Palazzo Falson, znany poprzednio jako Palazzo Cumbo-Navarra, Casa dei Castelletti oraz Norman House – XIII-wieczny średniowieczny pałac w Mdinie na Malcie. Zbudowany został jako rezydencja rodzinna, i jego nazwa pochodzi od byłych właścicieli – rodziny FalsonNiektóre publikacje podważają fakt własności palazzo przez rodzinę Falson: . Jest teraz dostępny dla publiczności jako dom-muzeum, z siedemnastoma pokojami wypełnionymi historycznym mieniem domowym oraz kilkoma kolekcjami antyków.
Jest to drugi pod względem wieku budynek w Mdinie, z modyfikacjami strukturalnymi poczynionymi głównie podczas renowacji w wiekach XV i XVI. Architekt pierwotnego budynku nie jest znany, lecz charakterystyczne okna wyższego piętra przypisywane są Jacobo Dimegowi. W czasie rządów Zakonu Joannitów budynek był siedzibą Philippe l’Isle Adama, pierwszego Wielkiego Mistrza Malty, podczas jego wizyty w Mdinie w roku 1530.
Od roku 2007 budynek został udostępniony publiczności jako Palazzo Falson Historic House Museum, i jest zarządzany przez Fondazzjoni Patrimonju Malti, fundację maltańskiego dziedzictwa narodowego. Wystawiane są tam stale kolekcje byłego właściciela Olofa Fredericka Gollchera, okazjonalnie organizowane są inne czasowe wystawy z prywatnych kolekcji.
Budynek został wpisany na "Antiquities List of 1925", od roku 1992 ma status zabytku 1 klasy, oraz umieszczony jest na liście National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands.
Historia XIII wiek Palazzo Falson zbudowany został w XIII wieku. Jest typowym średniowiecznym palazzo, wzorowanym na sycylijskich konstrukcjach z tamtego okresu. Oryginalnie był budowlą parterową, składającą się z pewnej liczby pomieszczeń otaczających wewnętrzny dziedziniec, formując najstarszą część budowli. Postawiono go na pozostałościach struktur obronnych, zwanych La Rocca.
Pierwszy budynek był oryginalnie znacznie większy niż dzisiejszy, jego frontowa fasada z głównym wejściem znajdowała się tam, gdzie jest dzisiaj Bastion Square. Było również drugie wejście od strony Our Saviour Street, które służyło jako tylne wejście do posiadłości, oraz jako wejście do kościoła pod wezwaniem Zbawiciela, przylegającym do palazzo.
Interesującym jest fakt, że wiele dokumentów stwierdza, iż teren dzisiejszego refektarza i kuchni pałacu był w pewnym okresie częścią synagogi, używanej przez społeczność żydowską Mdiny.
XV wiek W tym stuleciu pałac przeszedł kilka znaczących modyfikacji. Przeniesiono główną fasadę budynku na Villegaignon Street, dobudowano drugą kondygnację, dodano również podwójną linię ząbkowanego ozdobnika z odwróconymi trójkątami i kulkami, oddzielającą kondygnacje, oraz, wzorowaną na sztuce sycylijskiej, osłonę otaczającą główne wejście. Cechy te są typowe dla italonormańskiego stylu, przeważającego w tym czasie. thumb|150px|left|Ponownie użyta rzymska kolumna (lewo-dół) oraz "ciężarne" okno (prawo-góra), oba elementy tylnej fasady
XVI wiek Na początku XVI wieku pałac był własnością Ambrosio de Falsone, który był przewodniczącym rady miasta. Następnie pałac przeszedł w ręce jego kuzyna Michele Falsona, który mieszkał tu w roku 1524. Dokonał on kolejnych zmian w budynku, w tym dodał wielodzielne okna na piętrze. Te ozdobne okna zostały prawdopodobnie zaprojektowane przez miejscowego architekta Jacobo Dimega (Dimecha). Zmiany wykonane zostały przed wizytą w Mdinie pierwszego na Malcie Wielkiego Mistrza Zakonu Joannitów Philippe’a de l’Isle Adama. Zatrzymał się on w pałacu od 20 października do 5 listopada 1530 roku.
Według niepotwierdzonych informacji Matteo Falson był zwolennikiem francuskiego księdza Francesco Gesualdo, który szerzył idee luteranizmu. Kilka lat później, po biskupim dochodzeniu, Matteo został oskarżony przez Inkwizycję o odstępstwo od wiary, i musiał opuścić wyspę. Później palazzo przeszedł w ręce rodziny Cumbo Navarra oraz jej spadkobierców.
XX wiek W roku 1927 część pałacu została zakupiona przez Olofa Gollchera i jego matkę, Elisę Gollcher née Balbi (1857-1935). W roku 1938 dokupił pozostałą część. Mógł teraz połączyć obie części w jeden dom. Gollcher dokonał kilku znamiennych zmian. Przemianował dom na "The Norman House", na dziedzińcu wybudował, z wpływami sykulo–renesansowymi, wewnętrzne schody, jak również pseudo sykulo–normańską fontannę i bizantyńsko–romańskie folly. Dobudował również framugę o ostro zakończonym łukowatym kształcie, aby uzupełnić główny portal fasady.
XXI wiek W roku 2001 Fondazzjoni Patrimonju Malti zawarło umowę z "Capt. O.F Gollcher O.B.E Arts and Archeological Foundation", na podstawie której "Patrimonju Malti" mogło odnowić Palazzo Falson do jego poprzedniej chwały i przekształcić w muzeum historyczne.
Palazzo Falson został otwarty dla publiczności 4 maja 2007 roku.
Olof Frederick Gollcher thumb|Tablica ku czci Olofa F. Gollchera nad tarasem pierwszego piętra Olof Frederick Gollcher urodził się w Valletcie w roku 1889. Jego rodzicami byli Chevalier Gustav Gollcher (1854-1922) oraz Elisa née Balbi (1857–1935). Rodzina miała szwedzkie korzenie, i była właścicielem morskiej firmy transportowej, wciąż działającej na Malcie, pod nazwą The Gollcher Group.
W roku 1914 Olof wstąpił do British Army i brał udział w obu wojnach światowych, dochodząc w roku 1945 do rangi kapitana. W roku 1936 został Rycerzem Łaski Wielkiego Przeoratu Brytyjskiej Dziedziny Czcigodnego Zakonu Szpitala Świętego Jana z Jerozolimy (ang. Knight of Grace of the Grand Priory of the British Realm of the Venerable Order of the Hospital of St. John of Jerusalem). Rok później mianowany został Oficerem Najwspanialszego Orderu Imperium Brytyjskiego (OBE). W roku 1947 poślubił Teresę ‘Nellę’ Lucię née Prior (1890-1962). Nella była oficerem sekcji pielęgniarskiej St. John’s Ambulance, zostając później sekretarzem honorowym.
Gollcher był zapalonym kolekcjonerem, artystą i entuzjastą kultury. Jego rozległa kolekcja obejmuje obrazy, meble, dywany orientalne, srebra, książki i biżuterię. Był on również członkiem Malta’s Antiquities Committee i sekretarzem International Institute of Mediterranean Archaeology oraz The Malta Underwater Archaeological Branch. Pewna ilość znalezisk archeologicznych jest prezentowana w muzeum.
Wolą kapitana Gollchera było, aby jego dom oraz kolekcja były udostępnione publiczności. Po jego śmierci w roku 1962 zostały objęte opieką Captain O F Gollcher OBE Art and Archaeological Foundation, lecz odrestaurowanie domu i kolekcji rozpoczęło się dopiero w roku 2001. Muzeum otwarło swoje podwoje w roku 2007, i kontynuowało działalność pod zarządem Fondazzjoni Patrimonju Malti.
Muzeum Muzeum składa się z 17 pomieszczeń, których wystrój stara się pokazać atmosferę domu. Pięć z nich (dziedziniec, refektarz, zbrojownia, kuchnia i studio) znajdują się na parterze, pozostałe – na piętrze budynku.
Dziedziniec thumb|left|Dziedziniec pałacu Dziedziniec palazzo jest prawdopodobnie jednym z miejsc, które najbardziej obrazuje "historyczne przebudzenie Gollchera". Tą cokolwiek romantyczną postawę odzwierciedla ilość architektonicznych i dekoracyjnych elementów na nim zgromadzonych.
Sykulo–renesansowe schody, zamontowane na dziedzińcu, a wiodące na taras pierwszego piętra, inspirowane były podobnymi, znajdującymi się na Sycylii w Palazzo Bellomo w Syrakuzach oraz w Palazzo Corvaia w Taorminie. Inne znaczące elementy na dziedzińcu to fontanna, wzorowana na podobnej w benedyktyńskim klasztorze w Monreale na Sycylii, oraz bizantyńsko–romańskie folly w prawym narożniku dziedzińca, podobne do wieży, wsparte na kolumnach z misternie rzeźbionymi kapitelami.
Refektarz Refektarz tworzy część najstarszej struktury budynku, datowanej prawdopodobnie na czasy Średniowiecza. Grubość ścian pomieszczenia mówi o jego średniowiecznym rodowodzie. Podczas niedawnych prac restauracyjnych odkryto zamurowane, wąskie, łukowo zakończone przejście z kuchni do refektarza. Jest to jeden z najwcześniejszych elementów palazzo, i prawdopodobnie należy do oryginalnego jądra budynku, datowanego na XIII wiek.
W refektarzu eksponowane są cztery maltańskie fotele ceremonialne, z których jeden pochodzi z XVII wieku. W kilku gablotach znajdują się niewielkie kolekcje różnych urządzeń domowych, jak np. kołowrotki, zamki, różne wagi i miarki, oraz naczynia cynowo-ołowiane. Można tam również zobaczyć lampki oliwne oraz świeczniki.
Zbrojownia Obszerność i różnorodność kolekcji wystawianej w tym pomieszczeniu świadczy dobitnie o wielkim zainteresowaniu Gollchera tematyką uzbrojenia. Ściany zawieszone są rzędami mieczy, broni drzewcowej, pistoletów i karabinów. Jedna z kusz, wystawianych w gablocie, pochodzi z Hiszpanii i datowana jest na początek XVI wieku. Inne przedmioty z tej kolekcji to, m.in. hełmy, ostrogi, mosiężny buzdygan, średniowieczny topór oraz cep.
Jednym z wielu eksponatów wystawianych w orientalnej części zbrojowni jest perski półkolisty hełm ze szpikulcem na szczycie, znany jako Kulah Khud, z metalową osłoną nosa oraz dwoma uchwytami na pióra i łańcuszkową osłoną szyi. Dekorowany jest metodą damasceńską (nazwa pochodzi od Damaszku w Syrii, gdzie ją wynaleziono), wyobrażeniami liści, figur ludzkich oraz arabskimi cytatami z Koranu. Hełm pochodzi prawdopodobnie z początku XIX wieku. Znajduje się tu również m.in. perska metalowa wypukła tarcza (sipar), oraz perski kindżał.
Sekcja broni palnej tej zbrojowni zawiera wspaniałą kolekcję angielskich, włoskich, francuskich i hiszpańskich pistoletów skałkowych. Są tam również francuskie w stylu egzemplarze, wykonane specjalnie na rynek wschodni, głównie do Turcji.
Ciekawym przedmiotem wystawianym w tym pomieszczeniu jest pas cnoty.
Kuchnia Architektura kuchni, z grubymi ścianami, masywnymi łukami i podłużnymi oknami, dominuje w pomieszczeniu i jest silnym wskaźnikiem średniowiecznego pochodzenia domu. W czasach średniowiecznych, kiedy przestrzeń zajmowana przez budynek była większa niż aktualnie, dom rozpościerał się poza małe tylne podwórko, widoczne z okna kuchni, obejmując sąsiednią posesję. Kuchnia, którą Gollcher czule nazywał swoją trattorią, zdominowana jest przez olbrzymi kominek, dekorowany kolorowymi płytkami z majoliki, przedstawiającymi osoby w XVIII-wiecznych strojach. Pobliski piec kuchenny, opalany drewnem, udekorowany jest białymi i niebieskimi flizami. Duża kolekcja miedzianych garnków, patelni, czajników, dzbanków i różnych pojemników, rozlokowana jest wokół pomieszczenia. Niektóre z mebli, znajdujących się w kuchni, jak np. XVII-wieczna szafka, znana lokalnie jako tas-sagristija, przeznaczona była do kościelnych zakrystii, a znalazła się tutaj tylko z powodu jej przydatności do przechowywania różnych sprzętów kuchennych. Na jednej z nich stoi pojemnik, znany jako il-baqra, przeznaczony do przyrządzania i gotowania narodowego dania maltańskiego – potrawki z królika.
Studio thumb|Studio – pracownia malarska Gollchera Olof Gollcher nie był jedynie wielbicielem sztuki, sam również malował obrazy olejne oraz wykonywał akwaforty i litografie. Ukończył wyższe studia w Londynie z dyplomem krytyka sztuki i artysty. Jego prace wystawiane były w różnych centrach sztuki w Europie, m.in. Royal Academy w Londynie oraz Salon des Artistes w Paryżu. Znajdujące się w studio prace Gollchera pokazują prawdziwy poziom jego umiejętności.
Gollcher był pasjonatem fajki, użuwane przez niego są teraz wystawiane w studio. Był aktywnym członkiem grupy artystów, znanej jako Confraternità della Pipa (Bractwo Fajki), mającej siedzibę w Rzymie. Obrazy artystów z Bractwa można teraz oglądać w Narodowym Muzeum Sztuk Pięknych w Valletcie, gdzie zostały przekazane przez Gollchera.
Olof Gollcher był również mocno związany ze scenami sztuki na Malcie. W jego dzienniku, pod datą 23 lutego 1943 roku, znajduje się wycinek gazety z informacją o wyborze jego osoby (wraz z innymi) do utworzenia Committee of the Malta Art Association.
Skarbiec