Księstwo lwóweckie – dzielnica wydzielona Bernardowi Zwinnemu w 1281, stanowiąca zachodnią część księstwa jaworskiegoDawid Kopa: Zasięg geograficzny księstwa świdnicko-jaworskiego około połowy XIV wieku. „Kwartalnik Opolski” 2015. Nr 4, s. 79.. Po bezpotomnej śmierci Bernarda w 1286 wróciła do granic księstwa jaworskiego.
Powstanie księstwa Powstanie księstwa lwóweckiego wiąże się z rozpadem księstwa legnickiego Bolesława Rogatki. Po śmierci władcy część północną z Legnicą objął jego najstarszy syn Henryk V Brzuchaty (wcześniej panujący w Jaworze). Zaś część południową, księstwo jaworskie, Henryk przekazał młodszym braciom Bolkowi I Srogiemu i Bernardowi Zwinnemu, zwanemu też Zręcznym lub Skoczkiem. Bolko zaś w 1281 roku wydzielił ziemię lwówecką młodszemu Bernardowi na osobną dzielnicęBoguszewicz 2010, s. 107.
Historia Bernard miał swą główną siedzibę najprawdopodobniej w zamku lwóweckim, powstałym w czasach Henryka Brodatego. Tutaj najpewniej wystawił dwa znane dokumenty, na których poświadczony jest m.in. marszałek Tymo de PosernBoguszewicz 2010, s. 108..
Panowanie Bernarda w osobnym księstwie rozpoczęło od najazdu Henryka Probusa, księcia wrocławskiego, który w tym czasie próbował podporządkować sobie innych władców śląskichJurek 1987, s. 560.. Probus więził w owym czasie brata Bernarda Henryka legnickiego oraz Henryka, księcia głogowskiego. W lipcu 1281 roku w Jeleniej Górze, w otoczeniu Bernarda przebywał brat Henryka głogowskiego Konrad, którego dzielnicę ścinawską Henryk Prawy zajął. Wkrótce Konrad również znalazł się w niewoli Probusa. Na Probusa ściągnęło to klątwę, ponieważ Konrad był również prepozytem lubuskimJurek 1987, s. 560–561.. W rezultacie księstwa legnickie, głogowskie, żagańskie i ścinawskie znalazły się w stosunku lennym do Wrocławia; Bernardowi i jego bratu Bolkowi udało się jednak zachować niezależność.
Między 1281 a 1282 rokiem do księstwa lwóweckiego zbiegli dwaj rycerze, bracia, Burchard i Jaśko/Jeszko Nikoszowice, z rodu Wierzbnów, skazani na banicję przez sąd księcia wrocławskiego Henryka Probusa za spalenie wsi Muszkowice. Zrobili to nie godząc się z wyrokiem książęcym nakazującym im zwrot wsi jej pierwotnemu właścicielowi, a ojcu ich matki, Janowi z OsinyCetwiński 1982, s. 83–84.. Wybór dworu lwóweckiego nie był przypadkowy bowiem w otoczeniu księcia Bernarda znajdował się Stefan z WierzbnejCetwiński 1980, s. 192.. Burchard został pojmany i ścięty, zaś Jaśko na początku 1282 roku odzyskał łaskę Probusa i powrócił do księstwa wrocławskiegoCetwiński 1982, s. 134..
W 1283 roku książę Bernard zatwierdził darowiznę 3 łanów we wsi Parzyce klasztorowi magdalenek w Nowogrodźcu, dokonaną przez rycerza Gerharda z DruskwiczCetwiński 1982, s. 101–102..
Bernard Zwinny najprawdopodobniej się nie ożenił i został pochowany w kościele dominikańskim w Legnicy. Wraz z bezdzietną śmiercią Bernarda 25 kwietnia 1286 dzielnica lwówecka została zajęta przez Bolka Surowego, który przyjął tytuł pana lwóweckiego. Bolko I występował jako książę Lwówka do roku 1293, kiedy to tytuł lwówecki zostaje w jego tytulaturze zastąpiony przez tytuł „pana na Książu” (Bolko dei gratia dux Slesie et dominus de Wrstenberc)Boguszewicz 2010, s. 115.. Wiązało się to z opanowaniem przez Bolka, po śmierci Hernyka Probusa, południowej części księstwa wrocławskiego ze Strzegomiem, i wybudowaniem nowego zamku w Książu, który miał się stać nowym centrum władzy. W 1289 roku król czeski Wacław II dokonał nadania na rzecz Bolka, jako księcia lwóweckiego, pogranicznych ziem: miasteczka Chełmsko i wsi Miszkowice, Kochanów, Dobromyśl i KrálovecBoguszewicz 2010, s. 109.. Ostatni raz tytuł księcia lwóweckiego pojawia się w tytulaturze Bolka na początku 1291 rokuBoguszewicz 2010, s. 263.
Położenie i terytorium Księstwo znajdowało się w południowo-zachodniej części Dolnego Śląska, na terenie obecnego powiatu lwóweckiego i wraz ze swoją południową częścią obejmowało większość terytorium obecnego powiatu jeleniogórskiego, którego zresztą Lwówek Śląski był naczelnym grodem. W obrębie księstwa znajdowały się m.in. takie miejscowości jak: Lwówek Śląski, Wleń, Gryfów Śląski czy Jelenia GóraZ dziejów Lwówka Śląskiego.http://4.bp.blogspot.com/-rRx6py9zF8M/UTtQc8beqXI/AAAAAAAAAgI/3X4jDMQZ8p8/s1600/ksi%C4%99stwo+jaworskie+i+lw%C3%B3weckie.JPG. <li style="display: inline-table;"> Miasta księstwa lwóweckiegoMiastoPrawa MiejskieLwówekprzed 1217Wleńprzed 1214Gryfów1242Jelenia Góraprzed 1281Lubomierz1291
<li style="display: inline-table;"> Zamki księstwa lwóweckiegoZamekData PowstaniaKasztelan Kotlina 1161 lub 1168Wleń1170-1200Boguszewicz 2010, s. 233.Maciej Mezyvoge (1281)Gryf 1198Boguszewicz 2010, s. 250. Thymo von KesselBoguszewicz 2010, s. 229. Podskale (Rząsiny) 1207Boguszewicz 2010, s. 255. Lwówek 1201-1238 Marczów 2 poł. XIII w.Boguszewicz 2010, s. 234–236. Pirszyn (Gradówek) przed 1277Boguszewicz 2010, s. 209. Rybnica ok. 1288?Boguszewicz 2010, s. 251. Henryk Reibnicz? (1288) Hyrzberk (Jelenia Góra) przed 1291Według tradycji wybudowany przez Bolesława Krzywoustego; Boguszewicz 2010, s. 223. Płoszczyna 2 poł. XIII w. – pocz. XIV w.Boguszewicz 2010, s. 246.
Chronologia księstwa lwóweckiego Księstwo lwóweckie na przestrzeni latLataPaństwoKsięstwoDzielnica1273–1278 Polskabezramki|22x22px Księstwo LegnickieDzielnica Henryka V Brzuchatego1278–1281 Polskabezramki|22x22px bezramki|24x24px Księstwo jaworskieDzielnica Bolka I Surowego – współrządy Bolka I Surowego i Bernarda Zwinnego1281–1286 Polskabezramki|24x24px Księstwo lwóweckieDzielnica Bernarda Zwinnego1286–1301 Polskabezramki|22x22px Księstwo JaworskieDzielnica Bolka I Surowego
Przypisy
Bibliografia Artur Boguszewicz, Corona Silesiae. Zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku, Wrocław 2010. Marek Cetwiński, Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Pochodzenie, gospodarka, polityka, Wrocław 1980. Marek Cetwiński, Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Biogramy i rodowody, Wrocław 1982.
Tomasz Jurek, Henryk Probus i Henryk głogowski. Stosunki wzajemne w latach 1273–1290, w: „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, nr 42 (1987).
Kategoria:Księstwa śląskie Kategoria:Historia Lwówka Śląskiego