Matthias Nawrat (ur. 1979 w Opolu jako Maciej Nawrat) – niemiecki pisarz polskiego pochodzenia.
Życiorys W 1989 roku cała rodzina przeprowadziła się do Bambergu. W latach 2000–2007 studiował biologię w Heidelbergu i Fryburgu Bryzgowijskim. Pracował jako niezależny dziennikarz naukowy. W 2009 podjął studia (creative writing) w Szwajcarskim Instytucie Literatury w Biel/Bienne. Jego debiutancka powieść Wir zwei allein ukazała się w 2012 w wydawnictwie Nagel & Kimche.
Odpowiadając na zaproszenie jurorki , w 2012 roku Nawrat wziął udział w 36. Dniach Literatury Niemieckojęzycznej, w trakcie których odczytał fragment powieści Unternehmer, za którą otrzymał nagrodę Kelag-Preis o wartości 10.000 euro.
Matthias Nawrat był członkiem PEN-Zentrum Deutschland w latach 2016-2022.
Powieść „Wszystkie śmierci dziadka Jurka”, wydana nakładem wrocławskiego wydawnictwa Bukowy Las w roku 2016 została nominowana do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” 2017. W 2020 roku został laureatem Europejskiej Nagrody Literackiej.
W 2023 roku otrzymał Nagrodę Literacką Fontane miasta Neuruppin i Brandenburgii za tom poezji Gebete für meine Vorfahren (Modlitwy za moich przodków).
W 2026 roku fundacja Preußische Seehandlung (Fundacja Pruskiego Handlu Morskiego) przyznała mu berlińską nagrodę literacką w uznaniu jego wybitnej twórczości literackiej.
Dzieła Powieści Wir zwei allein. Nagel & Kimche, Zurych, 2012. Unternehmer. Rowohlt Verlag, Reinbek koło Hamburga, 2014. Die vielen Tode unseres Opas Jurek, Wydawnictwo Rowohlt, Reinbek koło Hamburga, 2015. Der traurige Gast. Wydawnictwo Rowohlt, Reinbek koło Hamburga, 2019. Reise nach Maine. Wydawnictwo Rowohlt, Reinbek koło Hamburga, 2021.
Wiersze
Gebete für meine Vorfahren. Parasitenpresse, Kolonia, 2022.
Eseje i dzienniki
Nowosibirsk. Dziennik. Wydawnictwo Radius, Stuttgart, 2017. Über allem ein weiter Himmel. Nachrichten aus Europa. Wydawnictwo Rowohlt, Hamburg, 2024.
Polskie tłumaczenia Wszystkie śmierci dziadka Jurka, tł. Anna Wziątek, Bukowy Las, Wrocław 2016.
Wywiad z Matthiasem Nawratem: Matthias NAWRAT, Monika WOLTING: Wytrzymać niejednoznaczność — co to jest: literatura europejska? W: Transfer. Reception Studies 4.
Pozostałe publikacje Rudis roter Hund. W: Entwürfe nr 55. Zurych, 2008. Szymon. W: Anthologie zum Uslarer Literaturpreis 2010 „Deutsch-Polnische Grenzerfahrungen einer jungen Generation”. Wydawnictwo Mitzkat Holzminden, Holzminden, 2010. Arkadiusz Protasiuk. W: Happy End – Die besten Geschichten aus dem MDR-Literaturwettbewerb 2011. Wyd. Michael Hametner, Wydawnictwo Neues Leben, Berlin, 2011. Pan Tadek. W: Poet nr 12, Lipsk, 2012. Der Mückenschwarm – poetologische Fragmente, am Kern vorbei. W: Volltext 2/2012. Wiedeń, 2012.
Wszystkie śmierci dziadka Jurka „Wszystkie śmierci dziadka Jurka” to saga rodzinna przedstawiona na tle historii Polski. Źródłem inspiracji dla Nawrata stały się prawdziwe opowieści jego dziadka Jurka, którymi dzielił się z wnuczkiem oraz pozostałymi członkami rodziny. Wspomniane tło historyczne obejmuje kilkadziesiąt lat – od czasów okupacji po ostatnie lata PRL-u. Początkiem retrospekcji okazuje się być rzeczywista śmierć dziadka. Narrator staje się uczestnikiem pogrzebu, jednocześnie wracając myślami do swojej przeszłości. Życie dziadka Jurka zapewniło mu wiele ról do odegrania, a tym samym wiele śmierci do przeżycia – był Więźniem Obozu w Auschwitz, później członkiem PZPR, dyrektorem opolskiego domu handlowego, z którego został wyrzucony w związku z fałszywymi podejrzeniami o łapówkarstwo. Dziadek Jurek do końca życia pozostaje wierny idei komunizmu i z niechęcią patrzy na zięcia, którego życiowym celem staje się nielegalny wyjazd do Kanady.
Powieść „Wszystkie śmierci dziadka Jurka” określana jest mianem tragikomicznej powieści szelmowskiej, która w niebywały sposób odpowiada współczesnej wrażliwości czytelniczej. Niebezpieczeństwu i złu czasów, w jakich przyszło żyć bohaterowi, zostaje przeciwstawiona życiowa mądrość z odpowiednią dozą humoru, bez którego trudno byłoby funkcjonować w ówczesnych formach systemowych Europy. Zaradność dziadka Jurka sprawia, że zmartwychwstaje on z każdej kolejnej śmierci, co z kolei podkreśla groteskowy charakter powieści. Odwołując się do historii, można powiedzieć, że książka wręcz łagodzi okrucieństwa wojny i komunistycznego reżimu.
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Literacka MDR (2011) Srebrna Świnia Lit.Colognee (2012) Stypendium w (2012) Nagroda Literacka kantonu Berno (2012) Kelag-Preis w konkursie im. Ingeborg-Bachmann (2012) Stypendium Heinricha Heinego w Lüneburgu (2013) Nagroda literacka im. Adelberta von Chamisso (2013) Nominacja do Niemieckiej Nagrody Literackiej (Deutscher Buchpreis) za powieść „Unternehmer” (2014) Nagroda Literacka miasta Bremy (2016) Medal Alfreda Döblina Akademii Nauk i Literatury w Moguncji za powieść „Wszystkie śmierci dziadka Jurka” (2016) Nominacja do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” (2017) Europejska Nagroda Literacka (2020) Stypendium Funduszu Literatury Niemieckiej (2023) Nagroda Literacka im. Fontane miasta Neuruppin i Brandenburgii za tom poezji „Gebete für meine Vorfahren” (2023) Berliner Literaturpreis (Berlińska Nagroda Literacka Fundacji Pruskiego Handlu Morskiego) (2026)
Przypisy
Linki zewnętrzne Literatur von und über Matthias Nawrat im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek Kurzbiografie und Rezensionen zu Werken von Matthias Nawrat bei perlentaucher.de Interview zu „Unternehmer” / Video / 8 min / LeseZeichen vom 7. April 2014 / Bayerisches Fernsehen
Kategoria:Niemieccy pisarze XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1979 Kategoria:Ludzie urodzeni w Opolu