Paweł Łuczak vel Łuczak-Łuczuk (ur. 11 stycznia 1892 w Łucku, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Piotra i Emilii z Rusaków, urodzony 11 stycznia 1892 w Łucku, ówczesnym mieście powiatowym guberni wołyńskiej. Absolwent gimnazjum w Łucku. W 1913 ukończył Szkołę Żeglugi Rzecznej w Kijowie i został zastępcą kapitana statku na Dnieprze.
1 grudnia 1914 powołany do armii rosyjskiej. 1 maja 1915, po ukończeniu Odeskiej Szkoły Wojskowej, został mianowany chorążym ze starszeństwem z 1 kwietnia 1915 i wcielony do 44 zapasowego batalionu piechoty w Chersoniu na stanowisko młodszego oficera. Jesienią 1915 został wysłany na front południowo-zachodni, gdzie dowodził kompanią 497 bieleckiego pułku piechoty. Awansował na podporucznika. 3 czerwca 1916 pod wsią Babje na Wołyniu ranny, dostał się do austriackiej niewoli. Jesienią 1918 wrócił z niewoli do Kijowa, gdzie zachorował na grypę. Po trzech tygodniach przyjechał do Łucka, gdzie kontynuował leczenie z powodu powikłań grypy.
W maju 1919 wstąpił do Wojska Polskiego i został przydzielony do batalionu zapasowego 15 pułku piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Po dwóch tygodniach został wysłany na front z kompanią marszową. Na froncie dowodził 4 kompanią 15 pułku piechoty. Wyróżnił się 29 czerwca 1920 pod i 5 września 1920 w boju pod Stepankowicami. 8 października 1920 dowódca 15 pp, major Bolesław Zaleski sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:
21 grudnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika w piechocie, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej.
Po zakończeniu wojny pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 15 pp. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1897. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 2 kwietnia 1929 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 stycznia 1929 i 67. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W lipcu tego roku został przeniesiony do 54 pułku piechoty w Tarnopolu na stanowisko dowódcy batalionu. W październiku 1931 został przeniesiony do 24 pułku piechoty w Łucku na stanowisko kwatermistrza. Na stanowisku kwatermistrza (od 1938 – II zastępcy dowódcy pułku) pozostawał do 1939.
Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, w czasie kampanii wrześniowej, w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. W kwietniu 1940 znajdował się na liście jeńców w obozie w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 017/2 z 5 kwietnia 1940, pozycja 9. Między 9 a 11 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 1717 – dosłownie opisany jako Lucztag (?) Pawel (raport dzienny z 12 maja 1943). Przy jego szczątkach znaleziono: listy, kartę pocztową i kalendarz kieszonkowy. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 01717, wskazany jako Luczak Paweł. W Archiwum Robla w pakiecie 35-01, figuruje w spisie nazwisk oficerów – jeńców obozu w Kozielsku – sporządzonym ołówkiem na marginesach dokumentacji medycznej kpt. Henryka Wdówki, dołączonej do materiałów znalezionych przy szczątkach Augustyna Łodykowskiego.
Był żonaty z Julią z Fabiańczuków, z którą miał syna Wiktora (ur. 1924) i córkę Halinę (ur. 1925).
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w Zespole Szkół w Pichlicach został zasadzony Dąb Pamięci dla uhonorowania Pawła Łuczaka.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4513 – 1921 Krzyż Walecznych dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem na szabli „Za odwagę” – 11 marca 1917
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Kwatermistrzowie 24 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Ludzie urodzeni w Łucku Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 15 Pułku Piechoty „Wilków” Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1940