Bitwa nad rzeką Ulai (ok. 1110 p.n.e.)

thumb|350px|Kudurru Szitti-Marduka z inskrypcją opisującą wyprawę Nabuchodonozora I na Elam Bitwa nad rzeką Ulai – starcie zbrojne pomiędzy wojskami babilońskiego króla Nabuchodonozora I (1126-1105 p.n.e.) i wojskami elamickiego króla Huttelusz-Inszuszinaka (ok. 1120-1110 p.n.e.) do którego doszło ok. 1110 r. p.n.e. nad rzeką Ulai w pobliżu Suzy w Elamie. Zgodnie z zachowanymi źródłami w bitwie tej wielkie zwycięstwo odnieść miała strona babilońska. Źródła O bitwie nad rzeką Ulai wspominają dwa teksty: inskrypcja na kudurru Szitti-Marduka – tekst ten potwierdza nadanie przywilejów Szitti-Mardukowi, wodzowi kasyckiego plemienia Bit-Karziabku, w podzięce za jego dokonania w trakcie bitwy nad rzeką UlaiCooley J., Text from..., s. 160.; List Nabuchodonozora I do Babilończyków – fragmentarycznie zachowany tekst w formie listu w którym Nabuchodonozor I opisuje mieszkańcom Babilonu swe zwycięstwo nad Elamem i odzyskanie posągu boga MardukaFoster B.R., Before..., s. 302. Bitwa Nabuchodonozor I, czwarty władca z II dynastii z Isin, obejmując w 1126 r. p.n.e. tron Babilonii przejął po swych poprzednikach bardzo osłabione państwoBrinkman J.A., Political history..., s. 105.. Szczególnie dewastujący wpływ na kraj miała cała seria najazdów elamickich, która doprowadziła do upadku dynastii kasyckiej (ok. 1595-1155 p.n.e.). W trakcie jednego z takich najazdów wojska elamickie zdobyły Babilon i zabrały ze sobą posąg Marduka, bóstwa opiekuńczego miasta. Nabuchodonozor I postanowił odzyskać ten posąg i rozprawić się raz na zawsze z elamickim zagrożeniemBrinkman J.A., Political history..., s. 105-106..

Nie wiemy dokładnie w którym momencie 22-letnich rządów Nabuchodonozora I doszło do wyprawy wojennej na ElamBrinkman J.A., Political history..., s. 105, przypis 569.. Najczęściej przyjmuje się, iż miała ona miejsce ok. 1110 r. p.n.e.The Cambridge History of Iran, tom 2, Cambridge University Press, 1985, s. 30. Z inskrypcji na kudurru Szitti-Marduka wiadomo, iż rozpoczęła się ona w środku lata, najmniej sprzyjającym okresie do prowadzenia wojnyBrinkman J.A., Political history..., s. 107.. Niespodziewany atak miał zaskoczyć Elamitów nieprzyzwyczajonych do prowadzenia działań wojennych w trakcie upalnych letnich miesięcy. Nabuchodonozor I ze swym wojskiem wyruszył z Der, babilońskiego miasta leżącego najbliżej elamickiej granicyCooley J., Text from..., s. 163.. Inskrypcja na kudurru Szitti-Marduka opisuje pochód armii babilońskiej, która pomimo panujących upałów i niedostatku wody posuwała się coraz bardziej w błąb terytorium Elamu:

„Żar (z nieba) palił jak ogień, a powierzchnia dróg parzyła jak płomień. W studniach nie było wody, a źródła wody zostały odcięte. Najlepsze z koni stawały, a pod najlepszymi z żołnierzy uginały się nogi. (Ale) wielki król wciąż maszerował, bogowie byli jego podporą. Nabuchodonozor posuwał się do przodu - ten, który nie ma równego sobie! On nie bał się trudów wyprawy”Cooley J., Text from..., s. 161.

Utrudzonej marszem armii babilońskiej udało się w końcu dotrzeć do rzeki Ulai, gdzie drogę zagrodziła im armia elamicka. Zgodnie z Listem Nabuchodonozora I do Babilończyków to król elamicki zaatakować miał pierwszy:

„Nad rzeką Ulai wróg, zły Elamita, [zablokował] (mym oddziałom) źródła wody w ga[jach]. (...) Nie mogłem dostarczyć im wody, nie mogłem ulżyć ich zmęczeniu. On ruszył naprzód, wypuszczając swe strzały i [potrząsając] (swą) bronią”

Obie armie zwarły się w walce. Inskrypcja na kudurru Szitti-Marduka wspomina, iż wzniecony przez obie strony kurz przyćmić miał słońce:

„Potężny król przyspieszył i dotarł do brzegu rzeki Ulai. (Obaj) królowie spotkali się i zwarli w walce. (...) Wzniecony przez nich kurz przesłonił oblicze słońca. Tumany kurzu unosiły się wszędzie. (...) Jeden żołnierz w rydwanie nie widział drugiego który stał obok”

Jeżeli wierzyć relacji Szitti-Marduka, który w trakcie bitwy był najprawdopodobniej jednym z dowódców rydwanów na prawym skrzydle armii babilońskiej, to właśnie jego atak na pozycje Elamitów przesądzić miał o zwycięstwie Nabuchodonozora I:

„Szitti-Marduk, pan domu Bit-Karziabku, którego rydwan był po prawej stronie króla, jego pana, nie ociągał się i panował nad swym rydwanem. Nie bał się walki i uderzył na wroga. Wbił się głęboko w (pozycje) wrogów swego pana. Na rozkaz Isztar i Adada, bogów walki, zmusił do ucieczki Hultelutisza (tj. Huttelusz-Inszuszinaka), króla Elamu”

O klęsce Huttelusz-Inszuszinaka w bitwie wspomina też List Nabuchodonozora I do Babilończyków:

„Jego armia rozpierzchła się, jego siły rozproszyły się (...), porzucił swe twierdze i zniknął”

Po zwycięskiej bitwie Nabuchodonozor I złupił Elam i odzyskał posąg Marduka, który sprowadzono do Babilonu i osadzono na jego prawowitym miejscu w E-sagiliBrinkman J.A., Political history..., s. 108..

Przypisy

Bibliografia Brinkman J.A., Political history of Post-Kassite Babylonia (1158-722 b. C.), Gregorian Biblical BookShop, 1968. Cooley J., Text from the reign of Nebuchadnezzar I, w: Chavalas M.W. (red.), The Ancient Near East - Historical Sources in Translation, Blackwell Publishing, 2006, s. 160-164. Foster B.R., Before the Muses: An Anthology of Akkadian Literature (trzecie wydanie), 2005.

Ulai Ulai Kategoria:Bitwy w XII wieku p.n.e.