Prawo własności we Francji – w prawie francuskim, prawo wykonywania pełni władzy w zakresie jakiejś rzeczy lub jakiegoś dobra. Można je też definiować jako prawnie chronione władztwo nad rzeczą. Stanowi kwintesencję połączeń zachodzących pomiędzy osobą a rzeczą. Własność stanowi jeden z najważniejszych wątków prawa cywilnego. Prawo własności opisane jest w Kodeksie Napoleona oraz ustawach i innych aktach normatywnych obowiązujących w państwie francuskim.

Historia kształtowania się prawa własności we Francji Pierwsze informacje o prawie własności zawarto w Konstytucji Republiki Francuskiej z 26 sierpnia 1789 roku w artykułach II i XVII:

We Francji instytucja własności zapoczątkowana została w XIX wieku. Jej podstawę tworzą doktryny prawa naturalnego oraz zasady prawa rzymskiego. Pierwszą większą kodyfikacją uwzględniającą prawo własności jest Kodeks Napoleona wprowadzony w 1804 roku. Definicja prawa własności ujęta w artykule 544. Kodeksu Napoleona została określona jako prawo do korzystania i dysponowania rzeczą w sposób jak najbardziej absolutny, z wyjątkiem ograniczeń wynikających z innych aktów prawnych. Ponadto prawo własności jest najszerszym prawem i pozwala właścicielowi korzystać z rzeczy i rozporządzać nią z wyłączeniem innych osób. W kolejnych okresach wprowadzono szereg zmian i poprawek w kolejnych aktach prawnych i ustawach. Wprowadzane poprawki zmieniały treść przepisów Kodeksu Napoleona lub regulowały kwestie, które on nie obejmował. Od początku lat osiemdziesiątych XIX wieku nastąpiło przyśpieszenie wprowadzanych zmian w ustawach dotyczących praw własności, co spowodowane było głównie postępującymi przemianami w sferze stosunków społecznych, w obliczu nowych technologii oraz wciąż zwiększającym się interwencjonizmem państwowym.

Prawo własności we Francji w XXI wieku Atrybuty prawa własności Prawo własności jest prawem podmiotowym, w swej treści zawiera prawo do: korzystania z rzeczy, rozporządzania rzeczą, dysponowania rzeczą, posiadania rzeczy oraz czerpania korzyści. Prawa te pochodzą z prawa rzymskiego i zostały zastosowane w Kodeksie Napoleona..

Prawo do używania i czerpania korzyści z rzeczy Prawo do używania rzeczy nie jest zdefiniowane w art. 544 Kodeksu cywilnego, ale wchodzi w zakres prawa do korzystania z rzeczy. Polega na używaniu rzeczy przez właściciela lub osoby jemu najbliższe. Właściciel ma prawo do czerpania pożytku z rzeczy również w przypadku oddania rzeczy do korzystania osobie trzeciej. W zakres tego prawa wchodzi także prawo do czerpania korzyści z rzeczy – czyli pobieranie wszystkich pożytków, które przynosi dana rzecz. Praw nie można zbyć częściowo, są one połączone i nie można ich rozdzielić: np. czerpać korzyści nie będąc właścicielem przedmiotu. Korzystanie z rzeczy może mieć formę czynności faktycznych – samodzielne korzystanie z rzeczy, oraz czynności prawnych – wynajem.

W ostatnich latach orzecznictwo francuskie przyznało właścicielowi szereg uprawnień np. prawo do zakazania wykorzystywania wizerunku posiadanego dobra przez osoby trzecie w celach handlowych bądź zawodowych, czyli prawo do ochrony wizerunku swojej rzeczy – ruchomości bądź nieruchomości, chyba że jest ono wykorzystywane w celach nieodpłatnych np. fotografie.

Prawo do dysponowania rzeczą Kodeks Napoleona z 1804 r. ujmował prawa właściciela w najszerszej formule, odwołując się do doktryny prawa rzymskiego. Według Michała Kuleja:

W systemie prawa Francji "sprzedaż jest zupełna między stronami i kupujący nabywa własność z mocy prawa względem sprzedawcy jak tylko umówienie się nastąpiło względem rzeczy i ceny, chociaż rzecz nie była jeszcze wydana, a cena zapłacona"Tytuł VI, Dział I, art. 1583..

W prawie do dysponowania zawarty jest także zakaz dysponowania rzeczą przez inne osoby, które nie mają zgody właściciela. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja wywłaszczenia, zawarta w art. 545 Kodeksu Napoleona, który stanowi, że "nikt nie może zostać zmuszonym do zrzeczenia się prawa własności, chyba że z przeznaczeniem na cele publiczne oraz tylko za słusznym i uprzednim odszkodowaniem". Jest to jedyny wyjątek, kiedy właściciel może zostać pozbawiony prawa do dysponowania rzeczą.

Ograniczenia na rzeczy W niektórych przypadkach prawo do używania rzeczy posiada nie tylko właściciel. Kwestia ta, była uregulowana już w pierwszej wersji Kodeksu Napoleona, mowa była o „służebnościach naturalnych”, wynikające z naturalnego położenia nieruchomości i „służebnościach prawnych”, wynikających z przepisów prawa. Cechą charakterystyczną jest to, że ograniczone są tylko do uprawnień osobistych. Przykładem może być prawo do eksploracji kopalin: Zgodnie z art. 533 Kodeksu Napoleona – własność podziemia/terenu pod ziemią/lub części budynku może zostać nabyta w drodze zasiedzenia przez osobę trzecią. Oznacza to, że właściciel gruntu może nie być właścicielem tego, co skrywa grunt pod ziemią lub znajduje się nad terenem nieruchomości.

Porównanie francuskiego prawa własności z polskim Polskie prawo własności w dużym stopniu zbieżne jest z przepisami Kodeksu Napoleona. Unormowania dotyczące prawa własności zostały określone w art. 140 Kodeksu cywilnego. Według niego właściciel może czynić ze swym prawem wszystko, co mieści się w granicach ustalonych prawem bądź zasadami współżycia społecznego, w szczególności może czerpać pożytek z rzeczy i nią rozporządzać. Ogranicznikiem prawa własności są ustawy, zasady współżycia społecznego oraz klauzulą społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa.

We francuskim systemie prawnym ograniczenia narzucane właścicielowi także mogą wynikać z przepisów prawa, ale art. 544 Kodeksu Napoleona nie przewiduje możliwych ograniczeń prawa własności wynikających z zasad współżycia społecznego.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Własność Kategoria:Prawo we Francji