Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Arabii Saudyjskiej – lista miejsc w Arabii Saudyjskiej wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowioną na mocy konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętą przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Arabię Saudyjską 7 sierpnia 1978 roku.
Obecnie (stan na 2024 rok) na liście znajduje się osiem obiektów – siedem ma charakter dziedzictwa kulturowego i jeden dziedzictwa przyrodniczego.
Na saudyjskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Arabia Saudyjska zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się 8 obiektów (stan na 2024 rok).
Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO
Poniższa tabela przedstawia saudyjskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok – roku wpisu na listę; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 1293 Stanowisko archeologiczne Al-Hidżr (Mada’in Salih)Al-Hijr Archaeological Site (Madâin Sâlih) 100x100px asMedyna Kas (ii)(iii) 2008 Starożytne miasto Hegra – obecnie stanowisko archeologiczne, największe zachowane świadectwo cywilizacji nabatejskiej na południe od Petry w Jordanii. Do dziś zachowało się 111 monumentalnych grobowców z okresu od I w. p.n.e. do I w. n.e., 94 o dekorowanych fasadach, oraz studnie świadczące o dobrej znajomości Nabatejczyków zasad hydrauliki. W skałach Hegry odkryto ponadto ok. 50 inskrypcji z czasów przednabatejskich oraz rysunki naskalne. 1329 Twierdza al-Turaif w Ad-DirijjaAt-Turaif District in ad-Dir'iyah 100x100px asRijad Kas(iv)(v)(vi) 2010 Ad-Dirijja była pierwszą stolicą państwa saudyjskiego wzniesioną w XV w. w stylu charakterystycznym dla regionu Nadżd. W XVIII–XIX w. twierdza al–Turaif stała się głównym ośrodkiem władzy Saudów i wahhabizmu. Wpis obejmuje pozostałości wielu pałaców i zespołu urbanistycznego wzniesionego na skraju oazy Ad-Dirijja. 1361 Historyczna Dżudda, brama do MekkiHistoric Jeddah, the Gate to Makkah 100x100px asMekka Kas(ii)(iv)(vi) 2014 Dżudda, położona na wschodnim wybrzeżu Morza Czerwonego, była od VII w. jednym z najważniejszych portów na szlakach handlowych na Ocean Indyjski i miejscem przybywania pielgrzymów udających się do Mekki. Dżudda stała się dynamicznie rozwijającym się wielokulturowym ośrodkiem miejskim, z charakterystycznymi domami-wieżami stawianymi pod koniec XIX w. przez miejscowe elity kupieckie. Jej styl architektoniczny łączył lokalne tradycje budowania z koralowca z wpływami zagranicznymi, upowszechniającymi się dzięki kontaktom handlowym. 1472 Sztuka naskalna w regionie Ha’ilRock Art in the Hail Region of Saudi Arabia 100x100px asHa’il Kas(i)(iii) 2015 Skały Dżabal Umm Sinman, Dżabal al-Mandżor i Raat obfitują w petroglify i rysunki naskalne przedstawiające postaci ludzi i zwierząt. 1563 Oaza Al-Ahsa, przeobrażający się krajobraz kulturowyAl-Ahsa Oasis, an Evolving Cultural Landscape 100x100px asProwincja Wschodnia Kas(iii)(iv)(v) 2018 Tradycyjna oaza z ogrodami, kanałami, studniami – rośnie tu 2,5 miliona palm daktylowych – jest to największa oaza na świecie. 1619 Obszar kulturowy Ḥimā Ḥimā Cultural Area 100x100px asNadżran Kas(iii) 2021 Stanowisko malowideł naskalnych sprzed 7 tys. lat i inskrypcji pismem południowoarabskim. 1699 Uruk Bani Ma’arid ‘Uruq Bani Ma’arid asNadżranRijad Pas(vii)(ix) 2023 Obszar chroniony na pustyni Ar-Rab al-Chali, gdzie reintrodukowany jest oryks arabski, który wyginął na wolności. 1712 Krajobraz kulturowy Karjat Al-Fau The Cultural Landscape of Al-Faw Archaeological Area 100x100px asRijad Kas(ii)(v) 2024 Dawna stolica królestwa Kindytów – obecnie stanowisko archeologiczne.
Obiekty na saudyjskiej Liście Informacyjnej UNESCO
Poniższa tabela przedstawia obiekty na saudyjskiej Liście Informacyjnej UNESCO:
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na saudyjskiej Liście Informacyjnej; Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok – roku wpisu na Listę Informacyjną; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 6025 Darb Zubajda (szlak pielgrzymkowy z Kufy do Mekki)Darb Zubayda (Pilgrim Road from Kufa to Makkah) 100x100px asPółnocna Prowincja GranicznaHa’ilAl-KasimMedynaMekka KYe(i)(ii)(iv) 2015 Szlak pielgrzymkowy z Kufy do Mekki – Darb Zubajda (nazwany imieniem Zubajdy bint Dżafar (zm. 831/832) znanej z działalności na rzecz pielgrzymów żony kalifa z dynastii Abbasydów Haruna ar-Raszida (763–809)) – wykorzystywał szlak handlowy istniejący w okresie przedislamskim. Szlak przeżywał lata świetności w okresie Islamskiego Kalifatu Abbasydów (750–1258), kiedy to go oznakowano a przy trasie wybudowano stacje ze studniami i domami dla podróżnych. W sumie wzniesiono 27 stacji i kolejnych 27 podstacji. 6026 Kolej HidżaskaHejaz Railway 100x100px asTabukMedyna Kas (ii)(iv)(vi) 2015 Linia kolei wąskotorowej z Damaszku do Medyny, biegnąca przez krainę Hidżaz w Arabii Saudyjskiej, od której bierze swoją nazwę. Powstała na polecenie sułtana Imperium Osmańskiego Abdülhamida II (1842–1918) w 1909 roku, by zapewnić transport pielgrzymom. Najważniejsze przystanki na trasie kolei to: Tabuk, Mada’in Salih i Medyna. 6027 Syryjski szlak hadżdżuSyrian Hajj Road asTabukMedynaMekka Kas(ii)(iv)(vi) 2015 Szlak pielgrzymkowy z Damaszku do Medyny o długości 1307 km. 6028 Egipski szlak hadżdżuEgyptian Hajj Road asTabukMedynaMekka Kas(ii)(iv)(vi) 2015 Szlak pielgrzymkowy z Egiptu do Mekki i Medyny. 6030 Ridżal Almaa, wioska dziedzictwa w regionie Asir Rijal Almaa Heritage Village in Assir Region asAsir Kas(iv)(v) 2015 W Ridżal Almaa zbiegają się szlaki z Jemenu i Lewantu do Mekki i Medyny. Znajduje się tu ok. 60 kilkupiętrowych umocnionych pałaców wzniesionych z kamienia, gliny i drewna. 6031 Zee Ain, wioska dziedzictwa w regionie Asir Zee Ain Heritage Village in Al-Baha Region 100x100px asAl-Baha Kas(iv)(v) 2015 Tradycyjna wioska, charakterystyczna dla regionu Al-Baha, wzniesiona na wzgórzu z 312 kamiennymi, kilkupiętrowymi domami i meczetem, o unikalnym planie urbanistycznym, otoczona murem obronnym. Najwcześniejsze domy datowane są na VIII w. 6034 Daumat al-Dżandal, oaza historyczna w regionie Al-Dżauf Dûmat Al-Jandal Historical Oasis in Al-Jawf Region 100x100px asAl-Dżauf Kas(ii)(iv) 2015 Od czasów starożytnych Daumat al-Dżandal było głównym ośrodkiem handlowym w północnej części Półwyspu Arabskiego – Asyryjczycy nazywali miasto Adummatu w VIII w. p.n.e. W mieście zachowała się m.in. twierdza Marid wzniesiona przed 272 r. n.e. i meczet Omara z VII w. 6370 Dżaza’ir FarasanFarasan Islands Protected Area 100x100px asDżazan Pas(x) 2019 Dżaza’ir Farasan – archipelag w południowej części Morza Czerwonego.
Przypisy
Arabia Saudyjska