thumb|Tablica pamiątkowa na domu rodzinnym w Witkowie Stanisław Marceli Połczyński (ur. 26 kwietnia 1894 w Witkowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Józefa i Marii z Ogórkiewiczów. Uczęszczał do szkoły ludowej. W czerwcu 1914 ukończył Gimnazjum Humanistyczne w Rogoźnie i uzyskał świadectwo dojrzałości. Od 1914 służył w armii niemieckiej. W czasie I wojny światowej, po krótkim przeszkoleniu rozpoczętym 12 listopada 1914, wysłano go na front rosyjski, a następnie francuski. Po zakończeniu wojny, 30 listopada 1918 powrócił do domu. W tym też roku należał do Polskiej Organizacji Wojskowej.
31 grudnia 1918 ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego i został zweryfikowany w stopniu podporucznika. Walczył w powstaniu wielkopolskim. Był dowódcą 5. kompanii w 12. pułku strzelców wielkopolskich i brał udział w walkach o Kruszwicę, Strzelno, Inowrocław i Bydgoszcz. Następnie uczestniczył w akcji rewindykacji ziem pomorskich, które zostały przyznane Polsce na mocy traktatu wersalskiego. W styczniu 1920 wraz z 12 pułkiem strzelców wielkopolskich został wysłany na front litewsko-białoruski. Po uzyskaniu awansu na stopień porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919, w składzie 70 pułku piechoty uczestniczył w kampanii przeciwko bolszewikom, podczas której „wykazał się głęboką znajomością rzemiosła wojskowego oraz nieprzeciętną odwagą”. Postawa ta zaowocowała przyznaniem mu krzyża „Virtuti Militari” V klasy i Krzyża Walecznych.
W okresie międzywojennym przeniesiony do 59 pułku piechoty w Inowrocławiu. Tam też był organizatorem muzeum historycznego, a także opracował dwa projekty racjonalizatorskie dotyczące obsługi ckm.1 grudnia 1924 został mianowany na stopień kapitana ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 65. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W opinii służbowej „podkreślono jego ambicję, zamiłowanie do pracy i zasługi na polu organizacji armii”. Od 1927 skierowany do Komendy Obozu Ćwiczebnego Grupa na stanowisko adiutanta. W kwietniu 1928 został przeniesiony do 8 pułku piechoty Legionów w Lublinie. Zawojował się tam m.in. szkoleniem młodzieży w ramach przysposobienia wojskowego. W czerwcu 1934 został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie, w którym do wybuchu II wojny światowej pełnił służbę w Wydziale Mobilizacji i Uzupełnień.
W czasie kampanii wrześniowej 14 września 1939, opuścił Lublin razem ze sztabem gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego i wraz z nim sześć dni później – po agresji ZSRR na Polskę – został wzięty do niewoli sowieckiej we Włodzimierzu Wołyńskim. Od kwietnia 1940 przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 017/3 z kwietnia 1940, pozycja 69 (teczka personalna nr 4360). Między 9 a 11 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 3467 – dosł. określony jako Polczynski Stanislaw (raport dzienny z 28 maja 1943). W kieszeniach jego munduru znaleziono legitymację MSWojsk. oraz legitymację i Krzyż Virtuti Militari. Spoczął prawdopodobnie w mogile bratniej czwartej. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 03467, opisany jako kapitan Polczyński Stanisław Marceli.
Był żonaty z Marią z Rosińskich, z którą miał córkę Halinę Jadwigę (ur. 5 września 1930) i syna Zdzisława Michała (ur. 29 stycznia 1932).
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 950 – 13 maja 1921 Krzyż Walecznych – 1921 Medal Niepodległości – 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1933 „za zasługi na polu administracji wojska” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 1928 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 1928 Brązowy Medal za Długoletnią Służbę
Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Witkowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Oficerowie 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej