Jan Piotr Dekowski (ur. 22 lutego 1907 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 20 listopada 1988 w Łodzi) – polski etnograf, muzealnik i badacz terenowy. Kierownik i pracownik Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi.
Życiorys Urodził się w rodzinie robotniczo-chłopskiej, ojcem był Konstanty Dekowski, matka Agnieszka z Kurzyców. W latach 1926–1931 uczył się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim im. Tadeusza Rejtana w Tomaszowie Mazowieckim, w którym nauczycielem był Tadeusz Seweryn kierujący Szkolnym Kołem Krajoznawczym. Dekowski podczas wycieczek zbierał dokumentację etnograficzną. Działał w harcerstwie, będąc drużynowym oraz komendantem hufca. Po maturze pracował jako nauczyciel w szkołach powszechnych w Pludwinach (1931-1933), Zarzęcinie oraz Tomaszowie Mazowieckim (1933-1942 oraz 1945-50).
W 1949 r. podjął studia etnograficzne na Uniwersytecie Łódzkim, a w 1953 r. obronił pracę magisterską pt. „Strój piotrkowski” przygotowaną pod kierunkiem Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej. Praca ta została opublikowana w 1954 r. w ramach serii Atlas Polskich Strojów Ludowych (t. 11). W 1968 r. obronił pracę doktorską pt. „Pożywienie chłopów łowickich”, której promotorką była także K. Zawistowicz-Adamska.
W 1950 r. ożenił się z Bronisławą Golik, która była nauczycielką. Nie mieli dzieci. Zmarł 20 listopada 1988 w Łodzi i tam został pochowany.
Działalność zawodowa i społeczna Pełnił społeczną funkcję kierownika Muzeum Regionalnego w Tomaszowie Mazowieckim, które należało do Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Po zakończeniu wojny wrócił do pracy muzealnika i nauczyciela, a w 1946 r. zaprezentował pierwszą wystawę. W 1950 r. po upaństwowieniu tomaszowskiego muzeum został jego kierownikiem, a w 1956 r. służbowo został przeniesiony do Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, w którym pracował aż do przejścia na emeryturę w 1972 r. mały|Plakietki promujące folklor Kalisza, ze zbiorów Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu Od 1946 r. był członkiem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, przez wiele kadencji zasiadał w Zarządzie Oddziału PTL w Łodzi, a także w Zarządzie Głównym PTL (członek w latach 1967-1970) oraz Głównej Komisji Rewizyjnej (członek w latach 1970-73). Po zakończeniu pracy zawodowej zaangażował się z ramienia PTL w prace Kół Miłośników Folkloru Robotniczego w Łodzi, Kaliszu i Opocznie, które zostały zintensyfikowane po 1974. W 1984 roku został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.
Za swoją działalność otrzymał w 1978 roku Nagrodę im. Oskara KolbergaNagrodę im. Oskara Kolberga, [dostęp 2018-05-02].
Działalność naukowa Badania terenowe prowadził na obszarze Polski środkowej, obejmującej tereny województwa łódzkiego (tzw. Wieluńskie, Piotrkowskie, Sieradzkie i Łęczyckie), ale także na terenie Wielkopolski (Kaliskie), Mazowsza (Łowickie), Kielecczyzny i Małopolski. Tematyka dotyczyła zagadnień tradycyjnych strojów ludowych, tradycyjnego pożywienia, rolnictwa i hodowli, sztuki ludowej, obrzędowości rodzinnej oraz folkloru robotniczego. Podstawą gromadzenia materiału były przede wszystkim badania terenowe, podczas których sporządzał liczne notatki, szkice i rysunki oraz wykonywał bardzo szczegółową dokumentację fotograficzną. Jego dorobek w zakresie publikacji liczy ponad 200prace, [dostęp 2018-05-02] – książek, rozdziałów i artykułów naukowych oraz popularnonaukowych.
Spuścizna mały|Tkanina wieluńska z badań terenowych Jana Piotra Dekowskiego w 1957 roku mały|Fragmenty tkanin wieluńskich z badań terenowych Jana Piotra Dekowskiego w 1957 roku Część bogatego archiwum terenowego znajduje się w zbiorach Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego we Wrocławiu. W 2016 przygotowany został wykaz archiwaliów znajdujących się w zbiorach Towarzystwa. Opracowanie było możliwe dzięki realizacji projektu „Opracowanie i udostępnienie unikatowej spuścizny po dr Janie Piotrze Dekowskim – wybitnym polskim etnografie i badaczu folkloru”. Opracowana została specjalna wyszukiwarka archiwaliów. Kontynuacją tych działań jest realizacja projektu „Materiały etnograficzne z archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego”, w ramach którego udostępnione zostały w internecie wybrane materiały z badań terenowych obejmujące zagadnienia: regionalne stroje ludowe (w tym wzorniki, próbki tkanin, fragmenty koronek, haftów z różnych obszarów woj. łódzkiego), folklor i obrzędowość tradycyjna, rzemiosło i budownictwo ludowe oraz te dotyczące działalności Kół Miłośników Folkloru (m.in. Łódź, Kalisz, Opoczno)folklor, [dostęp 2018-05-02]. Część materiałów dotyczących Koła Miłośników Folkloru znajduje się w Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej.
Publikacje Wybrane publikacje: Strój piotrowski (1954) Strój sieradzki (1959) Łęczycki strój ludowy (1985) Z badań nad pożywieniem ludu łowickiego 1880–1939 (1968)
Materiały dostępne we wersji cyfrowej W Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego udostępnione są materiały pochodzące z licznych badań terenowych prowadzonych przez Dekowskiego. Kolekcja liczy 38 tematycznych zespołów:
Wiedza i zajęcia ludu związane z lasem Opowieści ludowe – materiały warsztatowe, wypisy Materiały dot. pracy doktorskiej Kądzielnice w powiecie łowickim Opowieści sieradzkie Muzykanci. Materiały warsztatowe Odpowiedzi na ankiety i kwestionariusze Pieśni i tańce obrzędowe Pieśni i wiersze Ilustracje dot. pożywienia. Sprzęty domowe Folklor ziemi łęczyckiej Pożywienie w zróżnicowaniu regionalnym Pożywienie chłopów - materiały do druku Encyklopedia pożywienia. Wstęp. Pożywienie chłopskie. Materiały do charakterystyki pożywienia łowickiego. Hasła do encyklopedii (poprawione). Indeksy do pożywienia. Encyklopedia pożywienia. Hasła: A-M Obrzędowość rodzinna w środkowej Polsce Encyklopedia pożywienia. Hasła: N-Z Scenariusze audycji, wystaw i filmów oświatowych Kwestionariusze i ankiety do badań terenowych Tańce obrzędowe sieradzkie Wesele – odpowiedzi na kwestionariusze Obrzędy zapustne, ostatki Wesele – materiały warsztatowe Stroje ludowe – fotografie elementów strojów Stroje ludowe – próbki tkanin
Przypisy
Kategoria:Polscy etnografowie Kategoria:Polscy muzealnicy Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1988 Kategoria:Członkowie Honorowi Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Kategoria:Ludzie urodzeni w Tomaszowie Mazowieckim