mały|Pierwsi polscy osadnicy w Čelinovacu. mały|Polonia w Bośni w czasie nabożeństwa, lata 30. mały|Tomislav Durtka, Miloš Mišković, Igor Kanjski podczas uroczystości stowarzyszenia Polaków „Bolesławiec” z Prnjavora. mały|Polski cmentarz w Devetinie mały|Procesja podczas X festiwalu polonijnego Pirogijada w Čelinovacu
Polacy w Republice Serbskiej (serb. Пољаци у Републици Српској) – mniejszość narodowa w Republice Serbskiej.
Mniejszość narodowa Początki mniejszości polskiej na terenie obecnej Republiki Serbskiej sięgają 1895, kiedy przybyli tu pierwsi emigranci z Galicji i Bukowiny. Osiedli się oni i mieszkali na terenie Bośni. Po zakończeniu II wojny światowej w 1946 Jugosławię opuściło łącznie około 18 tysięcy polskich osadników. Pozostało około półtora tysiąca w okolicach Banja Luki, Gradiški oraz Prnjavora. Większość reemigrantów osiedliło się na Dolnym Śląsku w okolicach Bolesławca.
Mieszkający na terenie Republiki Serbskiej są potomkami Polaków w trzecim lub czwartym pokoleniu. Według spisu ludności z 2013 w Republice Serbskiej na 1 170 342 mieszkańców mieszkało 186 Polaków (91 mężczyzn i 95 kobiet). Najwięcej mieszkało w: Banja Luce 35 osób, Gradišce 38 osób, Laktasi 16 osób, Prnjavorze 64 osoby. W innych miejscowościach takich jak: Bijeljina, Derventa, Doboj, Zvornik, Oštra Luka, Prijedor, Srebrenica, Foča, Celinac i Srbac mieszkało od 1 do 9 osób pochodzenia polskiego.
Prawa mniejszości narodowej Zgodnie z Konstytucją z 2006 mniejszości narodowe w Republice Serbskiej zgodnie z art. 14 mają prawo do pełnego równouprawnienia i poszanowania tożsamości etnicznej (w zakresie kultury, kształcenia, informacji i stosowania języka w urzędach w mowie i piśmie) oraz indywidualnymi (art. 75 i 76). Konstytucja zabrania przymusowej asymilacji, gwarantując prawo do wyrażania, ochrony i rozwijania swojej odrębności etnicznej, kulturowej i religijnej. Mniejszości narodowych mogą w miejscach publicznych używać swoich symboli, a także języka. W zależności od liczebności populacji w danym regionie jest możliwe używanie własnego języka w urzędach, organizacjach i innych jednostkach samorządowych. Przedstawiciele mniejszości mogą zakładać stowarzyszeń o charakterze oświatowym i kulturalnym, jeśli są one dobrowolnie finansowane.
Nauka języka serbskiego jest obowiązkowa. Zgodnie z Ustawą o podstawach systemu kształcenia i wychowania z 2004 oraz Ustawą o samorządzie lokalnym możliwe jest zorganizowanie nauki w języku mniejszości, pod warunkiem że będzie co najmniej 15 uczniów.
Stowarzyszenia Mniejszości narodowe na poziomie centralnym reprezentuje Rada ds. mniejszości narodowych (Savet za nacjonalne manjine Zaštitnika građana).
W 2003 powstało Stowarzyszenie Mniejszości Narodowych Republiki Serbskiej. Należy do niego 11 stowarzyszeń mniejszości narodowych: czeskiej, włoskiej, żydowskiej, węgierskiej, macedońskiej, niemieckiej, polskiej, romskiej, słowackiej, słoweńskiej i ukraińskiej. W Republice Serbskiej funkcjonują 3 stowarzyszenia Polonijne: w Banja Luce, Prnjavorze, Gradiszce: Stowarzyszenie Polaków w Banja Luce zaczęło działalność w maju 2004. Należy do niego około 100 osób. Członkowie uczestniczą w tradycyjnym festiwalu mniejszości narodowych, najważniejszych obchodach polskich świąt państwowych i religijnych. Została zorganizowana szkoła języka polskiego i kultury polskiej. Prezeską Stowarzyszenia, Danijel Kovč. W Gradišce działa Polskie Stowarzyszenie „Mak”, którego prezesem jest Marija Buganik-Pranjić. W Prnjavorze działa Związek Mniejszości Narodowych, którego prezesem jest Igor Kanjski.
Szkoła Języka Polskiego i Kultury W 2011 rozpoczęła działalność Szkoła Języka Polskiego i Kultury Polskiej. Zajęcia odbywały się dwa razy w tygodni, wieczorem w siedzibie Związku Mniejszości Narodowych Republiki Serbskiej w Banja Luce. W kursie mogli uczestniczyć wszyscy zainteresowani, którzy wnieśli ustalona opłatę.
Imprezy cykliczne Organizacje polonijne organizują kilka razy w roku cykliczne imprezy kulturalne. We wsi Čelinovac w gminie Gradiška jest organizowany od 2010 przez Stowarzyszenie Polaków i Przyjaciół „MAK” festiwal pierogów „Pirogijada”. W Prnjavorze od 2009 jest organizowany festiwal mniejszości narodowych „Mała Europa”.
Zobacz też Polonia w Bośni i Hercegowinie Ambasada RP w Sarajewie Przesiedlenie Polaków z Bośni i Hercegowiny do Polski w 1946 Polski cmentarz w Nowym Martyńcu
Przypisy
Kategoria:Republika Serbska Kategoria:Kultura Republiki Serbskiej