mały|upright=1.1|Emisja w cynku z okresu Generalnego Gubernatorstwa 20 groszy 1923 – moneta dwudziestogroszowa, bita w niklu i w cynku. Odmiana niklowa została wprowadzona do obiegu 1 lipca 1924 r. (), odmiana w cynku rozporządzeniem Generalnego Gubernatora z dnia 23 kwietnia 1940 r. Moneta została wycofana z dniem reformy walutowej z 30 października 1950 r.
W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia do obiegu dwudziestogroszówki podawany jest 31 maja 1924 r, czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet ().
Awers W centralnym punkcie umieszczono godło – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok „1923", dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta, a w przypadku odmiany w cynku pod łapą orła znak mennicy w Warszawie.
Rewers Na tej stronie monety znajdują się cyfry „20", pod spodem napis „GROSZY”, całość otoczona ozdobnym wieńcem.
Nakład W II Rzeczypospolitej monetę z datą roczną 1923 bito w latach 1924–1925 w niklu, na krążku o średnicy 20 mm, masie 3 gramów, z rantem gładkim, według projektu Wojciecha Jastrzębowskiego, w trzech mennicach: szwajcarskiej Huguenin Frs w Le Locle, holenderskiej S'Rijks Munt w Utrechcie, austriackiej Hauptmünzamt w Wiedniu. W okresie Generalnego Gubernatorstwa monetę bito w mennicy w Warszawie w cynku, według takich samych parametrów metrologicznych.
Całkowity nakład monety to:
sztuk w niklu, w tym:
, oraz sztuk w cynku. Odmianę w cynku, z datą roczną 1923, bito w latach 1941, 1943 i 1944: + 20 groszy 1923 cynkRokWybito (sztuk)194119431944 Opis Z formalnego punktu widzenia moneta niklowa nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym, była więc środkiem płatniczym w całym okresie Generalnego Gubernatorstwa. Dekret PKWN z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał w obiegu wszystkie monety groszowe, aż do reformy walutowej z 30 października 1950 r. Po tym dniu, w obiegu znajdować się mogły wyłącznie monety emitowane przez Narodowy Bank Polski.
Na podstawie zarządzenia prezesa Narodowego Banku Polskiego nr 5 z dnia 4 czerwca 1957 r., moneta w cenie nominału była wymieniana w kasach NBP jeszcze w latach 60. XX w.
Od pewnego czasu wśród kolekcjonerów trwają próby znalezienia powtarzalnych różnic pomiędzy monetami bitymi w niklu, w celu powiązania ich z właściwą mennicą. W zależności od autora udało się zidentyfikować od trzech do czterech wariantów awersu lub rewersu. Niektórzy w swoich pracach, na podstawie analizy porównawczej i statystycznej, przypisują rozpoznane stemple odpowiedniej mennicy w Le Locle, Utrechcie bądź Wiedniu.
W tablicy 21. książki „Mennica Warszawska 1765–1965” Władysława Terleckiego umieszczono, niepotwierdzoną w innych źródłach, informację o wybiciu w Warszawie monety 20 groszy: w roku 1936 – sztuk, w roku 1938 – sztuk.
We wspomnianej pracy liczby te zostały uwzględnione w ogólnej liczbie monet tego nominału wypuszczonych przez mennicę do wybuchu II wojny światowej ( sztuk), jednak w samej treści książki brak jest jakiejkolwiek wzmianki o biciu w Warszawie, w tych dwóch latach, monet 20-groszowych.
W okresie Generalnego Gubernatorstwa emisje w cynku 1-, 5-, 10- oraz 20-groszówek miały charakter uzupełniający ze względu na fakt, że dopuszczony do obiegu bilon II Rzeczypospolitej znikał z obrotu z powodu wartości metali z jakich był wykonany.
Akt normatywny wprowadzający do obiegu na terenie Generalnego Gubernatorstwa cynkowe bicia 10- i 20 groszówek został wydany z datą 23 kwietnia 1940 r., jednak pierwsze egzemplarze 20-groszówki opuściły mennicę w Warszawie dopiero w 1941 r. Wersje próbne
W katalogach podana jest informacja o wybiciu próbnych wersji: z datą 1923 w mosiądzu (30 sztuk), z datą 1923 w niklu (znak mennicy w Warszawie, bez napisu PRÓBA), z datą 1924 w niklu (10 sztuk).
Istnieje wersja monety bita stemplem lustrzanym (1923), z mennicy w Wiedniu, oraz próbna moneta lustrzana z datą 1924 przypisywana mennicy w Warszawie.
Z datą 1938 wybito wersję próbna w brązie, w nieznanym nakładzie. Ponadto z datą 1938 wybito z nowym wzorem awersu (takim jak dla monety obiegowej 50 groszy 1938), w stali niklowanej, 100 sztuk, bez napisu PRÓBA oraz 100 sztuk, z wypukłym napisem PRÓBA.
Zobacz też 20 groszy 1924 20 groszy 1938 stary orzeł 20 groszy 1938 20 groszy lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej lista monet wprowadzonych do obiegu w okresie GG
Przypisy
20 1923