1 złoty polski (1818–1819) – moneta jednozłotowa Królestwa Kongresowego okresu autonomii, wprowadzona ukazem cara Aleksandra I z 1 grudnia 1815 r., bita w srebrze w latach 1818–1819, według systemu monetarnego opartego na grzywnie kolońskiej. Moneta nie posiadała otoku i dlatego w 1822 r. została zastąpiona złotówką o zmniejszonej średnicy, z otokiem. Wycofano ją z obiegu 1 maja 1847 r.
Moneta została wybita bez otoku, podobnie jak wszystkie początkowe emisje Królestwa Polskiego okresu autonomii.
Awers Na tej stronie umieszczono prawe popiersie cara Aleksandra I, dookoła otokowo napis:
Rewers Na tej stronie umieszczono średni herb Królestwa Kongresowego, tzn. orła rosyjsko-polskiego – dwugłowy orzeł z trzema koronami, dużą pośrodku i dwiema małymi na głowach orła, w prawej łapie trzyma miecz i berło, w lewej jabłko królewskie, na piersi, na tle gronostajowego płaszcza, tarcza herbowa z polskim orłem. Po obu stronach dużej korony rok bicia „18 18" lub „18 19". Na dole, po obu stronach ogona orła, znajduje się znak intendenta mennicy w Warszawie – I.B. (Jakuba Benika), dookoła otokowo napis:
Opis Monetę bito w mennicy w Warszawie, w srebrze próby 593, na krążku o średnicy 23 mm, masie 4,54 grama, z rantem skośnie ząbkowanym, bez otoku. Według sprawozdań mennicy w latach 1818–1819 w obieg wypuszczono sztuk.
Stopień rzadkości poszczególnych roczników przedstawiono w tabeli: RocznikStopień rzadkościSzacowana liczba egzemplarzyZdjęcieponad 400 000frameless|upright1 złoty polski 1819Rframeless|upright Moneta była bita w latach panowania Aleksandra I, więc w numizmatyce rosyjskiej zaliczana jest do kategorii monet tego cara.
Złotówka była bita na starych automatach menniczych, które rozpoczęły swoją pracę jeszcze w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Maszyny te nie pozwalały na emisję monet z wystającym powyżej rysunków awersu i rewersu obrzeżem (zwanym otokiem), mającym zmniejszać tempo ścierania się rysunków egzemplarzy uczestniczących w codziennym obrocie pieniężnym. W odpowiedzi na pismo Namiestnika Królestwa Polskiego z 9 kwietnia 1818 r. zawierające prośbę o wyrażenie zgody na:
bicie monet z napisem „z miedzi krajowej” oraz srebrnych 10-złotówek, które nie były wymienione w akcie prawnym z 1 grudnia 1815 r.,
król-cesarz Aleksander I wyraził zgodę, warunkując ją koniecznością bicia ich przez Mennicę Królewską w Warszawie „w formie cylindrycznej, z wykonaniem obrzeża monet prostopadłego do płaszczyzny krążka”. W celu wypełnienia wymagania narzuconego przez administrację petersburską koniecznym było sprowadzenie ze stolicy Cesarstwa Rosyjskiego parowych maszyn menniczych, które postanowiono zainstalować w nowo budowanym gmachu mennicy. Pojawienie się w 1819 r. różnych nominałów z otokiem wiązało się z uruchomieniem petersburskich automatów. Monety z otokiem i prostopadle ząbkowanym rantem z 1818 r. miały charakter próbny i były bardzo nieliczne. Na przełomie XX i XXI w. znane są egzemplarze złotówek z datą roczną 1818 wybitych z otokiem, co do których autorzy katalogów nie są zgodni czy powinny mieć status monet próbnych, czy ewentualnie nowego bicia.
Zobacz też 1 złoty polski (1822–1825) 1 złoty polski (1827–1834) 15 kopiejek – 1 złoty (1832–1841) 2 złote polskie (1816–1820) 5 złotych polskich (1816–1818) monety Królestwa Kongresowego tabela cennikowa Bolcewicza rosyjskie monety bite dla Polski (1815–1841)
Przypisy
Kategoria:Monety Królestwa Kongresowego (1816–1835) Kategoria:Srebrne monety Królestwa Kongresowego