thumb|Jan Zygmunt Kosiaty w mundurze 4 pułku strzelców podhalańskich. thumb|Kamień koło Iwieńca (30 lipca 1939). Oficerowie batalionu KOP „Iwieniec” – stoją od lewej: por. Edward Dorszewski, kpt. Jan Zygmunt Kosiaty i por. Jan Kulwieć (wszyscy trzej to ofiary zbrodni katyńskiej). Druga od lewej stoi żona kpt. Kosiatego, Maria.thumb|Zdjęcie rodzinne Kosiatych około 1925W 1925 roku rozpoczął naukę w Szkole Podchorążych Piechoty. r. Od góry, zgodnie ze wskazówkami zegara: Jan Zygmunt Kosiaty, rodzeństwo: Michał, Edward, Czesław, Zofia. Ojciec Jan i jego druga żona Jadwiga Kosiaty (z domu Magierowska, primo voto Tabou). mały|Tablica upamiętniająca ofiary zbrodni katyńskiej na ścianie kościoła św. Kazimierza w Nowym Sączu.
Jan Zygmunt Kosiaty (ur. 23Według części źródeł 24 czerwca 1901. czerwca 1901 w Zbyszycach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – kapitan służby stałej piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Od 1912 roku był uczniem C. K. Gimnazjum I w Nowym Sączu (zob. I LO). We wrześniu 1916 roku, po ukończeniu klasy IV, przeniósł się do C. K. Gimnazjum w Tarnowie. Należał do harcerstwa.
Działalność niepodległościowa Członek Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
Od 1917 roku służył w Polskiej Organizacji Wojskowej. W ramach tej organizacji wyróżniał się szczególnie wśród członków–gimnazjalistów w Nowym Sączu, po wiośnie 1918 roku, kiedy to z miasta wyjechali bardziej znani oficerowie legionowi, m.in. Bolesław Wieniawa-Długoszewski oraz Maksymilian Milan-Kamski. W tej sytuacji lokalny przywódca organizacji, Stanisław Kawczak, oparł jej działalność na kolejarzach oraz uczniach gimnazjalnych.
Między 31 października a 1 listopada 1918 roku w Nowym Sączu miała miejsce akcja rozbrajania garnizonu austro-węgierskiego. Uczestniczył w przejmowaniu broni od żołnierzy 10. Pułku Piechoty Austro-Węgier w koszarach i rozbrajaniu żołnierzy przy szkole na ul. Jagiellońskiej, a także w zatrzymywaniu i rozbrajaniu transportów wojskowych kierujących się w stronę stacji Orłów na terytorium WęgierNa podstawie zeznania kpt. Jana Świdowskiego – patrz Zając S., Pokój wam[...]. Zeznanie to podaje daty rozbrajania Austriaków na 27–29 października, co stoi w sprzeczności z nowszymi źródłami, m.in. publikacją na stronie IPN..
Okres międzywojenny 23 listopada 1918 roku przystąpił ochotniczo do Legii Akademickiej w Nowym Sączu, gdzie służył do stycznia 1919, kiedy to został zwolniony celem kontynuacji edukacji w tarnowskim gimnazjum.
W marcu 1920 roku, po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej, wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego i otrzymał przydział do 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Walczył w kompanii sztabowej 7 Dywizji Piechoty na froncie wołyńskim. Na froncie przebywał od 21 sierpnia 1920 do 21 stycznia 1921.
W latach 1921–1924 studiował na Akademii Handlowej w Krakowie.
W 1925 rozpoczął naukę w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorowie, którą ukończył w 1927 roku w stopniu podporucznika i jako oficer został przydzielony do 4 pułku strzelców podhalańskich w Cieszynie. Mianowany porucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1929 roku. W 1930 ukończył szkołę wysokogórską w Zakopanem. Po powrocie do 4 psp kontynuował rolę dowódcy kompanii, a następnie pełnił w nim rolę oficera żywnościowego. Na stopień kapitana awansował 15 sierpnia 1933.
W latach 1934–1937 służył w batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza „Wołożyn”, po czym powrócił do 4 Pułku Strzelców Podhalańskich. Opinia służbowa z 1937, podpisana przez dowódcę 4 psp, ppłk. Bronisława Warzyboka oraz płk. Józefa Kustronia, dowódcę 21 Dywizji Piechoty Górskiej, wskazywała na dobre rezultaty jego pracy w zakresie wychowania i szkolenia żołnierzy. Jako oficer żywnościowy był chwalony za „dbałość o żołnierza i jego warunki”. Dzięki jego „zaradności i planowości” pułk osiągał „bardzo duże oszczędności i zapasy”.
W 1938 roku służył jako dowódca kompanii w batalionie KOP „Wołożyn”. W marcu 1939 powrócił do 4 psp, objął dowództwo 2 kompanii.
Kampania wrześniowa Przed wybuchem wojny służył w batalionie KOP „Iwieniec”, który posłużył jako jednostka mobilizująca dla III batalionu 207 Pułku Piechoty rezerwy w 35 DP, a kpt. Kosiaty objął dowództwo jego 9. kompanii. Dywizja została skoncentrowana na południe od Białegostoku, a 9 września 1939 roku wyruszyła transportem kolejowym przez Kowel w kierunku Lwowa.
W dniach 13–21 września brał udział w obronie tego miasta. Przed zmrokiem 17 września III. batalion 207. Pułku Piechoty pod dowództwem majora Jana Stylińskiego, ponosząc duże straty, opanował wschodnie stoki strategicznie istotnego wzgórza 324 w ramach Bitwy o Zboiska. Jednak wobec braku odpowiedniego wsparcia musiał wstrzymać dalsze natarcie, a ostatecznie otrzymał rozkaz wycofania się; wzgórze jeszcze tej samej nocy zostało ponownie zajęte przez niemiecką 1. Dywizję Górską. Oprócz natarcia na Zboiska źródła wspominają także o udziale kpt. Kosiatego w obronie Hołoska i ostatnim natarciu na Melechów.
Niewola sowiecka i mord 22 września Armia Czerwona zgodziła się na warunki przekazania w jej ręce miasta. Podpisany akt gwarantował oficerom i żołnierzom wolność osobistą, nietykalność własności i możliwość wyjazdu za granicę. Warunki te nie zostały dotrzymane i razem z innymi 1160 oficerami został wzięty do niewoli radzieckiej.
Około 25 września, na stacji kolejowej koło Tarnopola, widziany był przez swoich siostrzeńców: Jana (ur. 1921) i Aleksandra (ur. 1923) Krokowskich. Odrzucił ich propozycję pomocy w ucieczce mówiąc, że „honor mu na to nie pozwala”. Osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku.
Do jego żony dotarła karta pocztowa datowana na 5 grudnia 1939 (Warszawa) od „towarzysza niedoli i znajomego ze Śląska, któremu udało się wydostać”, mówiąca, że „warunki w obozie są znośne”, a kapitan „jest zdrów i przesyła pozdrowienia dla całej rodziny” oraz „prosi o wiadomość”.
Wiosną 1940 został zamordowany w Charkowie przez funkcjonariuszy NKWD. Potajemnie pogrzebano go w zbiorowej, bezimiennej mogile w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na liście Gajdideja pod pozycją 1638.
Odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Życie prywatne Był synem Jadwigi (1871–1914) z domu Michalskiej i Jana Kosiatego (1863–25 lipca 1928), nauczyciela–kierownika szkół: ludowej w Zbyszycach, w Tęgoborzy oraz powszechnej im. Jana Kochanowskiego w Nowym Sączu; członka stowarzyszenia Sodalis Marianus.
Żonaty z Marią z domu Szelwel. Latem 1939, wraz ze swoimi rodzicami, odwiedziła męża stacjonującego w okolicach Iwieńca. Na wiosnę 1940 podjęła nieudaną próbę nielegalnego przejścia na niemiecką stroną okupacyjną. Aresztowana przez Rosjan i osadzona w więzieniu zeznała, że chciała dostać się do ZSRR, dzięki temu została przekazana Niemcom. Uwolniona udała się do Warszawy.
RodzeństwoDaty urodzeń z metryk urodzenia. Daty zgonu z informacji na nagrobkach.:
(Marianna) Zofia Kosiaty (29 VIII 1890 – 21 IV 1963). Żona Jana Krokowskiego (1876–1950). Ich dzieckiem był Jan Krokowski (8 V 1921–1980) – działacz konspiracyjny, więzień obozów Auschwitz-Birkenau i Sachsenhausen, dziennikarz, działacz społeczny, świadek w drugim procesie oświęcimskim. Aleksander Jan (5 II 1892 – XI 1923), żołnierz 32 Pułku Piechoty Obrony Krajowej (1. kompania), jeniec rosyjski (1916), więziony w obozie w Omsku, ochotnik walczącej na Syberii 5 Dywizji Strzelców Polskich (odznaczony Krzyżem Walecznych). Michał Karol (22 X 1893 – 15 V 1968), dominikanin, przybrane imię zakonne Kajetan. Edward Józef (17 III 1896 – 17 V 1934Pochowany w Nowogrodzie k. Łomży, napis na nagrobku: zm. 17 maja 1934. Prosi o Zdrowaś Marja. Najukochańszemu mężowi i ojcu stroskana żona i dzieci.). Nauczyciel w miejscowości Sieżputy Zagajne. W szkole średniej działał w ruchach niepodległościowych, był w jednej klasie z: Zygmuntem Berlingiem – w 1939 podpułkownik w stanie spoczynku, więzień Starobielska, przeżył dzięki współpracy z NKWD. Późniejszy generał broni w LWP. Władysławem Stępkowiczem – podpułkownikiem, zamordowanym w Katyniu. Karolem Romańczykiem – podinspektorem Policji Państwowej, zamordowanym przez NKWD w Kalininie (obecnie Twer). Stanisławem Wilkoszem – kapitan, jeniec Starobielska, zamordowanym w Charkowie. Stanisławem Widełem – major piechoty Wojska Polskiego, więziony i rozstrzelany w Auschwitz-Birkenau. Romuald (ur. w II 1900) Czesław (13 VII 1910 – 21 VII 1949), weterynarz, założyciel pierwszej państwowej lecznicy dla zwierząt w Nowym Sączu.
Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Wymieniony na pamiątkowej tablicy umieszczonej w 1992 roku na kościele pod wezwaniem św. Kazimierza w Nowym Sączu.
Przypisy
Bibliografia
Jerzy Giza: Nowosądecka Lista Katyńska. Sądeczanie i oficerowie 1 pułku strzelców podhalańskich, jeńcy obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku pomordowani w Rosji Sowieckiej. Oficyna Literacka 1991. Podrozdział: Starobielsk, s. 91.
Linki zewnętrzne Biogram na stronie Instytutu Pamięci Narodowej: katyn.ipn.gov.pl Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Członkowie Legii Akademickiej Kategoria:Żołnierze 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie batalionu KOP „Wołożyn” Kategoria:Oficerowie batalionu KOP „Iwieniec” Kategoria:Wojskowi związani z Nowym Sączem Kategoria:Wojskowi związani z Tarnowem Kategoria:Ludzie związani z Cieszynem Kategoria:Oficerowie 4 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Wojskowi związani ze Lwowem Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Jeńcy polscy obozu NKWD w Starobielsku (1939–1940) Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Ofiary zbrodni katyńskiej zamordowane w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie