Stopnie służbowe energetyki (zwane w akcie prawnym "stopnie energetyczne") – zostały ustanowione na mocy Uchwały nr 115/84 Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1984 r. w sprawie stopni energetycznych oraz służbowych mundurów dla pracowników energetyki „w uznaniu dla ciężkiej i odpowiedzialnej pracy oraz zasług dla energetyki, w celu podniesienia rangi i umocnienia więzi zawodowej pracowników energetyki”. Rozporządzenie to ustanawiało także umundurowanie wyjściowe i służbowe dla niektórych kategorii pracowników energetyki: Pracowników zakładów energetycznych okręgów; Pracowników jednostek organizacyjnych Dyspozycji Mocy; Pracowników przedsiębiorstw budowy sieci elektroenergetycznych; Pracowników przedsiębiorstw budownictwa energetycznego; Pracowników przedsiębiorstw remontowo-produkcyjnych energetyki; Pracowników przedsiębiorstw przemysłu maszyn energetycznych; Pracowników jednostek organizacyjnych zaplecza naukowo-badawczego, pomiarowo-badawczego i jednostek projektowych; Pracowników szkół energetycznych; Pracowników jednostek organizacyjnych nadzorujących i koordynującychUchwała nr 115/84 Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1984 r. w sprawie stopni energetycznych oraz służbowych mundurów dla pracowników energetyki.
Zasady nadawania stopni Warunkiem nadania stopnia było zajmowanie określonego stanowiska służbowego w resorcie energetyki lub pełnienie funkcji związanej z tym zawodem, posiadanie odpowiedniego wykształcenia, jak również „odpowiednia postawa ideowo-moralna dająca rękojmię należytego wykonywania zadań zawodowych”.
Zarządzenie nr 16 Ministra Górnictwa i Energetyki z 28 sierpnia 1984 r. (wraz z późniejszymi zmianami) określało, że stopnie generalnego dyrektora i dyrektora energetyki mogły być nadawane osobom posiadającym wyższe wykształcenie, stopnie inżyniera i technika osobom posiadającym odpowiednio wyższe i średnie wykształcenie techniczne, a energetyka i aspiranta — osobom posiadającym wykształcenie zasadnicze zawodowe lub równorzędne kwalifikacje. Określało ono także, że do nadania stopnia po raz pierwszy wymagany był minimum 2-letni staż na zajmowanym stanowisku. Osoby bez wykształcenia zasadniczego zawodowego obowiązywał staż minimum 3-letni, a pracowników przedsiębiorstw budownictwa energetycznego i przedsiębiorstw remontowo-produkcyjnych energetyki — minimum 5-letni przy pracach związanych z energetykąZarządzenie nr 16 Ministra Górnictwa i Energetyki z 28 sierpnia 1984 r..
Stopnie nadawane były raz w roku z okazji Dnia Energetyka. Mianowany na stopień otrzymywał dyplom nadania stopnia energetycznego i legitymację. Uprawnionymi do nadawania stopni energetycznych byli: Generalnego Dyrektora Energetyki Polskiej — Prezes Rady Ministrów; Generalnego dyrektora i dyrektora — Minister Górnictwa i Energetyki; Inżyniera energetyka — Minister Górnictwa i Energetyki lub dyrektor przedsiębiorstwa energetycznego; Pozostałych stopni — dyrektorzy zakładów energetycznych i innych właściwych jednostek zajmujących się problematyką energetyczną.
Opis dystynkcji Dystynkcje noszone były na kołnierzach marynarek wyjściowych oraz wiatrówek, a także na czapkach mundurowych męskich i beretach damskich. Dystynkcje noszone na kołnierzach miały kształt równoległobocznych patek o wymiarach 35x65 mm, wykonanych z aksamitu koloru granatowego. Na patkach umieszczane były oznaki grup stopni wyszywane bajorkiem koloru złotego. Oznaczenia pojedynczych stopni w poszczególnych grupach miały postać emaliowanych na kolor granatowy rozetek wykonanych z żółtego metalu z wytłoczoną na nich błyskawicą. Rozetki noszone były w ilości od jednej (III stopień) do trzech (I stopień).
Dystynkcje Generalnego Dyrektora Energetyki Polskiej w randze ministra miały postać wyszytego ornamentu w postaci liści dębowych, żołędzi i godła energetycznego. Generalny Dyrektor Energetyki Polskiej w randze podsekretarza stanu nosił bortę generalską i 4 rozetki.
Na czapkach mundurowych męskich dystynkcje noszono na otokach, a na beretach damskich z lewej strony godłaZałącznik nr 5 do Zarządzenia nr 16 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 28 sierpnia 1984 r..
Wykaz stopni służbowych i odpowiadających im stanowisk Oznaka stopnia Nazwa stopnia Stanowisko służbowe 75px|center Aspirant energetyk III stopnia pracownicy bez kwalifikacji zatrudnieni na stanowiskach robotniczych, posiadający wymagany staż pracy. 75px|center Aspirant energetyk II stopnia pracownicy na stanowiskach robotniczych przyuczeni do zawodu, posiadający wymagany staż pracy. 75px|center Aspirant energetyk I stopnia
absolwenci zasadniczych szkół zawodowych resortu górnictwa i energetyki, którzy ukończyli naukę z 1 – 5 lokatą i są zatrudnieni w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni energetycznych; pracownicy na stanowiskach robotniczych przyuczeni do zawodu posiadający staż pracy wyższy od wymaganego 75px|center Energetyk III stopnia wykwalifikowany robotnik z ukończoną zasadniczą szkołą zawodową lub kwalifikacjami równorzędnymi. 75px|center Energetyk II stopnia wykwalifikowany monter, mechanik, elektryk, energetyk, obchodowy urządzeń, spawacz, operator posiadający uprawnienia kwalifikacyjne eksploatacji. 75px|center Energetyk I stopnia brygadzista. 75px|center Technik energetyk III stopnia
referent, kontystazniesiono na mocy Zarządzenia nr 11 MGiE z dn. 12.04 1986 r., magazynier; brygadzista ze średnim wykształceniem. 75px|center Technik energetyk II stopnia
mistrz (majster), starszy inspektor, inspektor, kasjer, księgowy; nauczyciel zawodu (z wykształceniem średnim). 75px|center Technik energetyk I stopnia starszy mistrz (starszy majster). 75px|center Inżynier energetyk III stopnia
starszy specjalista, specjalista w przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką energetyczną oraz przedsiębiorstwie remontowo-produkcyjnym, budownictwa energetyki, produkcji maszyn i urządzeń energetycznych; starszy mistrz (starszy majster) i mistrz (majster) z wykształceniem wyższym; starszy projektant i projektant w biurze projektów. 75px|center Inżynier energetyk II stopnia
specjalista w przedsiębiorstwie, w zakładzie energetycznym okręgu; kierownik działu, wydziału, główny specjalista w zakładzie zajmującym się problematyką energetyczną oraz przedsiębiorstwie remontowo-produkcyjnym, produkcji maszyn i urządzeń energetycznych, budownictwa energetycznego; starszy specjalista i specjalista w zakładzie energetycznym, elektrowni, elektrociepłowni, ciepłowni; inżynier budowy; nauczyciel zawodu (z wykształceniem wyższym). 75px|center Inżynier energetyk I stopnia
starszy specjalista, specjalista w przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką energetyczną oraz przedsiębiorstwie remontowo-produkcyjnym, budownictwa energetyki, produkcji maszyn i urządzeń energetycznych; starszy mistrz (starszy majster) i mistrz (majster) z wykształceniem wyższym; starszy projektant i projektant w biurze projektów. 75px|center Dyrektor energetyki III stopnia
kierownik rejonu energetycznego; kierownik zakładu w przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką energetyczną; zastępca kierownika zakładu i główny księgowy w przedsiębiorstwie zajmującym się problematyką energetycznąustanowiono na mocy Zarządzenia nr 11 MGiE z dn. 12.04 1986 r.; zastępca dyrektora oddziału (budowy); kierownik wydziału, główny specjalista w Przedsiębiorstwie Budownictwa Elektroenergetycznego „Elbud”; pracownik na samodzielnym stanowisku pracy w Ministerstwie Górnictwa i Energetyki; dyspozytor Państwowej Dyspozycji Mocy; generalny projektant; dyrektor szkoły przyzakładowej; zastępca dyrektora zespołu szkół energetycznych. 75px|center Dyrektor energetyki II stopnia
zastępca dyrektora i główny księgowy zakładu w okręgu energetycznym, zakładu remontowego energetyki, zakładu wykonawstwa sieci elektrycznych, zakładu budowy sieci elektrycznych; zastępca dyrektora i główny księgowy przedsiębiorstwa zajmującego się problematyką energetyczną oraz kierownik zakładu; zastępca dyrektora i główny księgowy biura projektów; główny specjalista, kierownik wydziału w zakładach energetycznych okręgu, Państwowej Dyspozycji Mocy, biura zrzeszenia predsiębiorstw remontowo-produkcyjnych energetyki, budownictwa energetycznego, producentów maszyn i urządzeń energetycznych; kierownik Okręgowej Dyspozycji Mocy; dyrektor oddziału (budowy); starszy specjalista w Ministerstwie Górnictwa i Energetyki; dyrektor zespołu szkół energetycznych. 75px|center Dyrektor energetyki I stopnia
dyrektor zakładu w okręgu energetycznym, zakładu remontowego energetyki, zakładu wykonawstwa sieci elektrycznych, zakładu budowy sieci elektrycznych; dyrektor przedsiębiorstwa zajmującego się problematyką energetyczną; dyrektor biura projektów; główny specjalista, naczelnik wydziału w MGiE; dyrektor wielkiego zespołu budów; docent w jednostce naukowo-badawczej zajmującej się problematyką energetyczną. 75px|center Generalny dyrektor energetyki III stopnia
wicedyrektor departamentu w MGiE; zastępca dyrektora i główny księgowy zakładów energetycznych okręgu; zastępca dyrektora i główny księgowy biura zrzeszenia przedsiębiorstw budownictwa energetycznego, remontowo-produkcyjnego energetyki, producentów maszyn i urządzeń energetycznych; zastępca dyrektora i główny księgowy Państwowej Dyspozycji Mocy; zastępca dyrektora i główny księgowy przedsiębiorstwa budowy sieci elektroenergetycznych; zastępca dyrektora i główny księgowy, sekretarz naukowy, profesor w jednostce naukowo-badawczej zajmującej się problematyką energetyczną. 75px|center Generalny dyrektor energetyki II stopnia
dyrektor departamentu w MGiE; dyrektor zakładów energetycznych okręgu; dyrektor biura zrzeszenia przedsiębiorstw budownictwa energetycznego, remontowo-produkcyjnego energetyki, producentów maszyn i urządzeń energetycznych; dyrektor Państwowej Dyspozycji Mocy; dyrektor przedsiębiorstwa budowy sieci elektroenergetycznych; dyrektor jednostki naukowo-badawczej zajmującej się problematyką energetyczną. 75px|center Generalny dyrektor energetyki I stopnia podsekretarz stanu i dyrektor w ministerstwie zajmujący się problematyką energetyczną oraz inne osoby szczególnie zasłużone dla energetyki. 75px|center Generalny Dyrektor Energetyki Polskiej — podsekretarz stanu podsekretarz stanu lub dyrektor generalny w MGiE — na wniosek ministra. 75px|center Generalny Dyrektor Energetyki Polskiej — minister Minister Górnictwa i Energetyki
Przypisy
Bibliografia
Uchwała nr 115/84 Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1984 r. w sprawie stopni energetycznych oraz służbowych mundurów dla pracowników energetyki Załącznik nr 5 do Zarządzenia nr 16 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 28 sierpnia 1984 r Kategoria:Energetyka w Polsce