Nagroda im. Georga Büchnera (niem. Georg-Büchner-Preis, nazywana również Nagrodą Büchnera) jest obecnie najbardziej prestiżową nagrodą literacką w krajach niemieckojęzycznych.
Historia Nagroda im. Georga Büchnera została ufundowana już w 1923 roku, w okresie Republiki Weimarskiej, przez Parlament Ludowej Republiki Hesji na cześć pisarza Georga Büchnera. Była ona przeznaczona dla twórców, którzy pochodzili z ojczystej dla Georga Büchnera Hesji bądź byli z nią duchowo związani. Z inicjatywy Juliusa Reibera (Niemiecka Partia Demokratyczna) nagroda była przyznawana przez ówczesne państwo Hesji Ludowej dla artystów, poetów, wybitnych wykonawców, aktorów i śpiewaków. Pomiędzy 1933 a 1944 rokiem Nagrodę im. Georga Büchnera przekształcono w Nagrodę Kulturalną Miasta DarmstadtFischer Weltalmanach 1961. Frankfurt a. M. 1960, S. 299..
W 1951 r. utworzono z niej szeroko pojętą nagrodę literacką, którą każdego roku przyznaje Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (Niemiecka Akademia Języka i Literatury) w ramach odbywającej się jesienią konferencji w Darmstadt. Nagroda trafia do autorów, którzy przysłużyli się rozpowszechnieniu niemieckiej literatury. Gratyfikacja, która jeszcze w 1951 roku wynosiła 3000 marek, była w ciągu ostatnich lat regularnie zwiększana i w latach 2003–2010 wynosiła 40 000, a od roku 2011 – 50 000 euro. Taką kwotę przeznacza miasto Darmstadt i kieruje ją do dyspozycji Hesji, rządu federalnego oraz Niemieckiej Akademii Języka i Poezji.
Nagroda Büchnera jest najbardziej prestiżową i od 2011 roku (obok Nagrody im. Josepha Breitbacha) najwyżej opłacaną przyznawaną co roku nagrodą literacką dla niemieckojęzycznych autorów.
Lista laureatów 1923: (1853–1938) i Arnold Ludwig Mendelssohn (1855–1933; kompozytor)
1924: (1859–1932) i (1882–1954; malarz)
1925: (1877–1942) i (1876–1934; kaligraf)
1926: (1880–1954; drukarz) i (1890–1957; kompozytor) 1927: Kasimir Edschmid (1890–1966) i 1928: (1867–1943; malarz) i (rzeźbiarz) 1929: Carl Zuckmayer (1896–1977) i (1891–1984; rzeźbiarz) 1930: (1884–1962) i (1858–1935; malarz) 1931: (malarz) (1890–1950) i (1897–1982; kompozytor) 1932: (pseudonim ; 1882–1949) i (1904–1970; malarz) 1933–1944: nie przyznano 1945: (1895–1944), pośmiertnie 1946: (1895–1982) 1947: Anna Seghers (1900–1983) 1948: Hermann Heiß (pseudonim Georg Frauenfelder; 1897–1966; kompozytor) 1949: (1895–1984; malarz) 1950: Elisabeth Langgässer (1899–1950), pośmiertnie 1951: Gottfried Benn (1886–1956) 1952: nie przyznano 1953: (1903–1972) 1954: (1901–1990) 1955: Marie Luise Kaschnitz (1901–1974) 1956: (1915–1999) 1957: Erich Kästner (1899–1974) 1958: Max Frisch (1911–1991) 1959: Günter Eich (1907–1972) 1960: Paul Celan (1920–1970) 1961: Hans Erich Nossack (1901–1977) 1962: Wolfgang Koeppen (1906–1996) 1963: Hans Magnus Enzensberger (1929–2022) 1964: Ingeborg Bachmann (1926–1973) 1965: Günter Grass (1927–2015) 1966: (1916–1991) 1967: Heinrich Böll (1917–1985) 1968: Golo Mann (1909–1994) 1969: (1921–1996) 1970: Thomas Bernhard (1931–1989) 1971: Uwe Johnson (1934–1984) 1972: Elias Canetti (1905–1994) 1973: Peter Handke (* 1942) (nagroda pieniężna zwrócona w 1999) 1974: Hermann Kesten (1900–1996) 1975: Manès Sperber (1905–1984) 1976: Heinz Piontek (1925–2003) 1977: Reiner Kunze (* 1933) 1978: (1913–1998) 1979: (1911–1979), pośmiertnie 1980: Christa Wolf (1929–2011) 1981: Martin Walser (1927–2023) 1982: Peter Weiss (1916–1982), pośmiertnie 1983: (1920–1989) 1984: Ernst Jandl (1925–2000) 1985: Heiner Müller (1929–1995) 1986: Friedrich Dürrenmatt (1921–1990) 1987: Erich Fried (1921–1988) 1988: (1902–1995) 1989: Botho Strauß (ur. 1944) 1990: Tankred Dorst (1925–2017) 1991: Wolf Biermann (ur. 1936) 1992: George Tabori (1914–2007) 1993: (1929–2008) 1994: Adolf Muschg (ur. 1934) 1995: Durs Grünbein (ur. 1962) 1996: (1935–2013) 1997: H. C. Artmann (1921–2000) 1998: Elfriede Jelinek (ur. 1946) 1999: (ur. 1954) 2000: (ur. 1939) 2001: Friederike Mayröcker (1924–2021) 2002: (1941–2007) 2003: Alexander Kluge (1932–2026) 2004: Wilhelm Genazino (1943–2018) 2005: (1940–2019) 2006: Oskar Pastior (1927–2006), pośmiertnie 2007: (ur. 1951) 2008: (ur. 1953) 2009: (1938–2024) 2010: (ur. 1953) 2011: Friedrich Christian Delius (1943–2022) 2012: Felicitas Hoppe (ur. 1960) 2013: (1954–2023) 2014: (1932–2024) 2015: Rainald Goetz (ur. 1954) 2016: Marcel Beyer (ur. 1965) 2017: Jan Wagner (ur. 1971) 2018: Terézia Mora (ur. 1971) 2019: Lukas Bärfuss (ur. 1971) 2020: (1938–2024) 2021: Clemens J. Setz (ur. 1982)Georg-Büchner-Preis 2021 geht an Clemens J. Setz, zeit.de, 20 lipca 2021 (dostęp: 11 października 2021). 2022: Emine Sevgi Özdamar (ur. 1946) 2023: Lutz Seiler (ur. 1963) 2024: (ur. 1963) 2025: Ursula Krechel (ur. 1947) 2026: (ur. 1966)
Przypisy
Bibliografia Charis Goer: Büchner-Preisreden. In: Georg Büchner. Epoche – Werk – Wirkung. Hg. von Roland Borgards und Harald Neumeyer. Stuttgart: Metzler 2009. S. 345–348, .
Judith S. Ulmer: Geschichte des Georg-Büchner-Preises. Soziologie eines Rituals. de Gruyter, Berlin / New York NY 2006, (Zugleich Dissertation an der Universität Heidelberg, 2006).
Büchner-Preis-Reden. 1951–1971 (= Universal-Bibliothek. 9332/34). Mit einem Vorwort von Ernst Johann. Philipp Reclam-Verlag, Stuttgart 1972, .
Linki zewnętrzne Georg-Büchner-Preis
Kategoria:Niemieckie nagrody literackie Kategoria:Kultura w Hesji