thumb|Reliefy na pałacu królewskim Pałace władców Abomeyu – kompleks dziesięciu pałaców dwunastu królów Dahomeju w Abomeyu, obecnie teren Beninu.
W 1985 roku królewskie pałace zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Historia Pałace były wznoszone dla dwunastu kolejnych władców królestwa Dahomeju, które istniało od poł. XVII do końca XIX wieku. Na terenie kompleksu mieszkali nie tylko władcy, ale również ich rodziny – pod koniec XIX w. było to kilka tysięcy osób. Kompleks pałacowy był nie tylko ośrodkiem władzy politycznej, ale stanowił także główny ośrodek rozwoju rzemiosła. Znajdował się tu też skarbiec królestwa. Według XIX-wiecznych opisów było to „królestwo w królestwie”.
Pałace zostały częściowo zniszczone w 1892 roku podczas próby zajęcia Abomeyu przez wojska francuskie, kiedy (1889–1894) podjął próbę spalenia kompleksu, by nie wpadł w ręce wroga. Ponadto wiele z nich uległo zniszczeniu wskutek działalności żywiołów – przede wszystkim ulewnych opadów deszczu. W czasach kolonialnych oraz po uzyskaniu niepodległości przez Benin w 1960 roku, w różnych okresach pałace albo stały opuszczone, albo poddawane były przebudowom, rozbudowom i odbudowom.
Współcześnie pałace nie są zamieszkane. W pałacach królów Ghezo i Glele znajduje się Historyczne Muzeum Abomeyu poświęcone historii Dahomeju.
W 1985 roku królewskie pałace zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz jednocześnie na listę obiektów zagrożonych. W 1984 roku kompleks został zniszczony przez tornado, po odbudowie w 2007 roku został usunięty z listy obiektów zagrożonych.
W 2009 roku pałace zostały częściowo zniszczone w pożarze buszu. Wiatr harmattan sprawił, że ogień rozprzestrzeniał się szybko, strawił słomiane dachy i zniszczył strukturę sześciu budynków wokół dwóch świątyń króla Agasu oraz groby królów Agonglo i Ghezo i ich 41 żon. Kompleks ponownie zajął ogień w 2015 roku – spłonął dach pałacu Houegbadji.
Architektura Kompleks zajmuje obszar 47 ha i podzielony jest drogą na dwie części: po stronie północno-zachodniej znajduje się osobny pałac króla Akaby (1685–1708), a po drugiej – zespół rezydencji m.in. z pałacem Houegbadji (1645–1685). Do dziś zachowały się m.in. XIX-wieczne pałace królów Ghezo (1818–1856), Glele (1856–1889) i częściowo Behanzina (1889–1894), a także ruiny pałacu Agadży (1708–1732) oraz grobów królów Tegbessou (1732–1774), Kplingy (1774–1789) i Agonglo (1789–1797).
Budynki wznoszone były z lokalnie dostępnych materiałów: ziemi i gliny, drewna palmowego, bambusu, mahoniu i oraz słomy, która stanowi pokrycie dachów. Obydwa zespoły otoczone były murami z gliny, które częściowo zachowały się do dziś. Średnia grubość murów pałacowych wynosiła prawie pół metra, co zapewniało znacznie chłodniejszą temperaturę w ich wnętrzach.
Niektóre budynki zdobiły płaskie reliefy wykonane z materiału z kopców termitów wymieszanego z olejem palmowym i pomalowane farbami na bazie pigmentów mineralnych i roślinnych. Reliefy umieszczano w specjalnych niszach, z reguły w fasadach budynków. 50 oryginalnych reliefów zostało odrestaurowanych i tworzy część stałej ekspozycji Historycznego Muzeum Abomeyu utworzonego w 1945 roku.
Każdy pałac miał trzy dziedzińce: zewnętrzny, wewnętrzny i prywatny, otoczony własnym murem z gliny:
dziedziniec zewnętrzny (kpododżi) wyznaczały trzy budynki: gmach, gdzie zbierała się rada (logodo), kwatera straży (legedexo) i kwatera księżniczek odpowiedzialnych za kult przodków (tasinonxo). Niektórzy królowie wznosili czwarty budynek (jononho), gdzie odbywały się ich spotkania z wysłannikami z zagranicy. Na dziedzińcu zewnętrznym organizowano ceremonie rytualne i parady wojskowe;
dziedziniec wewnętrzny (ajalalahennu) wyznaczony przez budynki rezydencji królewskich służył ceremoniom prywatnym i kultowi przodków. W największym budynku (ajalala) znajdowały się sypialnie: królewska oraz kobiet opiekujących się dziedzińcem. Pomiędzy nimi była sala audiencyjna;
dziedziniec prywatny (honga) wyznaczały budynki prywatnych kwater króla, do których wstęp miały jedynie ulubione żony i dzieci króla, uzdrowiciele, pięciu ministrów oraz następca tronu.
Przypisy
Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Beninie Kategoria:Architektura Beninu Kategoria:Kultura w Beninie Kategoria:Architektura afrykańska Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Afryce