Irena Delmar-Czarnecka, właśc. Irena Helena Reyzz-Rubini primo voto Głowacka (ur. 8 maja 1923 w Częstochowie) – polska śpiewaczka, aktorka, producentka, działaczka kulturalna na emigracji.
Życiorys Jest córką ekonomisty i prawnika Maksymiliana Reyzza-Rubiniego i pianistki Heleny z Lubicz-Majewskich. Miała dwóch braci. Juliusz Reyzz-Rubini walczył w powstaniu warszawskim w batalionie „Zośka” i zginął 5 sierpnia 1944 w czasie wyzwolenia „Gęsiówki”, a Wiktor Reyzz-Rubini był pisarzem, publicystą i dramaturgiemE. U. Stepan, Na scenie życia. Irena Delmar-Czarnecka. Prezes Związku Artystów Scen Polskich za Granicą, Warszawa–Londyn 2023, s. 51–54.. W 1948 występowała jako chórzystka w Operetce WarszawskiejWydarzenia i plotki. Irena ante Portas, „Stolica” 1961, nr 23, s. 9..
W 1951 przybyła do Londynu, gdzie mieszkała jej ciotka, artystka Mila Kamińska, pozostając na emigracji. Początkowo pracowała jako modelka. Kształciła się w zakresie śpiewu na studiach wokalno-muzycznych w Warszawie, Mediolanie i Londynie. Przystąpiła do Brytyjskiego Związku Artystów Teatralnych i Filmowych „Equity”. Została aktorką Polskiego Teatru Dramatycznego, Teatru Polskim ZASP, Teatru Hemara, Teatru Ref-Rena, Teatru Budzyńskiego. Jako artystka sceniczna występowała w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie. W 1981 została prezesem Związku Artystów Scen Polskich za Granicą (Londyn). Pełniła stanowisko dyrektora Teatru ZASP w Londynie. Przyjęła obywatelstwo brytyjskie.
W 1955 w Londynie została żoną pułkownika Kamila Czarneckiego (1912-2001). W Londynie Irena i Kamil Czarneccy przyjaźnili się z małżeństwem gen. Władysławem Andersem i jego żoną Ireną (generał spędził u Czarneckich ostatni dzień życia). Była inicjatorką i przewodniczącą komitetu budowy pomnika „Dla Nich”, poświęconego Żołnierzom Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i ustanowionego w 2012 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, gdzie spoczęły prochy jej męża Kamila i jego brata Mariana Czarneckiego, także pułkownika.
O życiu Ireny Delmar-Czarneckiej opowiada film dokumentalny pt. Tęskniłeś tyle lat..., autorstwa Leszka Platty z 2000.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (25 listopada 2014, za wybitne zasługi w działalności na rzecz środowiska polonijnego w Wielkiej Brytanii, za popularyzowanie polskiej kultury) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1990) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1982) Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (23 listopada 1993, za wybitne zasługi w działalności kulturalnej). Medal „Polonia Mater Nostra Est” Złoty Medal Zasłużony Kulturze „Gloria Artis” (2023) Srebrny Medal Zasłużony Kulturze „Gloria Artis” (13 września 2007) Medal „Pro Bono Poloniae” (2023) Złota Odznaka Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii Złota Odznaka Lotników Dyplom honorowy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2009, za całokształt działalności propagującej twórczość 20-lecia międzywojennego poza granicami Polski) Laureatka „Złotego Liścia Retro 2009” Honorowe członkostwo Związku Artystów Scen Polskich w Polsce (2005) Honorowe członkostwo Ogniska Polskiego w Londynie Srebrna odznaka honorowa Koła Lwowian w Londynie (1970)
Przypisy
Bibliografia
Stepan Ewa Urszula, Na scenie życia. Irena Delmar-Czarnecka. Prezes Związku Artystów Scen Polskich za Granicą, Warszawa–Londyn 2023, ISBN 978-83-67682-05-3.
Linki zewnętrzne Irena Delmar-Czarnecka – profil na stronie ZASP Londyn
Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem Polonia Mater Nostra Est Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae” Kategoria:Dyrektorzy teatrów w Polsce Kategoria:Polscy działacze kulturalni Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie modelki Kategoria:Polskie śpiewaczki klasyczne Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Urodzeni w 1923