Cecylia Neville, ang. Cecily Neville, Duchess of York, zwana Różą z Raby (ur. 3 maja 1415, zm. 31 maja 1495) – angielska arystokratka, księżna Yorku w latach 1429–1460 jako żona księcia Ryszarda Plantageneta, matka królów Anglii Edwarda IV oraz Ryszarda III.
Pochodzenie Była najmłodszym z 14 dzieci Ralpha Neville (ang. Ralph Neville, 1st Earl of Westmorland) z jego drugą żoną, Joan Beaufort (wcześniej, z pierwszą żoną, Margaret Stafford, miał jeszcze ośmioro dzieci). Ze strony matki była wnuczką Jana z Gandawy i Katarzyny Swynford.
Małżeństwo W wieku 14 lat w 1429 wyszła za mąż za księcia Yorku Ryszarda Plantageneta. Jej mąż był pretendentem do tronu Anglii z rodu Yorków, bocznej linii dynastii Plantagenetów i w 1455 mając na celu strącenie z tronu króla Henryka VI zapoczątkował Wojnę Dwóch Róż. Jej mąż i jeden z synów – Edmund – zginęli pod koniec 1460 w bitwie pod Wakefield w wyniku porażki z wojskami królowej Małgorzaty Andegaweńskiej.
Potomstwo Cecylia ze związku z Ryszardem urodziła ośmiu synów i cztery córki:
Annę (ur. 10 sierpnia 1439, zm. 14 stycznia 1476), żonę Henry’ego Hollanda, 3. księcia Exeter a po jego śmierci Thomasa St. Legera, Henryka (ur. i zm. 10 lutego 1441), Edwarda IV (ur. 28 kwietnia 1442 – zm. 9 kwietnia 1483) króla Anglii, Edmunda (ur. 17 maja 1443 – zm. 30 grudnia 1460), hrabiego Rutland, zginął wraz z ojcem w bitwie pod Wakefield, Elżbietę(ur. 22 kwietnia 1444, zm. 3 maja 1504), żonę Johna de la Pole, 2. księcia Suffolk Małgorzatę (ur. 3 maja 1446, zm. 23 listopada 1503), żonę Karola I Śmiałego, księcia Burgundii Wilhelma (ur. 7 lipca 1447, zmarł w okresie niemowlęcym) Jana (ur. 7 listopada 1448, zmarł w okresie niemowlęcym) George'a (21 października 1449, 18 lutego 1478) księcia Clarence, straconego za zdradę z polecenia Edwarda IV, Tomasza (ur. 1450, zmarł w okresie niemowlęcymhttps://ancestors.familysearch.org/en/GV7R-S55/thomas-of-york-1450-1451) Ryszarda III (ur. 2 października 1452, zm. 22 sierpnia 1485) króla Anglii, Urszulę (ur. 1455, zmarła w okresie niemowlęcym).
Matka królów W 1461 król Henryk VI został obalony a rządy przejął najstarszy syn Cecylii Edward IV. Yorkiści traktowali Cecylię z szacunkiem równym królowej.
Relacje Cecylii z Edwardem IV uległy pogorszeniu w drugiej połowie 1464 wobec ogłoszenia przez niego swego ślubu ze starszą od niego wdową po stronniku Lancasterów Elżbietą Woodville. Ślub ten stanowił mezalians i zrujnował plany bratanka Cecylii, Ryszarda Neville, który planował ożenić Edwarda z Boną Sabaudzką. W przypływie złości Cecylia oświadczyła, że jej zmarły mąż nie był biologicznym ojcem Edwarda IV, a zatem to nie on, lecz George powinien być królem Anglii. Według niektórych przekazów biologicznym ojcem Edwarda miał być pewien łucznik o nazwisku Blaybourne. W chwili narodzin Edwarda kwestia ta nie była jednak podnoszona a mąż Cecylii nigdy nie kwestionował swego ojcostwa. Pogłoski o możliwym romansie księżnej wzmocnił fakt, iż chrzest Edwarda odbył się stosunkowo pospiesznie i w skromnej oprawie. Wiarygodność tych zarzutów pozostaje niepewna i dyskusyjna. Koronacja Elżbiety Woodville na królową Anglii miała miejsce w maju 1465, ale Cecylia nie wzięła w niej udziału. mały|Miniatura przedstawiająca Cecylię Neville pochodzi z około 1430 z rękopisu Neville Book of Hours. Edward IV zmarł w 1483 a następcą został jego syn Edward V. Cecylia brała udział w spotkaniu na zamku Baynarda wraz ze swym jedynym żyjącym synem Ryszardem III oraz wielmożami w celu omówienia testamentu zmarłego króla. Wtedy wspólnie została podjęta decyzja o pozbawieniu wpływów królowej-wdowy i jej brata Antoniego Woodville oraz o przejęciu opieki nad Edwardem V. Ostatecznie Ryszard III sam sięgnął po koronę. Jego działania znajdowały aprobatę Cecylii, mimo iż w kontekście objęcia przez niego władzy powróciły dawne oskarżenia o cudzołóstwo księżnej. Ostatecznie nie wzięła udziału w koronacji syna.
Ryszard zginął w 1485 w bitwie pod Bosworth; tron objął Henryk VII Tudor, który ożenił się z wnuczką Cecylii Elżbietą York.
Życie pod rządami Tudorów Od momentu śmierci najmłodszego syna Cecylia nie opuszczała swojej siedziby, tj. zamku w Berkhamsted. Prowadziła bardzo pobożny tryb życia. Nie została zaproszona na chrzciny swojego prawnuka Artura Tudora.
W testamencie, który sporządziła miesiąc przed śmiercią, opisała siebie jako żonę Ryszarda, księcia Yorku i matkę króla Edwarda IV, lecz o Ryszardzie III nie wspomniała. Swoje brewiarze przekazała matce króla Małgorzacie Beaufort oraz wnuczce Cecylii, siostrze królowej Elżbiety York. Pozostałymi spadkobierczyniami jej majątku były: starsza z żyjących córek, Elżbieta (księżna-wdowa Suffolk) oraz wnuczka Anna, kolejna siostra królowej Elżbiety York.
Śmierć Cecylia zmarła 31 maja 1495 w Berkhamsted przeżywając swego męża, 10 z 12 swoich dzieci, wszystkie swoje synowe i wszystkich swoich zięciów. Po śmierci Cecylii dochody z jej dóbr przypadły królowej Elżbiecie. Została pochowana w rodzinnym mauzoleum, obok męża i syna Edmunda w kościele w Fotheringhay.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1415 Kategoria:Zmarli w 1495 Kategoria:Angielska szlachta