United Rugby Championship (dawniej Pro14, Guinness Pro14, Liga Celtycka oraz Pro12) – profesjonalna liga rugby union, w której rywalizują najlepsze drużyny z Irlandii, Szkocji, Walii, Włoch i Południowej Afryki. Uważana jest za jedną z trzech najlepszych lig rugby union w Europie obok angielskiej Premiership i francuskiej Top 14.

Format i uczestnicy rozgrywek mały|Fragment meczu Munster – Cardiff Blues z sezonu 2006/2007 mały|Fragment meczu Connacht – Munster z sezonu 2009/2010 Liga została założona jako Liga Celtycka w 2001 dla najlepszych drużyn z Irlandii, Szkocji i Walii. W pierwszym sezonie wzięło udział piętnaście drużyn: cztery irlandzkie zespoły prowincjonalne (, , i ), dwie drużyny szkockie ( i ) oraz dziewięć walijskich klubów (, , , , , , , i ). Zespoły podzielono na dwie grupy (7- i 8-zespołową), w których rozgrywki były toczone systemem ligowym (każda drużyna rozgrywała z pozostałymi drużynami w grupie po jednym meczu), a po cztery najlepsze zespoły awansowały do fazy play-off, która kończyła się spotkaniem finałowym. W pierwszym sezonie część spotkań stanowiła jednocześnie część rozgrywek powstałej w 1999 roku Welsh-Scottish League. W drugim sezonie rozgrywek liczba drużyn została powiększona do 16 – dołączył do nich trzeci szkocki zespół, .

Pierwsza poważniejsza zmiana formatu ligi nastąpiła w sezonie 2003/2004 i związana była z reformą rozgrywek rugby union w Walii – wprowadzono tam system zespołów prowincjonalnych na wzór Irlandii oraz Szkocji i zamiast dotychczasowych dziewięciu drużyn z tego kraju, w rozgrywkach wzięło udział pięć nowo utworzonych zespołów: , , , i . Łączna liczba uczestników ligi wynosiła dwanaście, zrezygnowano z podziału na dwie grupy i fazy play-off – rozgrywki toczyły się systemem ligowym, w którym każda drużyna rozgrywała z wszystkimi pozostałymi po dwa spotkania (w domu i na wyjeździe). Liga Celtycka stała się jedyną zawodową ligą rugby w krajach, z których pochodziły uczestniczące w niej kluby. System ten obowiązywał także w kolejnych latach, zmieniała się jednak liczba drużyn: już w 2004 rozgrywki opuścił jeden z niedawno powstałych walijskich zespołów prowincjonalnych Celtic Warriors, a w 2007 szkocki Border Reivers (dawniej The Borders), w ten sposób liczba uczestników została ograniczona do 10.

Od sezonu 2009/2010 powrócono do rozgrywania fazy play-off, w której uczestniczyły cztery najlepsze drużyny w tabeli ligowej po sezonie zasadniczym. W 2010 do ligi dopuszczono dwa zespoły włoskie ( i ), a celem tej inicjatywy było m.in. podniesienie poziomu rugby union we Włoszech. Od 2011 wprowadzono nową nazwę ligi: Pro12. W 2012 nastąpiła zmiana w składzie ligi – włoskie Aironi zostało zastąpiono przez inną drużynę z tego kraju, .

Kolejna zmiana formatu rozgrywek nastąpiła w sezonie 2017/2018 i związana była z poszerzeniem ligi o kolejne dwa zespoły. Tym razem do rozgrywek dołączyły dwie drużyny z RPA, które zostały usunięte z rozgrywek Super Rugby ( i ). Nazwa ligi została tym samym zmieniona na Pro14. W sezonie drużyny podzielone były na dwie konferencje (w każdej po dwie drużyny irlandzkie i walijskie oraz po jednej szkockiej, włoskiej i południowoafrykańskiej). Drużyny z jednej konferencji grały pomiędzy sobą mecz i rewanż, a ponadto rozgrywały dziewięć spotkań z drużynami z drugiej konferencji, w tym dwa o charakterze regionalnych derby. Także faza play-off została zmodyfikowana: uczestniczyły w niej po trzy najlepsze zespoły z każdej konferencji (zespoły z miejsc 2 i 3 rozgrywały ćwierćfinały, których stawką był awans do półfinałów, w których ich przeciwnikami byli zwycięzcy konferencji).

Sezon 2019/2020 z powodu pandemii COVID-19 został skrócony: nie rozegrano części fazy zasadniczej oraz ćwierćfinałów; sezonu nie dokończyły też drużyny z Południowej Afryki. Z tego samego powodu drużyny południowoafrykańskie nie mogły przystąpić do kolejnego sezonu. We wrześniu 2020 ogłoszono rozwiązanie jednej z nich (Southern Kings). W końcu 2020 podjęto decyzję o wycofania także drugiej południowoafrykańskiej drużyny, Cheetahs, i wprowadzeniu do ligi czterech drużyn uczestniczących dotąd w rozgrywkach Super Rugby: , , i . W związku z tym zmieniono także format trwającego sezonu 2020/2021: postanowiono, że każda drużyna w fazie zasadniczej zagra tylko 16 meczów, a następnie zwycięzcy obu konferencji spotkają się w finale ligi (nie odbyły się ćwierćfinały i półfinały). Dzięki skróceniu w ten sposób czasu trwania rozgrywek ligowych w końcu wiosną 2021 został rozegrany dodatkowy turniej o nazwie Rainbow Cup z udziałem dotychczasowych drużyn Pro14 oraz nowo przyjętych drużyn z Południowej Afryki.

Od sezonu 2021/22 rozgrywki zmieniły nazwę na United Rugby Championship. Zmienił się format rozgrywek: drużyny podzielono na cztery grupy – irlandzką, walijską, południowoafrykańską oraz szkocko-włoską. W fazie zasadniczej każda drużyna rozgrywa 6 spotkań z rywalami ze swojej grupy (mecz i rewanż z każdym) oraz 12 spotkań z pozostałymi (po jednym spotkaniu, bez rewanżów, połowa w domu, połowa na wyjeździe). 8 najlepszych drużyn w łącznej tabeli rozgrywek awansuje do fazy play-off składającej się z ćwierćfinałów, półfinałów i finału.

Wyniki rozgrywek Najlepsze drużyny ligi w sezonach 2001/2002–2002/2003 (wyniki finałów): SezonLiczba drużynMistrzWynik finałuWicemistrzData finałuMiejsce finału2001/2002 15 24:20 (6:12) 15.12.2001 Dublin, Aviva Stadium2002/2003 16 37:17 (22:9) 01.02.2003 Cardiff, Principality Stadium

Najlepsze drużyny ligi w sezonach 2003/2004–2008/2009 (w tych latach nie rozgrywano fazy play-off): SezonLiczba drużynMistrzWicemistrz2003/2004 12 2004/2005 11 2005/2006 11 2006/2007 11 2007/2008 10 2008/2009 10

Najlepsze drużyny ligi w sezonach od 2009/2010 (wyniki finałów): SezonLiczba drużynMistrzWynik finałuWicemistrzData finałuMiejsce finału2009/2010 10 17:12 (14:3) 29.05.2010 Dublin, RDS Arena2010/2011 12 19:9 (7:3) 28.05.2011 Limerick, Thomond Park2011/2012 12 31:30 (17:9) 27.05.2012 Dublin, RDS Arena2012/2013 12 24:18 (13:6) 25.05.2013 Dublin, RDS Arena2013/2014 12 34:12 (14:12) 31.05.2014 Dublin, RDS Arena2014/2015 12 31:13 (21:10) 30.05.2015 Belfast, Kingspan Stadium2015/2016 12 20:10 (15:0) 28.05.2016 Edynburg BT Murrayfield2016/2017 12 46:22 (29:10) 27.05.2017 Dublin, Aviva Stadium2017/2018 14 40:32 (21:11) 26.05.2018 Dublin, Aviva Stadium2018/2019 14 18:15 (15:10) 25.05.2019 Glasgow, Celtic Park2019/2020; 14/12Sezon rozpoczęło 14 drużyn, jednak po przerwie spowodowanej pandemią COVID-19 do rozgrywek powróciło 12. 27:5 (10:5) 12.09.2020 Dublin, Aviva Stadium2020/2021; 12 16:6 (6:6) 27.03.2021 Dublin, RDS Arena2021/2022; 16 18:13 (3:7) 18.06.2022 Kapsztad, DHL Stadium2022/2023; 16 19:14 (12:7) 27.05.2023 Kapsztad, DHL Stadium2023/2024; 16 21:16 (0:13) 22.06.2024 Pretoria, Loftus Versfeld Stadium2024/2025; 16 32:7 (19:0) 14.06.2025 Dublin, Croke Park2025/2026; 16 36:7 (22:0) 19.06.2026 Dublin, Croke Park

Zespoły uczestniczące w rozgrywkach Zespoły uczestniczące w rozgrywkach: WaliaSzkocjaIrlandiaWłochyPołudniowa AfrykaDrużyny w sezonie 2025/2026

Drużyny występujące w lidze w przeszłości

Kluby z Wysp BrytyjskichKluby z WłochKluby z Południowej Afryki

Celtic Cup W sezonach 2003/2004 i 2004/2005 zorganizowano także dodatkowe rozgrywki pucharowe dla zespołów występujących w lidze pod nazwą Celtic Cup.

Wyniki finałów: SezonLiczb drużynZwycięzcaWynik finałuPrzegranyData finałuMiejsce finału 2003/2004 12 27:21 20.12.2003 Edynburg, Murrayfield Stadium 2004/2005 8 27:16 14.05.2005 Dublin, Lansdowne Road

Rainbow Cup Wiosną 2021 zorganizowano dodatkowe rozgrywki dla zespołów występujących w lidze pod nazwą Rainbow Cup.

Wynik finału: SezonLiczb drużynZwycięzcaWynik finałuPrzegranyData finałuMiejsce finału 2021 16 35:8 19.06.2021 Treviso, Stadio comunale di Monigo

Kwalifikacja do europejskich pucharów Początkowo rozgrywki Ligi Celtyckiej nie miały wpływu na to, jakie drużyny uczestniczą w rozgrywkach Pucharu Heinekena. Kraje uczestniczące w Lidze miały zapewnione co najmniej 8 miejsc (a po przyłączeniu się Włoch – 10) w 24-zespołowych rozgrywkach europejskich (po 3 – Irlandia i Walia, po 2 – Szkocja i Włochy). Z czasem wprowadzono zasadę, że w przypadku drużyn irlandzkich i walijskich o awansie do Pucharu decyduje kolejność miejsc w poprzednim sezonie Ligi Celtyckiej.

Do istotnej zmiany zasad kwalifikacji doszło wraz z reformą formatu rozgrywek europejskich w 2014 (w ramach której Puchar Heinekena został zastąpiony przez European Rugby Champions Cup). Liczbę miejsc w rozgrywkach pucharowych najwyższego poziomu zagwarantowanych dla uczestników Pro12 ograniczono do siedmiu. O kwalifikacji decydowała klasyfikacja zespołów w poprzednim sezonie Pro12: awansowały najlepsze drużyny z każdego kraju uczestniczącego w Pro12 oraz trzy najlepsze drużyny spośród pozostałych.

Począwszy od 2018 zrezygnowano z gwarantowania miejsca dla poszczególnych federacji, a do European Rugby Champions Cup awansowało siedem najlepszych drużyn Pro14 (po trzy najlepsze z każdej konferencji oraz zwycięzca barażu między drużynami z czwartych miejsc) – przy czym pomijane były drużyny z Południowej Afryki. W 2020 w związku z powiększeniem liczby drużyn w Champions Cup uzgodniono, że będzie tam występować osiem drużyn z Pro14 (po cztery najlepsze z Europy z każdej konferencji). Począwszy od sezonu 2021/2022 wprowadzono nowe zasady awansu: zdobywali go zwycięzcy czterech grup, a liczba drużyn jest uzupełniona przez kolejne cztery najlepsze drużyny w tabeli ogólnej sezonu zasadniczego – przy czym od sezonu 2022/2023 dopuszczono drużyny z Południowej Afryki do europejskich pucharów. Następną zmianę wprowadzono od 2024 – awans uzyskiwało osiem najlepszych drużyn sezonu zasadniczego (z zastrzeżeniem, że musi znaleźć się miejsce dla zdobywców europejskich pucharów w poprzednim sezonie, jeśli będą pochodzić z URC, a zajmą miejsce niższe niż ósme).

Drużyny ligowe, które nie zakwalifikują się do Champions Cup, uczestniczą w kolejnym sezonie z rozgrywkach europejskich o niższej randze – European Rugby Challenge Cup.

Sponsorzy tytularni rozgrywek W latach 2006–2011 sponsorem tytularnym były browary Magners, w latach 2011–2014 Rabobank, a w latach 2014–2021 browar Guinness.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona rozgrywek Poprzednia oficjalna strona rozgrywek