Ekonomiczna analiza kary pozbawienia wolności – jeden z elementów ekonomicznej analizy prawa, zajmujący się badaniem oddziaływania kary pozbawienia wolności na społeczeństwo pod względem ekonomicznym. Odpowiada na pytanie, czy wraz ze wzrostem orzekania kary pozbawienia wolności zmniejsza się przestępczość w społeczeństwie, czy też przynosi skutek odwrotny, polegający na wzroście przestępczości.
Pozbawienie wolności, co do zasady przynosi cztery podstawowe korzyści społeczne:
Ukaranie – koncepcja „retrybutywizmu” stanowi, że sprawiedliwość wymaga karania sprawców proporcjonalnie do wagi popełnionego przez nich przestępstwa. Zróżnicowanie długości kary pozwala państwu na dostosowanie poziomu wstydu i osobistych kosztów uwięzienia ponoszonych przez przestępców do poziomu proporcjonalnego do wagi popełnionego przestępstwa. Odstraszenie – wpływanie na psychikę sprawcy, aby jeszcze przed popełnieniem przestępstwa przemyślał swoje postępowanie i odstąpił od popełnienia czynu zabronionego ze względu na karę, jaka zostanie mu wymierzona w przypadku jego skazania. Izolację – uwięziony sprawca nie jest w stanie popełnić żadnych przestępstw przeciwko osobom, które przebywają poza więzieniem. Nawet w przypadku kiedy więzienie nie jest w stanie ani resocjalizować, ani odstraszyć, pozbawienie wolności może redukować szeroko rozumianą przestępczość przez izolacje przestępców. Z przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych badań wynika, że około dwóch trzecich wszystkich ukaranych przebywa ponownie w więzieniu, dodatkowo od 25% do 50% sprawców jest zatrzymanych ponownie w ciągu bardzo krótkiego czasu po wyjściu na wolność, a dwie trzecie ponownie popełni przestępstwo podczas kolejnych trzech lat. Według badania Brookings Institution, przestępcy stosujący przemoc, którzy często trafiają do więzienia, popełniają 12 poważnych przestępstw rocznie w trakcie pobytu na wolności (nie licząc przestępstw narkotykowych). Resocjalizację – zmiana przestępców do takiego stopnia, aby po ich zwolnieniu nie popełniali więcej żadnych przestępstw. W tym celu sprawcy mogą zdobyć odpowiednie umiejętności zawodowe, podnieść swoje kwalifikacje, a nawet dokończyć rozpoczętą wcześniej naukę.
Społeczne koszty kary pozbawienia wolności to: bezpośredni koszt budowy więzienia, utrzymanie więzienia, koszty zatrudnienia personelu, koszt alternatywny utraconej wydajności osób uwięzionych, koszt utrzymania osób uwięzionych.
Przypisy
Bibliografia R. Cooter, T. Ulen, Ekonomiczna analiza prawa, CH Beck, Warszawa 2011 r. J. Dilullio, , , jesień 1994.
Kategoria:Prawo karne Kategoria:Ekonomiczna analiza prawa