Richterwahlausschuss (w tłum. na pol. „Komisja ds. wyboru sędziów”) – nazwa organów kolegialnych w systemie niemieckiego sądownictwa, które wybierają sędziów sądów powszechnych i szczególnych na poziomie federalnym oraz w przeważającej części krajów związkowych (landów). Odgrywają podobną rolę w Niemczech, jaką odgrywa Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) w Polsce.

Poziom federalny Na poziomie federalnym Richterwahlausschuss wybiera sędziów federalnych (Bundesrichter) do sądów federalnych (Bundesgericht), do których zalicza się: Federalny Trybunał Sprawiedliwości (Bundesgerichtshof – BGH), Federalny Sąd Pracy (Bundesarbeitsgericht – BAG), Federalny Sąd Administracyjny (Bundesverwaltungsgericht – BVerwG), Federalny Trybunał Finansowy (Bundesfinanzhof – BFH), (Bundessozialgericht – BSG), (Bundespatentgericht – BPatG). Podstawę prawną stanowią: art. 95 ust. 2 niemieckiej ustawy zasadniczej (Grundgesetz – GG), Ustawa o wyborze sędziów (Richterwahlgesetz – RiWG) oraz Ustawa o sędziach (Deutsches Richtergesetz – DRiG). Richterwahlausschuss składa się z ministrów sprawiedliwości wszystkich szesnastu landów (w niektórych landach zwanych senatorami) i takiej samej liczby członków, których wybiera niemiecka niższa izba parlamentu federalnego (Bundestag – BT). Członkowie Richterwahlausschuss wybrani przez Bundestag nie muszą być sędziami. Z reguły nimi nie są.

Sędziowie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (Bundesverfassungsgericht – BVerfG) są wybierani według art. 94 niemieckiej ustawy zasadniczej (Grundgesetz – GG) przez federalny parlament bez udziału Richterwahlausschuss.

Procedura wyboru sędziów Kandydatów na sędziów federalnych zgłasza Federalny Minister Sprawiedliwości (Bundesjustizminister) lub Richterwahlausschuss. Niewiążącą opinię o kandydacie wydaje prezydium sądu, w którym kandydat chce pracować, vide § 57 DRiG. Federalny Minister Sprawiedliwości przesyła akta kandydata do Richterwahlausschuss. Richterwahlausschuss podejmuje decyzję o wyborze kandydata w niejawnym głosowaniu zwykłą większością oddanych głosów. Jeżeli Federalny Minister Sprawiedliwości zgadza się z wyborem, wnioskuje do Prezydenta Federalnego (Bundespräsident) o mianowanie kandydata na sędziego. Prezydent razem z Kanclerzem Federalnym (Bundeskanzler) lub Federalnym Ministrem Sprawiedliwości mianuje sędziego.

Poziom landowy Zgodnie z art. 98 ust. 4 niemieckiej ustawy zasadniczej (Grundgesetz – GG), poszczególne landy mogą postanowić, że wyboru i mianowania sędziów dokonuje minister sprawiedliwości danego landu lub że sędziowie wybierani są łącznie przez ministra sprawiedliwości danego landu oraz landową komisję ds. wyboru sędziów (Richterwahlausschuss).

W siedmiu landach RFN (Bawaria, Dolna Saksonia, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Nadrenia Północna-Westfalia i Saara) sędziów sądów powszechnych wybiera i mianuje minister sprawiedliwości danego kraju związkowego, bez udziału Richterwahlausschuss. W niektórych z nich minister sprawiedliwości przekazał swoje kompetencje władzy sądowniczej, np. prezesom sądów wyższej instancji w Nadrenii Północnej-Westfalii. Według art. 51 ust. 3 konstytucji Dolnej Saksonii może zostać powołany Richterwahlausschuss. Dotychczas nie został powołany. Według art. 79 ust. 3 konstytucji Saksonii może zostać powołany Richterwahlausschuss. Dotychczas nie został powołany. Według art. 83 ust. 4 konstytucji Saksonii-Anhalt może zostać powołany Richterwahlausschuss. Dotychczas nie został powołany. Według art. 76 ust. 3 konstytucji Meklemburgii-Pomorza Przedniego może zostać powołany Richterwahlausschuss. Dotychczas nie został powołany. Konstytucje Nadrenii Północnej-Westfalii i Saary (oba landy ze starej RFN) nie przewidują możliwości powołania Richterwahlausschuss. To wyjątkowe przypadki w systemie sądownictwa niemieckiego.

Choć wybór sędziów jednoosobowo przez członka egzekutywy, bez udziału jakichkolwiek innych organów, w tym parlamentu, odbiega od europejskich standardów, Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza to rozwiązanie pod warunkiem, że osoby mianowane wolne są od wpływów lub nacisków podczas wykonywania swoich funkcji orzeczniczych. W Niemczech – zarówno w landach, jak i na poziomie federalnym – minister sprawiedliwości nie jest jednocześnie Prokuratorem Generalnym, co zapobiega wpływom politycznym na sądownictwo.

10 landów (Badenia-Wirtembergia, Berlin, Brandenburgia, Brema, Hamburg, Hesja, Nadrenia-Palatynat, Szlezwik-Holsztyn, Turyngia) ma Richterwahlausschuss. Jego kompetencje różnią się w zależności od landu:

Badenia-Wirtembergia Sędziów wybiera i mianuje minister sprawiedliwości landu. Jeżeli prezydium danego sądu nie zgadza się z wyborem, powołuje się Richterwahlausschuss, aby rozwiązać konflikt. Komisja składa się z sześciu posłów do parlamentu Badenii-Wirtembergii, jednego przedstawiciela adwokatury oraz ośmiu sędziów wybranych przez środowisko sędziowskie, vide §§ 46-48 ustawy o sędziach Badenii-Wirtembergii. Jest to obecnie jedyny przypadek w Niemczech, w którym większość członków komisji ds. wyboru sędziów wybierana jest przez sędziów.

Bawaria Istnieje Richter-Wahl-Kommission, w skład której wchodzą marszałek parlamentu bawarskiego oraz dziewięciu jego posłów, ale Richter-Wahl-Kommission wybiera tylko sędziów bawarskiego trybunału konstytucyjnego (Bayerischer Verfassungsgerichtshof – BayVerfGH). Sędziów sądów powszechnych wybiera i mianuje minister sprawiedliwości landu.

Berlin Richterwahlausschuss ma 12 członków, w tym ośmiu posłów parlamentu berlińskiego, dwóch sędziów, jednego przedstawiciela adwokatury oraz jednego prokuratora lub sędziego jako członka niestałego, vide §§ 12, 13 ustawy o sędziach Berlina.

Brandenburgia Richterwahlausschuss ma 12 członków, w tym ośmiu posłów parlamentu brandenburskiego, dwóch sędziów, jednego przedstawiciela adwokatury oraz jednego prokuratora lub sędziego jako członka niestałego, vide §§ 12, 13 ustawy o sędziach Brandenburgii.

Brema Richterwahlausschuss ma 11 członków, w tym pięciu posłów parlamentu Bremy, trzech członków rządu Bremy (Senatu) i trzech sędziów, vide § 16 ustawy o sędziach Bremy

Hamburg Richterwahlausschuss ma 14 członków, w tym sześciu posłów do parlamentu Hamburga, trzech członków rządu Hamburga (Senatu), trzech sędziów i dwóch adwokatów, vide art. 63 konstytucji Hamburga.

Hesja Richterwahlausschuss ma 13 członków, w tym siedmiu posłów parlamentu Hesji, pięciu sędziów oraz prezesa jednej z dwóch izb adwokackich Hesji, vide § 9 ustawy o sędziach Hesji

Nadrenia-Palatynat Richterwahlausschuss ma 13 członków, w tym ośmiu posłów parlamentu Nadrenii-Palatynatu, czterech sędziów i jednego przedstawiciela adwokatury, vide § 15 ustawy o sędziach Nadrenii-Palatynatu.

Szlezwik-Holsztyn Richterwahlausschuss ma 12 lub 18 członków wybranych przez parlament większością 2/3 głosów, w tym ośmiu posłów, trzech sędziów, jednego przedstawiciela adwokatury, a w przypadku wyboru sędziów sądów pracy lub sądów socjalnych – czterech dodatkowych posłów oraz po jednym przedstawicielu pracodawców i pracowników, vide §§ 11-13 ustawy o sędziach Szlezwika-Holsztynu.

Turyngia Richterwahlausschuss ma 15 członków, w tym dziesięciu posłów wybranych przez parlament większością 2/3 głosów i pięciu sędziów, vide §§ 51-52 ustawy o sędziach Turyngii.

Przypisy

Linki zewnętrzne Niemiecka ustawa zasadnicza (Grundgesetz – GG) Ustawa o wyborze sędziów (Richterwahlgesetz – RiWG) Ustawa o sędziach (Deutsches Richtergesetz – DRiG) Wybór sędziów federalnego trybunału konstytucyjnego (PDF, 16 kB) Konstytucja Badenii-Wurtembergii Konstytucja Bawarii Konstytucja Berlina Konstytucja Brandenburgii

Konstytucja Hamburga

Konstytucja Meklemburgii-Pomorza Przedniego Konstytucja Nadrenii-Westfalii Konstytucja Szlezwiku-Holsztyna Konstytucja Turyngii

Kategoria:Prawo w Niemczech Kategoria:Wymiar sprawiedliwości