Stanisław Stawarz (ur. 20 kwietnia 1894 w Warszawie, zm. 30 kwietnia 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Mikołaja i Eleonory z Gruców (ur. 1871). Starszy brat Aleksandra zabitego przez Niemców w Auschwitz. Studiował w Wyższej Szkoły Przemysłowej w Krakowie. Od 1912 w Drużynach Polowych „Sokoła”. Ukończył kurs podoficerski. Od 30 września 1914 w Legionach Polskich, początkowo w 7. kompanii II batalionie 2 pułku piechoty, później szef 8. kompanii w 4 pułku piechoty. 1 lipca 1916 mianowany chorążym. Ukończył szkołę oficerską w Zegrzu. Po kryzysie przysięgowym w armii austriackiej, walczył na wschodnim froncie, skąd zdezerterował. W 1918 wstąpił do POW, a następnie do II Korpusu Polskiego.
Od listopada 1918 w odrodzonym Wojsku Polskim, w szeregach 4 pułku piechoty, walczył w obronie Przemyśla i Lwowa w walkach z Ukraińcami. Od marca 1919 instruktor kadry i dowódca 2 kompanii w batalionie zapasowym 4 pp Leg., którego pomagał tworzyć. Następnie w oddziale sztabowym DOGen. Kraków. Od 2 sierpnia 1920 dowódca 5 kompanii batalionu zapasowego 4 pp Leg.
Szczególnie odznaczył się podczas walk pod Optową, za co został odznaczony orderem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, napisano m.in.:Od 15 sierpnia 1924 w stopniu majora. W latach 1923–1925 był przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Kielce na stanowisko oficera instrukcyjnego, pozostając oficerem nadetatowym 2 pułku piechoty Legionów. W marcu 1925 roku został przeniesiony do 4 pp Leg. na stanowisko dowódcy III batalionu. Od 1928 przeniesiony do dowództwa 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach, a następnie został dowódcą I batalionu w 38 pułku piechoty Strzelców Lwowskich w Przemyślu. W czerwcu 1932 roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu na stanowisko komendanta Okręgu Związku Strzeleckiego Nr X. W 1937 został przeniesiony do Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego na stanowisko szefa strzelectwa sportowego Komendy Głównej Związku Strzeleckiego w Warszawie. Od marcu 1939 pełnił służbę w PUWFiPW na stanowisku inspektora terenowego KG Związku Strzeleckiego.mały|240x240px|Prezydium Zjazdu Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego w Warszawie (1936). Od lewej: płk Stanisław Wecki, pułkownik Leśniewski i mjr Stanisław Stawarz.
Pod koniec sierpnia 1939 został przydzielony do Ośrodka Zapasowego 27 DP we Włodzimierzu Wołyńskim, gdzie po agresji ZSRR na Polskę, we wrześniu 1939 dostał się niewoli sowieckiej. Od grudnia 1939 przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku. 28 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 052/4 z 27 kwietnia 1940, pozycja 99. 30 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 2683 – dosłownie opisany jako Stawarz Stanislaw (raport dzienny z 22 maja 1943). Przy jego szczątkach znaleziono: legitymację oficerską MSWojsk, legitymację Krzyża „Virtuti Militari” oraz świadectwo szczepienia w Kozielsku nr 989. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02683. 30 kwietnia 1946 został uznany za zmarłego w Katyniu, postanowieniem Sądu Grodzkiego w Krakowie.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Życie prywatne Był żonaty z JadwigąNa stonie Muzeum Powstania Warszawskiego imię matki podane jako „Stefania”, por. z Bulsiewiczów (ur. 1896). Miał syna Stanisława Stefana (1920–1944), który poległ w powstaniu warszawskim i córkę Stefanię po mężu Wawszczak (ur. 1921).
Awanse sierżant – 1915 chorąży – 1 lipca 1916 podporucznik – 21 stycznia 1919 porucznik – 14 lutego 1920 kapitan – 25 sierpnia 1920 major – 1924 Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6217 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Państwowa Odznaka SportowaKronika. Krajowa. „Gazeta Lwowska”, s. 5, nr 230 z 6 października 1931.
Upamiętnienie 10 listopada 2009, ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w parku Jerzmanowskich w Krakowie, przy ul. Górników, z inicjatywy Publishing School, zostały zasadzone dwa Dęby Pamięci, z których jeden honoruje Stanisława Stawarza. W uroczystości tej wzięła udział m.in. jego córka Stefania.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Dowódcy batalionów 4 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Dowódcy batalionów 38 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Państwową Odznaką Sportową Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie II Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy walk o Przemyśl 1918 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Żołnierze 2 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1940