Tomasz Michał Fopke (; ur. 10 lipca 1973 w Gdyni) – polski kompozytor i literat tworzący głównie w języku kaszubskim, animator kultury kaszubskiej, działacz społeczny i samorządowy; autor kilkunastu zbiorów literackich i śpiewników.

Twórczość i aktywność zawodowa Pisze m.in. dla „Pomeranii”: recenzje regionalnych śpiewników i płyt, a także cykle: felietonów Sëchim pãkã ùszłé oraz artykuły analityczne na temat muzyki kaszubskiej w cyklu Nótama przëkrëté. Tłumaczy poezję polską na język kaszubski, m.in. Juliana Tuwima (Nôsnôżniészé wiérztë dlô dzecy) i Jana Brzechwy (Brzechwa dzecoma). Jego utwory i tłumaczenia zostały wpisane na listę lektur podstawy programowej kształcenia w języku kaszubskimRozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej ().. Udziela swojego głosu jako lektor (m.in. audiobooki: Hieronim Derdowski, Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò secë jachôł i Aleksander Majkowski, Żëcé i przigòdë Remùsa).

Jest autorem m.in. libretta opery w języku kaszubskim Rebeka (2014) oraz CD zawierającej 465 lekcji języka kaszubskiego (2014). W 2011 był uczestnikiem Bitwy na głosy realizowanej przez TVP 2.

Współpracuje m.in. z Weroniką Korthals-Tartas (Na wiedno 2009, Velevetka 2011), Natalią Szroeder (Natinterpretacje 2016), a także z Jerzym Stachurskim i Eugeniuszem Pryczkowskim, z którymi współdziałał m.in. przy programie telewizyjnym TVP Gdańsk Rodnô zemia.

Jest aktywny jako śpiewak (baryton; m.in. od 2008 Kaszubskie Duo Artystyczne „We Dwa Kònie”), a także dyrygent chóru mieszanego „Lutnia” z Luzina (od 2000). Jest kompozytorem Pierszi Kaszëbsczi Pasji do słów Ewangelii św. Marka (2002), Mszy kaszubskiej na chór i diabelskie skrzypce (2008) oraz wielu pieśni i piosenek o rozległej tematyce. Aranżuje również utwory dla zespołów folklorystycznych oraz na potrzeby chórów regionalnych.

Jako wykładowca współpracuje m.in. z Uniwersytetem Gdańskim – etnofilologia kaszubska oraz Podyplomowe Studia Nauczania Języka Kaszubskiego. 19 września 2019 obronił w Akademii Muzycznej w Gdańsku napisaną pod kierunkiem dr hab. Roberta Kaczorowskiego pracę doktorską pt. Wyzwania interpretacyjne w „Stwòrzeniu swiata” Marka Raczyńskiego na baryton i fortepian do tekstu z „Knégi Zôczątków” we współczesnym przekładzie z języka hebrajskiego, w kontekście istniejącej literatury wokalnej w języku kaszubskim.

W latach 2019–2024 zasiadał w Radzie Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku.

Działalność społeczna i polityczna Autor portalu fopke.pl, na którym od 2007 uczy kaszubskiego poprzez śpiew.

Od 2012 jest członkiem m.in. Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, Rady Języka Kaszubskiego (2008–2012 i od 2014), ZAiKS, Rady Stowarzyszenia Turystyczne Kaszuby – Lokalnej Grupy Działania z siedzibą w Kartuzach (od 2012). Jest prezesem Rady Chórów Kaszubskich (od 2004), prezesem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Chwaszczynie (2007–2013 i od 2016) oraz dyrektorem Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie (2013–2023).

W latach 2003–2006 był zastępcą burmistrza Żukowa; a w latach 2001–2002 i 2007–2013 naczelnikiem Wydziału Kultury Starostwa Powiatowego w Wejherowie. Od 2006 do 2010 był wiceprzewodniczącym Rady Miejskiej w Żukowie (został wybrany z listy Kaszubskiego Zrzeszenia Wyborczego, mandat uzyskał po wyborze Albina Bychowskiego na burmistrza). Związał się z Platformą Obywatelską, w 2010 z jej ramienia kandydował bez powodzenia do Sejmiku Województwa Pomorskiego. W 2013 startował z własnego komitetu jako członek PO na wójta gminy Szemud, zajmując przedostatnie, 3. miejsce. W 2014 z listy PO uzyskał mandat radnego powiatu kartuskiego. W 2018 nie uzyskał reelekcji. W 2023 bez powodzenia kandydował do Sejmu, a w 2024 z listy KZW uzyskał mandat radnego Żukowa. W 2025, w wyniku przekształcenia PO, został działaczem Koalicji Obywatelskiej.

Nagrody i wyróżnienia Otrzymał: Medal Stolema (2007), odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2007), Stypendium Twórcze Marszałka Województwa Pomorskiego (2010, 2011, 2013, 2017, 2019), gdyński medal „Srebrna tabakiera Abrahama” (2013), Stypendium Kulturalne Miasta Gdańska (2013), a także „Ryngraf Witosława” (2018).

Publikacje Pierszô Kaszëbskô Pasja (2003) Szlachama kùsków (2003)Erotyki Fopkego, „Pomerania”, kwiecień/maj 2003, s. 69.Iwona Joć, Erotyka po kaszubsku, „Dziennik Bałtycki”, 31 marca 2003, s. 2.Śladami pocałunków, „Dziennik Bałtycki”, 09.04.2003, s. 9.Lucyna Puzdrowska, Radni w Żukowie… na poważnie i na wesoło, „Gazeta Kartuska”, 29 kwietnia 2003, s. 3.Wokół „Fopkowej” poezji, „Gazeta Kartuska”, 20.05.2003, s. 12.Ludmiła Gòłąbk, Szlachama Kùsków, „Stegna”, strumiannik 2008, nr 3 (1), s. 22–23. Szlachama wzdichnieniów (2007) ESEMESË do Pana Bòga (2007)Iwona Rogacka, „Esemesë do Pana Bòga”: spotkanie autorskie z Tomaszem Fopke, „Polska Dziennik Bałtycki”, dodatek „Gryfa Wejherowskiego” nr 98 (2008), s. 8. W jãzëk zgëldzony (2010)Ludmiła Gòłabk, Jak pòwstôwô poezjo?, „Pomerania” nr 1 (439) styczeń 2011, s. 44.Janina Stefanowska, Kaszubskie łamańce, „Polska Dziennik Bałtycki”, 26.04.2010, s. 20. Szpòrtë swójsczé ë kùpczé òd Tómka Fópczi. 500 najlepszych kaszubskich kawałów (2012)Szpòrtë swójsczé ë kùpczé òd Tómka Fópczi, „GDIŃSKÔ KLËKA”. Pismo Gdyńskiego Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, kwartał IV (66) 2012, s. 11. Z drodżi (2012)Daniel Kalinowski, Nie tędy droga..., „Raptularz kaszubski”, Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2014, s. 42–47. Mòrtualia (2016)Daniel Kalinowski, „Nazwać śmierć”. Recenzja książki pt. „Mòrtualia”, w: „Pomerania” nr 3 (507) marzec 2017, s. 58–60. Tomasz Fopke, Roman Drzeżdżon: Rómka & Tómka przecywiónka. Felietónë pòzebróné (2017) Tómk Fópka, Z Regionu. Antologiô lëteracczich zbiérków z lat 2002–2012 (2018)

Przypisy

Linki zewnętrzne Tomasz Fopke – strona prywatna

Kategoria:Absolwenci Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku Kategoria:Dyrektorzy muzeów w Polsce Kategoria:Kaszubscy poeci Kategoria:Kaszubscy tłumacze Kategoria:Ludzie urodzeni w Gdyni Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Pisarze języka kaszubskiego Kategoria:Politycy Koalicji Obywatelskiej Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Polscy kompozytorzy Kategoria:Polscy radni rad gmin Kategoria:Polscy radni rad powiatów Kategoria:Polscy śpiewacy klasyczni Kategoria:Polscy wiceburmistrzowie Kategoria:Urodzeni w 1973