Jerzy Stawski

Jerzy Włodzimierz Stawski ps. „Lubicz” (ur. 1 stycznia 1927 w Łodzi, zm. 28 lipca 2022 tamże) – kapitan Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej oraz Konspiracyjnego Wojska Polskiego, artysta malarz.

Życiorys Syn Stanisława i Stefanii z d. Berezka. Przed wybuchem II wojny światowej mieszkał w Łodzi, gdzie uczęszczał do Szkoły Powszechnej nr 76. Był również członkiem 20 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej. Od 1 do 8 września 1939 działał w Pogotowiu Wojennym Harcerzy, a następnie w Szarych Szeregach kryptonim „Kominy”, gdzie zajmował się ochroną ujęć wody, przeszedł przeszkolenie wojskowe, prowadził wywiad i kolportował tajną prasęOdpis oświadczenia Zygmunta Grzelaka, byłego drużynowego 20 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej, dotyczący działalności druha Jerzego Stawskiego w Pogotowiu Wojennym Harcerzy, poświadczony za zgodność z oryginałem 19.11.1990 r. przez Przewodniczącego Komisji Historycznej Chorągwi Łódzkiej ZHP hm. Mariana Bileckiego, z adnotacją „Oryginał tego zaświadczenia znajduje się w archiwum Izby Pamięci”.Wniosek o weryfikację odznaczenia – Krzyż Walecznych nadanego przez D-cę Okręgu Radom-Kielce „Jodła” AK, podpisany przez kpt. Jana Kaletę „Postracha” i płk Karola Kutnickiego „Kruka”, poświadczony za zgodność z oryginałem przez Henryka Olejniczaka – wiceprezesa Zarządu Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy AK..

Od 1 lutego 1943 zaprzysiężony przez Wacława Wrońskiego „Babinicza” na żołnierza Armii Krajowej i do lipca 1944 przydzielony do placówki dywersyjno-sabotażowej „Żubr” rejon III Rzejowice, gdzie pełnił funkcje łącznika i żołnierza dywersjiZaświadczenie weryfikacyjne (wyciąg z akt personalnych) nr 7332/79. Główna Komisja Weryfikacyjna. Zarząd Główny Koła AK. Londyn, 1 sierpnia 1979 r. Wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia 23.07.1993 r..

Wraz z bratem Januszem Stawskim ps. „Poręba” na terenie Obwodu Radomsko AK uczestniczył w akcjach wywiadowczych i małego sabotażu. 25 maja 1943 brał bezpośredni udział w likwidacji szefa Gestapo w Radomsku Willi Bergera oraz jest zastępcy Johanna Wagnera. W wyniku tej akcji został – jako zakładnik – aresztowany i przetrzymywany w więzieniu w radomskim ratuszu. Stawskiego wraz z innymi zakładnikami uwolniono z obawy na możliwość odwetu na rodzinach gestapowców – zapowiadaną przez SojczyńskiegoJ. Stawski, Życiorys, Łódź 12 czerwca 2017 r. Maszynopis w archiwum autora.Z. Zieliński, Akcje zbrojne i wywiadowcze, o których świat dowiedział się z komunikatów wojennych radia BBC, „Niepodległość i Pamięć” nr 22, 2006, s. 73–76..

W dniach 7–8 sierpnia 1943 brał udział w akcji uwolnienia więźniów – 41 żołnierzy AK i 10 Żydów – z więzienia w Radomsku w plutonie ubezpieczeniowym por. Jan Kalety „Postracha”.

Od sierpnia 1944 przydzielony do I batalionu 27 pułku piechoty Armii Krajowej „Wiesław” Korpus „Jodła” z funkcją zastępcy dowódcy drużyny. Brał udział w koncentracji oddziałów do akcji „Burza” w III batalionie „Manewr” w zgrupowaniu kapitana Stanisława Sojczyńskiego „Zbigniewa”.

Brał czynny udział w akcji „Burza”. Pod dowództwem kapitana Sojczyńskiego na terenie Inspektoratu Częstochowskiego AK stoczył z Niemcami wiele potyczek i brał udział w akcjach zaopatrzeniowych. W październiku 1944 uczestniczy w akcji na „Mazowię” pod dowództwem Janusza Betlińskiego „Śmiałego” oraz zajmował się niszczeniem łączności okupanta. 10 października 1944 awansowany na stopień kaprala przez ppłk. Franciszka Polkowskiego „Korsaka”.

1 stycznia 1945 brał udział w bitwie pod wsią Katarzynów (gm. Kobiele Wielkie) włączony do grupy żołnierzy ochrony angielskiej misji wojskowej FRESTON. Uczestniczył we wszystkich walkach zgrupowania, aż do wkroczenia wojsk sowieckich.

Do 17 stycznia 1945 przebywał w lesie w oddziale pod dowództwem por. Karola Kutnickiego „Kruka”Biogram płk. Karola Kutnickiego „Kruka”. Z. Zieliński, Z Polski do Polski przez Związek Radziecki: prawdziwe polskie drogi, „Niepodległość i Pamięć” 2/3 (4) 1995, s. 143–148..

Po 1946 zamieszkał w Łodzi, gdzie ukończył szkołę handlową. Poszukiwany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, przerwał studia ekonomiczne na Uniwersytecie Łódzkim i ukrywał się poza Łodzią.

Ostatnie lata życia spędził w Łodzi. Jest bohaterem Biegu Pamięci Żołnierzy Wyklętych „Tropem Wilczym” organizowanego w kilkuset miastach w Polsce i na świecie. thumb|Jerzy Stawski w trakcie nagrywania programu „Było nie minęło”, prezentuje zdobyczny karabin MG 42

Odznaczenia Krzyż Walecznych, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Armii Krajowej, Medal WojskaNa podstawie https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Kpt_Stawski.jpg. Krzyż Walki o Niepodległość „Antyk”, Krzyż Kampanii Wrześniowej, Krzyż Konspiracyjnego Wojska Polskiego, Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”, Złoty Medal Warszyca, Honorowa Złotą Odznaką Korpusu AK „Jodła”, Sygnet NiepodległościStatuetka „Sygnet Niepodległości” nadana 7 września 2017 podczas IX edycji Festiwalu Filmowego „Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci”..

Przypisy

Bibliografia Toborek T., Stanisław Sojczyński i Konspiracyjne Wojsko Polskie, Łódź 2015. Zieliński Z., Akcje zbrojne i wywiadowcze, o których świat dowiedział się z komunikatów wojennych radia BBC, „Niepodległość i Pamięć” nr 22, 2006, s. 73–80.

Program redaktora Adama Sikorskiego dedykowany historii niemieckiego karabinu maszynowego MG 42 zdobytego w 1944 przez Jerzego Stawskiego

Kategoria:Członkowie Pogotowia Wojennego Harcerzy Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Harcerze – uczestnicy kampanii wrześniowej Kategoria:Harcerze związani z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939” Kategoria:Żołnierze 27 Pułku Piechoty Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze Konspiracyjnego Wojska Polskiego Kategoria:Stawscy herbu Lubicz Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2022