Monety próbne mosiężne – seria monet próbnych bitych w mosiądzu przez Mennicę Państwową w Warszawie.
Rys historyczny Pierwszymi monetami PRL uznawanymi w XXI w. przez rynek kolekcjonerski za próbne były nominały od 1 grosza do 1 złotego, które powstały poprzez dobicie na egzemplarzach obiegowych wklęsłego napisu „PRÓBA”. W drugim dziesięcioleciu XXI w. ani w Narodowym Banku Polskim, ani w Mennicy Polskiej nie odnaleziono żadnych oficjalnych dokumentów dotyczących tej inicjatywy. Można się jedynie opierać ma wspomnieniach ludzi z tą historią związanych, z których najbardziej wiarygodna wydaje się być relacja Mieczysława Czerskiego:
Po raz pierwszy oficjalna informacja o monetach obiegowych z wklęsłym napisem „PRÓBA” i datą 1949 pojawiła się w: „Ilustrowanym katalogu monet polskich bitych w okresie 1916–1958" Władysława Terleckiego z 1960 r. Były to jednak jedynie monety bite w mosiądzu. Pierwsze odniesienie do monet aluminiowych z wklęsłym napisem „PRÓBA” pojawiło się w drugim wydaniu katalogu Władysława Terleckiego z 1965 r., jednak autor jednoznacznie nie uznawał ich jako monety próbne.
Charakterystyka Seria w wariancie podstawowym składa się z trzynastu wersji mosiężnych monet obiegowych od 1 grosza do 5 złotych, oznakowanych napisem „PRÓBA”. Na jedenastu monetach jest to napis wklęsły, na dwóch, o najwyższych nominałach 2 i 5 złotych – wypukły. Wklęsły napis „PRÓBA” na monetach od 1 grosza, do 1 złotego był dobijany ręcznie, stąd możliwe są różnice w jego położeniu. Istnieją również egzemplarze bez napisu „PRÓBA”.
Wg katalogów z początku XXI w. każda moneta została wybita w nakładzie 100 sztuk. Mieczysław Czerski w swoich wspomnieniach nie podaje jednak żadnych dat, ani okresu kiedy monety te mogły zostać wybite. Również w Mennicy Polskiej w materiałach opisujących wybijane monety próbne nie ma po tych monetach śladu. Stąd przyjęty nakład (100 kompletów) należy uznać za niepewny i niepotwierdzony.
Lista monet próbnych mosiężnych W skład serii wchodzą: Lp.Nominał RokŚrednica(mm)Masa(g)Napis„PRÓBA”ProjektUwagiZdjęcie11 grosz194914,71,3wklęsłyAndrej Peteristnieje moneta próbna niklowaframeless|upright=0.722 grosze1949161,6wklęsłyAndrej Peteristnieje moneta próbna niklowaframeless|upright=0.735 groszy1949203wklęsłyAndrej Peteristnieje moneta próbna niklowaistnieje bardzo zbliżona w wyglądzie moneta próbna technologiczna w tombaku o masie 3,1 grama, z wklęsłym napisem „PRÓBA”frameless|upright=0.741958161,8awersrewers5194917,62,1wklęsłyAndrej Peteristnieje moneta próbna niklowaistnieje moneta próbna technologiczna w tombaku z poziomym, wklęsłym napisem „PRÓBA”frameless|upright=0.7620 groszy1949203,1wklęsłyAndrej Peter (awers) (rewers)istnieje moneta próbna niklowaframeless|upright=0.771957awersrewers850 groszy1949234,9wklęsłyAndrej Peter (awers) (rewers)istnieje moneta próbna niklowaistnieje bardzo zbliżona w wyglądzie moneta próbna technologiczna w tombaku z wklęsłym napisem „PRÓBA”frameless|upright=0.791957istnieje moneta próbna niklowaawersrewers101 złoty1949256,7wklęsłyAndrej Peter (awers) (rewers)istnieje moneta próbna niklowaframeless|upright=0.7111957istnieje moneta próbna niklowaawersrewers122 złote1958278,4–8,9wypukłyWojciech Jastrzębowskiawersrewers135 złotych195927wypukłyWojciech Jastrzębowski (awers) Józef Gosławski (rewers)istnieje moneta próbna niklowaawersrewers Na rynku kolekcjonerskim można czasami spotkać wersje próbne bite w mosiądzu innych monet niż wymienione powyżej. W takich przypadkach w katalogach nie podaje się zazwyczaj nakładów, a samo powstanie monet nie do końca jest jasne. Jako przykłady monet próbnych mosiężnych spoza podstawowej serii można wymienić 10 i 20 złotych z 1989 roku.
Zobacz też moneta próbna monety próbne niklowe monety próbne II Rzeczypospolitej i Generalnego Gubernatorstwa monety próbne kolekcjonerskie (1964–1991) monety polskie
Przypisy
Kategoria:Serie monet polskich Kategoria:Polskie monety próbne Kategoria:Monety PRL (1949–1990) Kategoria:Polskie monety (1949–1994) monety 1949