Zygmunt Filip de Jana ManowardaW odróżnieniu od innego oficera o tej samej tożsamości w ewidencji wojskowej II Rzeczypospolitej był określany jako „Zygmunt de Jana Manowarda II”, zob. Rocznik Oficerski 1923, 1924. (ur. 5 października 1889 w Czerniowcach, zm. 3 października 1938 w Warszawie) – polski lekarz stomatolog z tytułem doktora, kapitan rezerwy służby zdrowia Wojska Polskiego, specjalista bezpieczeństwa i higieny pracy.

Życiorys Zygmunt Filip de Jana Manowarda urodził się 5 października 1889 w Czerniowcach. Pochodził z rodziny polskiej. Kształcił się w C. K. V Gimnazjum w Jarosławiu, C. K. V Gimnazjum we Lwowie. W 1909 zdał egzamin dojrzałości w C. K. VIII Gimnazjum we Lwowie (w jego klasie byli Władysław Dajewski, Tadeusz Kuczyński).

Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego jako oficer wcześniej służący w armii austro-węgierskiej z zatwierdzeniem stopnia porucznika. Wziął udział w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej służąc w stopniu porucznika w Szpitalu Technika nr I i w Szpitalu nr II. Później brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, po czym odszedł z wojska w 1921. Został awansowany do stopnia kapitana rezerwy w korpusie oficerów sanitarnych lekarzy ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 w stopniu kapitana był przydzielony jako oficer rezerwowy do 2 batalionu sanitarnego w Lublinie. W 1934 w stopniu kapitana rezerwy lekarza był w kadrze zapasowej 10 Szpitala Okręgowego i był wówczas przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Przemyśl.

Ukończył studia medyczne i 1 lutego 1919 uzyskał na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie tytuł naukowy doktora wszech nauk lekarskich. Został lekarzem dentystą. Od 1922 do 1931 mieszkał w Zaleszczykach. Był tam lekarzem naczelnym Kasy Chorych oraz lekarzem Korpusu Ochrony Pogranicza (w mieście funkcjonowały wówczas szwadron Kawalerii KOP „Zaleszczyki” i strażnica KOP „Zaleszczyki”). Ponadto prowadził tam gabinet dentystyczny. 26 maja 1930 Sąd Najwyższy wydał rozstrzygnięcie w sprawie zachowania pracownika zakładu stomatologicznego Manowardy podjęto pod jego nieobecność, orzekając że uprawnionym technikom dentystycznym nie wolno leczyć i usuwać zębów. Następnie (1931) pracował w Szpitalu Okręgowym w Przemyślu i wówczas był członkiem Lwowskiej Izby Lekarskiej. Na początku 1932 został lekarzem w Sierakowicach i członkiem Izby Lekarskiej Poznańsko-Pomorskiej. Pracował także w szpitalu w Gdyni. Później był lekarzem w Skarżysku i członkiem Krakowskiej Izby Lekarskiej, skąd w kwietniu 1936 przeniósł się do Warszawy. Został zatrudniony jako lekarz fabryczny w zakładach przemysłu wojennego. Wówczas zaangażował się w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy i pioniersko inicjował współpracę na linii służby lekarskiej ze światem inżynierskim. Był kierownikiem Lekarskiej Inspekcji Pracy. Pełnił stanowisko Naczelnego Lekarza Państwowych Zakładów Inżynierii. Jako delegat Ministerstwa Spraw Wojskowych brał udział w Pierwszej Międzynarodowej Konferencji Bezpieczeństwa Pracy zorganizowanej w dniach 26–28 kwietnia 1937 w Amsterdamie, gdzie wygłosił referat pt. Organizacja bezpieczeństwa i higieny pracy w fabrykach samochodów w Polsce. W 1937 jako przedstawiciel MSWoj. był przewodniczącym ogólnych norm bezpieczeństwa Sekcji Technicznej Komisji Bezpieczeństwa Pracy przy Ministerstwie Opieki Społecznej. U schyłku życia sprawował stanowisko naczelnego lekarza Inspekcji Pracy w Ministerstwie Opieki Społecznej. Był autorem artykułów dotyczących bhp, publikowanych w czasopiśmie fachowym „Przegląd Bezpieczeństwa Pracy”.

Pod koniec życia chorował odczuwając także skutki ran z okresu działań wojennych. Zmarł 3 października 1938 w Warszawie w wieku 48 lat. Został pochowany 7 października 1938 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 17-8-6).

Był żonaty, miał siostrę. Jego żoną została Irena z domu Pielecka, pochodząca z Sierakowic. Jego krewną była Wanda Manowarda, pracująca z nim w Zaleszczykach.

W Wojsku Polskich służył także podpułkownik żandarmerii Zygmunt Jan de Jana Manowarda (ur. 1884)W ewidencji wojskowej początkowo określany jako „Zygmunt de Jana Manowarda I” (1923), później jako „Zygmunt Jan Manowarda” (1924)..

Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych. Odznaka Honorowa „Orlęta”.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Członkowie izb lekarskich II Rzeczypospolitej (województwo lwowskie) Kategoria:Kapitanowie lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Czerniowcach Kategoria:Ludzie związani z Zaleszczykami Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Orlęta” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy stomatolodzy Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej Kategoria:Wojskowi związani z Warszawą Kategoria:Zmarli w 1938