thumb|240px| Gladiator – rzeźba autorstwa polskiego rzeźbiarza i malarza Piusa Welońskiego wykonana w Rzymie w roku 1880 (odlew w 1881). Posąg z brązu znajduje się w Sali Siemiradzkiego Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach (oddział Muzeum Narodowego w Krakowie).
Gladiatora kopiowano w różnej skali i z różnych materiałów. Można go oglądać nie tylko w Krakowie ale także w Warszawie między innymi w parku Ujazdowskim (odlew z brązu) i wykonanego w marmurze w sali kinowej Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki.
Opis rzeźby Rzeźba Welońskiego o wysokości 180 centymetrów przedstawia rzymskiego gladiatora typu retiarius (łac. sieciarz) z uniesioną prawą ręką idącego do walki na śmierć i życie ze słowami Ave Caesar, morituri te salutant (z łac. „Witaj Cezarze, idący na śmierć cię pozdrawiają”) – wskazuje na to napis wyryty na postumencie. Retiarius wyposażony jest w sieć zawieszoną na lewym ramieniu, trójząb trzymany w lewej dłoni i sztylet pugio na pasie z krabem po prawej. Uzupełnieniem wyposażenia jest galerus za lewą nogą.
Pełnoplastyczna, całopostaciowa rzeźba gladiatora wzbudziła podziw krytyki. Henryk Struve pisał:
Pius Weloński za rzeźbę Gladiator otrzymał godność członka Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu.
Gladiator jako alegoria Słowiańska fizjonomia gladiatora, zwracała uwagę polskiej publiczności dopatrującej się w dziele Welońskiego ukrytego przesłania narodowego. Świadomość narodowa kazała widzieć w tej rzeźbie alegorię sytuacji Polaków pod zaborami, bowiem los i życie rzymskiego gladiatora zależne było od jego właściciela.
Przypisy
Kategoria:Rzeźby Piusa Welońskiego Kategoria:Rzeźby w Muzeum Narodowym w Krakowie Kategoria:Rzeźby z XIX wieku