Miasta bez kolei pasażerskiej w Polsce – miasta na terenie Polski, w których nie ma czynnego w ruchu pasażerskim przystanku lub stacji kolejowej. Brak kolei w miastach ma różne przyczyny: zawieszenie ruchu na linii kolejowej, zlikwidowanie stacji lub przystanku, niektóre miasta nie miały kolei nigdy.
Najwięcej miast miało w Polsce dostęp do linii kolejowych z ruchem pasażerskim na początku lat 60. XX wieku, później liczba takich miast stopniowo się zmniejszała.
Największymi polskimi miastami, które odzyskały połączenia kolejowe, są Lubin (66 tys. mieszkańców) i Zamość (57 tys. mieszkańców), a miastami, które odzyskały połączenia kolejowe utracone przed 2000 rokiem, są Bielawa i Łomża. thumb|Stacja kolejowa w Jastrzębiu-Zdroju w 2011 roku. Jastrzębie-Zdrój są obecnie największym miastem w Polsce bez dostępu do kolei pasażerskiej
Rys historyczny thumb|Miasta liczące ponad dziesięć tysięcy mieszkańców, do których zawieszono lub zlikwidowano kursowanie normalnotorowych pociągów pasażerskich w latach 1990–2015 Po II wojnie światowej polskie koleje przeszły trzy fazy likwidacji linii: pierwsza fala miała miejsce tuż po zakończeniu II wojny światowej w wyniku której z powodu zniszczeń wojennych oraz wywozu łupów wojennych przez Armię Czerwoną zlikwidowano 1,43 tys. km linii i około 1,78 tys. pary drugich torów na liniach dwutorowych, druga w latach 60. (zlikwidowano około 227 km), trzecia fala, która rozpoczęła się po roku 1980 i trwała do około 2013 roku. W trakcie zmian systemu gospodarczego na przełomie lat 80. i 90. zjawisko przybrało na sile. Wzrost znaczenia transportu samochodowego, kryzys gospodarczy w kraju i procesy związane przeobrażeniami ekonomicznymi w tej części Europy spowodowały zahamowanie rozwoju transportu kolejowego. Spadek popularności przewozów pasażerskich w tym czasie upatruje się we wzroście bezrobocia, pauperyzacji społeczeństwa i zmianach taryfowych w PKP. Tylko w latach 1987–1992 zawieszono ruch pasażerski na około 1723 km linii, zamykając ok. 520 stacji i przystanków osobowych. Wliczając okres powojenny, od 1946 do 1993 obsługę kolejową utraciło 107 miast.
Najwięcej miast utraciło połączenia kolejowe na przełomie XX i XXI wieku. Głównymi przyczynami były słaba kondycja Polskich Kolei Państwowych oraz brak odpowiedniego poziomu dofinansowania przewozów. Likwidacja połączeń była próbą obniżenia kosztów własnych przewoźnika. W konsekwencji na początku XXI wieku około czwarta część całkowitej długości linii kolejowych wykorzystywana była wyłącznie w ruchu towarowym. Podobne zjawisko na większą skalę miało miejsce tylko w Wielkiej Brytanii w latach 60. i 70. (Beeching Axe).
Jednak w Polsce miasta również traciły kolejowe połączenia pasażerskie na skutek likwidacji linii wąskotorowych służących obsłudze lokalnemu ruchowi pasażerskiemu oraz towarowemu. Mimo przywracania połączeń na wielu liniach wąskotorowych po zakończeniu II wojny światowej oraz wprowadzania na nie nowszego taboru wygaszanie popytu na nie trwało. Zjawisko to przybrało na sile na początku lat 60. wraz z rozwojem transportu samochodowego i autobusowego, który stopniowo wypierał ruch pasażerski z linii wąskotorowych przyczyniając się do ich późniejszej likwidacji. Część linii jednak pozostała w obsłudze do ruchu towarowego przez pewien czas, kiedy nie zostały zamknięte.
Przykładem miast, które na skutek likwidacji linii wąskotorowych utraciły połączenia pasażerskie, są m.in. Marki, Myszyniec i Pyzdry, gdzie rozwój połączeń autobusowych Państwowej Komunikacji Samochodowej i prywatnych samochodów oraz niskie prędkości handlowe spowodowały w latach 1972–1976 likwidację połączeń kolejowych do tych miast.
Według Ministerstwa Infrastruktury w styczniu 2022 roku w Polsce znajdowało się 408 miast bez dostępu do kolei pasażerskiej, natomiast na skutek uzyskania praw miejskich przez niektóre miejscowości w styczniu 2023 roku znajdowało się 411 miast bez kolei pasażerskiej.
Największe polskie miasta bez dostępu do linii kolejowych z ruchem pasażerskim thumb|Pozostałości po linii kolejowej w Jastrzębiu-Zdroju thumb|Miejsce nieistniejącej stacji kolejowej w Siemianowicach Śląskich w styczniu 2023 roku. Siemianowice Śląskie są drugim miastem w Polsce po Jastrzębiu-Zdroju bez dostępu do kolei pasażerskiej, a zarazem drugim w województwie śląskim thumb|Dworzec kolejowy Piekary Śląskie Szarlej trzy lata po zamknięciu ruchu pasażerskiego w 1979 roku. Dworzec rozebrano w latach 80. thumb|Stacja kolejowa w Śremie w 2021 thumb|Czeladź jest największym miastem w Polsce, które nigdy nie miało dostępu do kolei pasażerskiej thumb|Stacja kolejowa w Bartoszycach w 2009 roku thumb|Stacja kolejowa w Gostyniu w 2007 roku przed zamknięciem ruchu pasażerskiego w 2011 roku thumb|Tory na nieczynnej stacji w Bytowie w 2010 roku
Miasta powyżej mieszkańców Lista uwzględnia również miejscowości, mające wyłącznie turystyczne połączenia kolejowe. Liczbę mieszkańców zaokrąglono do tysięcy. + Lista dla roku 2026 Miasto Liczba mieszkańcóww tys. (2025) woj. Rok likwidacji Stacja 1 Jastrzębie-Zdrój 81 śląskie 2001 Jastrzębie-Zdrój 2 Siemianowice Śląskie 62 śląskie 1968 Siemianowice Śląskie 3 Piekary Śląskie 51 śląskie 1981 Brzeziny Śląskie 4 Bełchatów 51 łódzkie 2000 Bełchatów Miasto 5 Marki 47 mazowieckie 1974 Marki (wąskotorowa) 6 Czeladź 29 śląskie brak nigdy nie istniała 7 Police 29 zachodniopomorskie 2002 Police 8 Śrem 27 wielkopolskie 1995 Śrem 9 Świecie 24 kujawsko-pomorskie 1996 Świecie nad Wisłą 10 Turek 24 wielkopolskie 1990 Turek (wąskotorowa) 11 Aleksandrów Łódzki 22 łódzkie brak nigdy nie istniała 12 Ostrów Mazowiecka 21 mazowieckie 1993 Ostrów Mazowiecka 13 Polkowice 21 dolnośląskie 1969 Polkowice 14 Bartoszyce 21 warmińsko-mazurskie 2002 Bartoszyce 15 Zambrów 21 podlaskie 1962 Zambrów 16 Mrągowo 20 warmińsko-mazurskie 2010 Mrągowo 17 Gostyń 19 wielkopolskie 2011 Gostyń 18 Konstantynów Łódzki 19 łódzkie brak nigdy nie istniała 19 Pułtusk 19 mazowieckie 1986 Pułtusk (wąskotorowa) 20 Łomianki 18 mazowieckie 1937 Łomianki 21 Sokołów Podlaski 18 mazowieckie 1993Sokołów Podlaski 22 Niepołomice 18 małopolskie 2000 Niepołomice 23 Myślenice 18 małopolskie brak nigdy nie istniała 24 Chełmno 18 kujawsko-pomorskie 1991 Chełmno 25 Tomaszów Lubelski 17lubelskie 1922https://mapa.bazakolejowa.pl/index.php?dzial=rjp&str=364Tomaszow (wąskotorowa) 26 Łęczna 17 lubelskie brak nigdy nie istniała 27 Grójec 17 mazowieckie 1991 Grójec (wąskotorowa) 28 Konstancin-Jeziorna 17 mazowieckie 1971 Jeziorna (wąskotorowa) 29 Lędziny 16 śląskie 2001 Lędziny Świniowy 30 Przasnysz 16 mazowieckie 1986 Przasnysz Miasto (wąskotorowa) 31 Bytów 16 pomorskie 2017 Bytów 32 Bogatynia 16 dolnośląskie 2000 Bogatynia 33 Rawa Mazowiecka 16 łódzkie ruch turystyczny Rawa Mazowiecka (wąskotorowa) 34 Olecko 15 warmińsko-mazurskie 2012 Olecko 35 Rypin 15 kujawsko-pomorskie 2026 Rypin 36 Krapkowice 15 opolskie 1991 Krapkowice 37 Kozienice 15 mazowieckie 1969 Kozienice
Legenda ilości miast powyżej 10 tys. mieszkańców:
+ Liczba miast powyżej 10 tys. bez dostępu do kolei pasażerskiej województwo ilość dolnośląskie 6 kujawsko-pomorskie 6 lubelskie 3 lubuskie 3 łódzkie 5 małopolskie 4 mazowieckie 10 opolskie 2 podlaskie 2 pomorskie 1 śląskie 6 świętokrzyskie 2 warmińsko-mazurskie 9 wielkopolskie 5 zachodniopomorskie 5 Suma: 69
Tabela nie uwzględnia województw w których nie ma miast powyżej 10 tys. mieszkańców bez dostępu do kolei pasażerskiej.
Miasta między a mieszkańców thumb|Perony na nieczynnej stacji w Międzychodzie thumb|Stacja kolejowa w Staszowie w 2008 roku Województwo Miasto dolnośląskie Góra, Złotoryja kujawsko-pomorskie Golub-Dobrzyń, Koronowo, Żnin lubelskie Janów Lubelski lubuskie Lubsko, Szprotawa łódzkie Brzeziny małopolskie Dąbrowa Tarnowska, Limanowa mazowieckie Węgrów opolskie Głubczyce śląskie Pszów świętokrzyskie Pińczów, Staszów warmińsko-mazurskie Gołdap, Lidzbark Warmiński, Lubawa, Nowe Miasto Lubawskie, Węgorzewo wielkopolskie Międzychód zachodniopomorskie Barlinek, Dębno, Myślibórz, Pyrzyce
Miasta poniżej mieszkańców thumb|Nieczynna stacja kolejowa w Lwówku Śląskim w 2022 roku thumb|Stacja w Baborowie w 2012 thumb|Nieczynna stacja kolejowa w Stroniu Śląskim w 2017