Stanisław Kras (ur. 13 września 1890 w Chojniku, zm. 20–22 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan administracji (piechoty) Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Wojciecha i Anny z Dudów urodzony 13 września 1890 w Chojniku, w ówczesnym powiecie tarnowskim Królestwa Galicji i Lodomerii. W latach 1897–1902 uczył się w jednoklasowej szkole ludowej pospolitej w rodzinnej wsi. W latach 1905–1908 ukończył cztery klasy szkoły realnej w Morawskiej Ostrawie. 10 sierpnia 1909 został zatrudniony w c. k. kolei w Morawskiej Ostrawie, w charakterze telegrafisty kolejowego.
30 września 1911 został wcielony do armii austriackiej. Po odbyciu obowiązkowej służby wojskowej w c. i k. 57 galicyjskim pułku piechoty w Tarnowie, pozostał w nim jako podoficer zawodowy. W szeregach 57 pp walczył na I wojnie światowej. Dowodził plutonem karabinów maszynowych. Był dwukrotnie ranny (27 października 1914 pod Dęblinem i 28 maja 1915 pod Chotyńcem). 1 marca 1916 awansował na sierżanta. Służbę zakończył jako zastępca oficera.
Od 19 listopada 1918 w Wojsku Polskim. Dowodził III plutonem 1 kompanii karabinów maszynowych I batalionu 16 pułku piechoty. Walczył na Śląsku Cieszyńskim a następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. Brał udział w bitwach pod Haliczem, Brzuchaczem, Tarnopolem, Brodami, Mikuliczynem. Szczególnie odznaczył się 20 maja 1920 w bitwie pod wsią , gdzie ogniem karabinu maszynowego udaremnił kontratak bolszewików. Za ten czyn odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. W dalszych walkach pod Ihumieniem został kontuzjowany.
15 lutego 1922 został powołany na I kurs w Centralnej Szkole Podoficerów Piechoty Nr 2 w Grudziądzu. 24 października 1922 został mianowany z dniem 1 sierpnia 1922 podporucznika w korpusie oficerów piechoty i 6. lokatą z równoczesnym wcieleniem do 86 pułku piechoty w Mołodecznie. 10 lutego 1925 został awansowany z dniem 1 stycznia 1925 na porucznika ze starszeństwem z 1 sierpnia 1924 i 24,5 lokatą w korpusie oficerów piechoty. Później został przeniesiony do 16 pułku piechoty w Tarnowie. Z dniem 23 czerwca 1925 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza. Od sierpnia 1925 dowodził 3 kompanią 15 batalionu granicznego. W lutym 1927 został przeniesiony z KOP do 16 pułku piechoty. 2 kwietnia 1929 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1929 stopień kapitana w korpusie oficerów piechoty i 73. lokatą. Następnie służył jako oficer placu w Tarnowie. W 1937 został przeniesiony do korpusu oficerów administracji (grupa administracyjna). Z dniem 31 grudnia 1938 został przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał w Tarnowie przy ul. Paderewskiego 35.
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie NKWD w Kozielsku. 11 lub 12 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista wywózkowa nr 036/4 z 16 kwietnia 1940, poz. 15). Między 20 a 22 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.
Był żonaty, nie miał dzieci
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 846 – 22 lutego 1921 Srebrny Krzyż Zasługi – 1938 „za całokształt zasług w służbie wojskowej” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Tarnowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-czechosłowackiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1940