna–Niemcy) to jedyne mecze finałowe, w których spotykały się reprezentacje tych samych państw. Dotychczas (stan na 2022) tylko dwukrotnie w meczu finałowym mistrzostw świata zwyciężyli turniejowi debiutanci – Urugwaj w 1930 i Włochy w 1934 roku.
Jedyne finały, które nie zostały rozegrane w niedzielę odbyły się w 1930 (środa) i 1966 roku (sobota).
Dotychczas (stan na 2022) jedynie reprezentacje państw europejskich i południowoamerykańskich dotarły do finałów mistrzostw świata.
Lista finałów
RokZwycięzcaWynik końcowy2. m-ceStadionMiastoLiczba kibiców19304–2Estadio Centenario19342–1Stadio Nazionale19384–2Stade olympique Yves-du-Manoir1950*2–1Maracanã19543–2Wankdorfstadion19585–2Råsundastadion19623–1Estadio Nacional19664–2Stadion Wembley19704–1Estadio Azteca19742–1Olympiastadion München19783–1Estadio Monumental19823–1Santiago Bernabéu19863–2Estadio AztecaMeksyk, Meksyk19901–0Stadio Olimpico19940–0Rose Bowl19983–0Stade de France20022–0Stadion Nissan20061–1Olympiastadion20101–0FNB Stadium20141–0Maracanã20184–2Stadion Łużniki20223–3Lusail Stadium
+LegendaMecz wygrany po dogrywce.Mecz wygrany po rzutach karnych.
* Na MŚ w 1950 nie było finału, zwycięzca turnieju został wyłoniony po rozegraniu meczów w grupie w systemie kołowym. Ostatni mecz fazy pomiędzy Brazylią a Urugwajem zadecydował o 1. i 2. miejscu.
Zestawienie finalistów 350px|thumb|Triumfatorzy mistrzostw świata. +Według konfederacjiKonfederacjaWystępyWygrane2. miejscaUEFA281316CONMEBOL1495
+Według reprezentacji narodowychDrużyna narodowaZwycięstwa2. miejscaPodsumowanie finałówLata wygranych MŚLata zdobytych 2. miejsc5271958, 1962, 1970, 1994, 20021950, 19984481954, 1974, 1990, 20141966, 1982, 1986, 20024261934, 1938, 1982, 20061970, 19943471978, 1986, 20221930, 1990, 2014, 20262241998, 20182006, 20222021930, 1950–2022010, 2026–1011966–033–1974, 1978, 2010022–1934, 1962022–1938, 1954011–1958011–2018
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Mistrzostwa świata w piłce nożnej Finały