thumb|Grób Dreyzy na cmentarzu przy ul. Michałkowickiej w Siemianowicach ŚląskichJózef Dreyza (ur. 5 lipca 1863 w Kłecku, zm. 6 maja 1951 w Siemianowicach Śląskich) – polski działacz społeczny i narodowy na Górnym Śląsku, powstaniec śląski, organizator Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”Udział siemianowiczan w III Powstaniu Śląskim muzeum.siemianowice.pl [dostęp 2017-11-01].

Życiorys Urodził się w rodzinie Jana i Zuzanny, drobnych właścicieli ziemskich. Po ukończeniu w 1885 Gimnazjum w Chełmnie nad Wisłą, odbył służbę wojskową w 17. Pułku Artylerii Polowej w Kołobrzegu. Następnie pracował w Berlinie w prywatnym zakładzie elektryczno-telegraficznym, potem jako urzędnik pocztowy w Berlinie, Lipsku i Frankfurcie nad Menem. Gimnastyką interesował się już od 1886, dlatego początkowo należał do niemieckiego Turnvereinu, a w 1889 wstąpił do gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Berlinie, w którym dosłużył się m.in. funkcji naczelnika gniazda (organizatora ćwiczeń). Wspólnie z Wiktorem Gładyszem, opracował w 1897 „Naukę gimnastyki Sokolej”, która była pierwszym takim podręcznikiem w Niemczech. Od 1901 działał w Towarzystwie Czytelni Ludowych. W 1902 wrócił do Poznania, gdzie rozpoczął pracę w redakcji „Sokoła”, związał się również z Ligą Narodową. W 1903 przeniósł z Wielkopolski na Górny ŚląskPrzyczyny wybuchu I Powstania Śląskiego mojhistorycznyblog.pl [dostęp 2017-11-01]. Początkowo osiadł w Koźlu, gdzie został prezesem Banku Ludowego. W 1908 objął prezesurę Banku Ludowego w Siemianowicach. Z jego inicjatywy w 1918 założono Straż Obywatelską dla Górnego Śląska. Był współorganizatorem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska oraz Polskiego Towarzystwa Wyborczego, które łączyło wyborców wspierających polskich kandydatów do pruskich i niemieckich ciał przedstawicielskich. Działalność narodowa Dreyzy przyczyniła się do jego aresztowania i osadzenia w więzieniu w Nysie. Zwolniony z braku dowodów pozostał pod stałą obserwacją władz do końca I wojny światowej. Przyczynił się do utworzenia 1 Pułku Strzelców Bytomskich. Brał udział w powstaniach śląskich (m.in. jako kierownik Decernatu Wojskowego Naczelnej Rady Ludowej w SosnowcuHistoria Górnego Śląska, red. J. Bahlcke, D. Gawrecki, R. Kaczmarek, Gliwice 2011, s. 221.) oraz akcji plebiscytowej w 1921. W latach 1923–1932 pełnił funkcję prezesa dzielnicy śląskiej Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”Antoni Steuer, Leksykon struktur katowickiego sportu i turystyki mhk.katowice.pl [dostęp 2017-11-01]..

Został pochowany na cmentarzu parafialnym przy ul. Michałkowickiej w Siemianowicach Śląskich (sektor B2-1-30).

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 436 „za zasługi na polu pracy oświatowej, społecznej i narodowej”. Medal Niepodległości.

Upamiętnienie Jego imieniem została nazwana ulica w Siemianowicach Śląskich.

Został upamiętniony w sali ludzi powstań i okresu międzywojennego Panteonu Górnośląskiego w podziemiach Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci gimnazjum w Chełmnie Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Naczelnej Rady Ludowej Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie Towarzystwa Czytelni Ludowych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w Siemianowicach Śląskich Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1951