Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 roku (fr. Bonaparte franchissant le Grand-Saint-Bernard) – obraz olejny francuskiego malarza Jacques’a-Louisa Davida przedstawiający Napoleona Bonaparte, Pierwszego Konsula Republiki Francuskiej. Jest to wyidealizowany obraz przejścia przez Wielką Przełęcz Św. Bernarda w Alpach, którego Napoleon dokonał na czele swojej armii 20 maja 1800. Istnieje pięć zbliżonych wersji obrazu namalowanych w latach 1801–1803.
Okoliczności powstania W sierpniu 1800 hiszpański król Karol IV Burbon skontaktował się ze swoim ambasadorem we Francji markizem de Múzquiz, aby ten zamówił u Davida portret konny Napoleona. Obraz miał zdobić jedną z sal Pałacu Królewskiego w Madrycie, gdzie eksponowano portrety konne hiszpańskich monarchów. Powodem zamówienia była chęć poprawy stosunków dyplomatycznych z postrewolucyjną Francją. David zażądał 24 tys. franków za portret, nad którym pracował cztery miesiące, do stycznia 1801. Napoleon nie pozował mu do obrazu, ale kiedy zobaczył portret w pracowni malarza, zlecił mu wykonanie repliki. W latach 1801–1803 David namalował jeszcze dwie kopie na życzenie Bonapartego. Piąta, ostatnia wersja nie powstała na zamówienie, stanowiła własność malarza aż do jego śmierci.
Opis obrazu David ukazał Napoleona dosiadającego konia stającego dęba, według tradycji starożytnej symbolizującego władzę. Jest to dynamiczny portret młodego przywódcy wojskowego. Na skałach widnieje inskrypcja z nazwiskiem Bonapartego oraz Hannibala i Karola Wielkiego, którzy również przekroczyli Alpy prowadząc swoje wojska. Napoleon miał powiedzieć Davidowi, żeby przedstawił go „spokojnego na narowistym koniu”, chociaż w rzeczywistości podróżował na bezpieczniejszym mule. Nie chciał również pozować do obrazu, uważał, że ważniejsze jest przedstawienie jego charakteru niż wyglądu.
Kolejne wersje wykonane z pomocą asystentów różnią się detalami takimi jak maść i uprząż konia, czy kolor powiewającej peleryny (żółty, pomarańczowy lub czerwony). Za każdym razem David starał się osiągnąć lepszy efekt chromatyczny.
Proweniencja Oryginalna wersja pozostała w Madrycie do 1813, kiedy zasiadający na hiszpańskim tronie Józef Bonaparte abdykował i uciekł do Francji zabierając ze sobą liczne dzieła sztuki. W 1815 zabrał obraz ze sobą wyjeżdżając do Stanów Zjednoczonych. Obraz odziedziczyła jego córka Zénaïde Bonaparte, która zabrała go do swojej rezydencji w Rzymie (Villa Bonaparte, dawniej Villa Paolina). Portret przechodził na kolejnych spadkobierców Józefa aż do 1949, gdy jego prawnuczka Eugenie Bonaparte zostawiła go w spadku Muzeum Zamku w Malmaison.
Przypisy
Kategoria:Napoleon Bonaparte Kategoria:Obrazy Jacques-Louis Davida Kategoria:Portrety postaci historycznych Kategoria:Obrazy we francuskich kolekcjach Kategoria:Obrazy w niemieckich kolekcjach Kategoria:Obrazy w Österreichische Galerie Belvedere w Wiedniu