mały|Portret Kazimierza Chłędowskiego, obraz Zygmunta Ajdukiewicza, 1917, Muzeum Narodowe w Krakowie Stefania Chłędowska, z domu Jurczyk-Tabęcka h. Dąbrowa, ps. Stefan Krępski, Z.D., Zofia D…a, Stefania (ur. 18 kwietnia 1850 w Dłutowie, zm. 7 marca 1884 w Mentonie) – polska pisarka pozytywistyczna, nowelistka, eseistka, krytyczka literacka.

Życiorys Pochodziła z rodziny ziemiańskiej. Jej rodzicami byli Konstanty Włodzimierz Faustyn Jurczyk-Tabęcki h. Dąbrowa (1810–1885) i Aniela Ksawera Krępska z Krempy h. Ostoja (1818–1887). Ojciec nabył po roku 1839 majątek Dłutowo w powiecie mławskim, gdzie w 1850 r. urodziła się Stefania. Wykształcenie otrzymała w domu, znała język francuski, angielski i włoski, przejawiała też talent muzyczny. Od wczesnych lat borykała się z problemami zdrowotnymi, z którym związane był liczne podróże do uzdrowisk we Wrocławiu, Dreźnie i Wenecji; odwiedziła także Monachium i Paryż.

W 1875 r. wyszła za mąż za powieściopisarza i historyka Kazimierza Chłędowskiego h. Bończa. Po ślubie zamieszkała we Lwowie, gdzie mąż był urzędnikiem Namiestnictwa Galicyjskiego. Z powodu choroby płuc nie bywała w towarzystwie, gościła u siebie w domu wąskie grono przyjaciół męża, m.in.: Władysława Łozińskiego, Władysława Bełzę i Józefa Szujskiego. Wkrótce po ślubie jej stan zdrowia pogorszył się i przez następne dwa lata letnie miesiące spędzała u rodziny w Królestwie Polskim, a zimowe we francuskim Mentonie i włoskim Merano. W 1877 r. stan zdrowia poprawił się i zaczęła bywać na salonach lwowskich, więcej pisać i publikować teksty. W styczniu 1880 r. zaczęła pisać pamiętnik, który rozpoczęła od zamieszczenia cytatu ze sztuki Moliera Zwady miłosne: Je ne reviens pas, car je n’ai pas été (Nie wracam, bo mnie nie było).

W 1881 r. razem z mężem przeniosła się do Wiednia, gdzie w Albertinum rozpoczęła studia z zakresu estetyki. Prowadziła salon, w którym gościła krewnych i przyjaciół z kraju, a także ówczesne znakomitości, które przebywały w Wiedniu. W styczniu 1884 r. jej stan zdrowia nagle się pogorszył i zgodnie z zaleceniami lekarza udała się, w towarzystwie męża i siostry, Marii Wrotnowskiej, do Mentony, gdzie zmarła 7 marca. Pochowana została na tamtejszym .

Twórczość Zadebiutowała w 1871 r. wierszem Z życia i z śmierci a następnie w 1873 r., nowelą Pamiętnik Ewuni, które ukazały się, za namową Antoniego Edwarda Odyńca, w warszawskim piśmie „Kronika Rodzinna”. W kolejnych latach publikowała pod pseudonimami w pismach drukowanych w Galicji: „Gazecie Lwowskiej”, „Gazecie Krakowskiej”, „Czasie” i „Przeglądzie Polskim”, a także w warszawskich czasopismach: „Kronika Rodzinna”, „Gazeta Polska”, „Świt” i „Echo”. Dorobek literacki Chłędowskiej to 16 nowel i 20 szkiców literackich, który w całości został wydany pośmiertnie, w 1885 r., pod jej nazwiskiem: Szkice literackie, t. 1–2, i Nowele i szkice literackie, t. 1–2.

Nowele Chłędowskiej odzwierciedlają poglądy i gusta epoki pozytywizmu, a także wpływ na autorkę literatury francuskiej, m.in. A. Daudeta. Poruszała w nich, m.in. kwestie wychowania i sytuacji społecznej kobiet, krytykowała arystokrację. W szkicach literackich pisała m.in. o literaturze, malarstwie, teatrze, muzyce i sztuce użytkowej. W jej esejach widoczna jest znajomość ówczesnego piśmiennictwa europejskiego, orientacja w klasycznej i ówczesnej filozofii, estetyce oraz krytyce francuskiej i niemieckiej.

Wybrane dzieła Dorobek literacki na podstawie źródeł: Nowele

Szkice literackie

Publikacje pośmiertne Pamiętnik Ewuni, Warszawa 1874 Nowele i szkice literackie. T. 1–2. Z przed­mową W Łozińskiego. Lwów 1885. Szkice literackie. T. 1–2. Lwów 1885.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Nowele i szkice literackie: Tom 1, Tom 2 Szkice literackie: Tom 1, Tom 2

Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Urodzeni w 1850 Kategoria:Zmarli w 1884