Igłosternik białogardły (Hirundapus caudacutus) – gatunek małego ptaka z rodziny jerzykowatych (Apodidae). Występuje we wschodniej i południowej Azji oraz na południu azjatyckiej części Rosji; północna populacja wędrowna – zimuje na Nowej Gwinei i w Australii. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał John Latham w 1801 na podstawie holotypu z Nowej Południowej Walii. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Hirundo caudacuta. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny i autorzy AviList umieszczają igłosternika białogardłego w rodzaju Hirundapus. Wyróżniają 2 podgatunki: igłosternika białogardłego [H. c. caudacutus (Latham, 1801)] i igłosternika himalajskiego [H. c. nudipes (Hodgson, 1837)]. Igłosterniki białogardłe i indochińskie (H. cochinchinensis) są ze sobą blisko spokrewnione, niegdyś uznawano je za jeden gatunek. Igłosterniki himalajskie zdają się różnić od białogardłych trasami wędrówek oraz w ciemnym kantarku i niebieskim (nie zielonym) połyskiem górnych partii upierzenia.
Zasięg występowania Igłosterniki białogardłe gniazdują na obszarze od centralnej Syberii na wschód po Sachalin i Wyspy Kurylskie, dalej na południe po północną i wschodnią Mongolię, północno-wschodnie Chiny, Koreę i Japonię. Zimują w południowej Nowej Gwinei i wschodniej Australii. Igłosterniki himalajskie gniazdują u podnóży Himalajów, nieregularnie od północnego Pakistanu, poprzez Asam i Arunachal Pradesh po północną Mjanmę i południowe Chiny (Syczuan na południe po Junnan). Zimowiska nie są zbyt dobrze udokumentowane; część populacji H. c. nudipes prawdopodobnie zimuje na Półwyspie Malajskim i na Jawie; w grudniu 2018 i styczniu 2020 roku stwierdzono też stada przedstawicieli tego podgatunku w górach na południowo-wschodnim Celebesie.
Morfologia Długość ciała wynosi 19–21 cm; masa ciała samców 47,4–169 g, samic 64,5–125 g. Nie występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U dorosłych osobników głowa jest ciemnooliwkowa, na ciemieniu dostrzec można opalizację. Grzbiet jest jaśniejszy, szarawy. Skrzydła z wierzchu czarne, niekiedy wykazują zielonawy połysk. Przez czoło i kantarek biegnie biała linia; na brodzie i gardle występuje biała plama. Spód ciała w większości ciemnooliwkowy z wyjątkiem U-kształtnego pasa przechodzącego przez tył ciała po jego bokach, okolice kloaki i pokrywy podogonowe. Dziób czarny, tęczówka ciemnobrązowa. Nogi i stopy ciemnoszare, niekiedy z różowawym odcieniem. Osobniki młodociane są podobne do dorosłych, jednak są bardziej matowe, z mniejszą opalizacją; białe plamy w górnej części skrzydła i w okolicach pokryw podogonowych i kloaki są mniej widoczne.
Ekologia i zachowanie Igłosterniki białogardłe prowadzą głównie powietrzny tryb życia, stąd nie ma dla nich zastosowania typowe opisywanie preferowanego środowiska. Najczęściej pojawiają się nad obszarami zadrzewionymi, w tym otwartymi lasami i lasami deszczowymi. Rzadziej latają nad obszarami bezdrzewnymi, takimi jak obszary trawiaste czy bagna. Na wybrzeżach widuje się je niekiedy ponad piaszczystymi plażami lub połaciami błota, często również w okolicach klifów. Żywią się owadami.
Lęgi U igłosterników himalajskich aktywność lęgową w północnych Indiach odnotowano w środku kwietnia. Igłosterniki białogardłe na Syberii i w Japonii znoszą jaja od końca maja do początku czerwca. Gniazdo ulokowane jest w zagłębieniu w wysokim iglastym drzewie lub na pionowej ścianie skalnej. Utworzone jest z cienkich gałązek spojonych śliną, która przytwierdza bok gniazda do ścianki zagłębienia lub skały. Przeważnie zniesienie liczy dwa jaja (maksymalnie do 7). Inkubacja trwa zależnie od źródła 21 lub 40 dni. Wysiadują oba ptaki z pary. Młode są w pełni opierzone po 40–42 dniach życia.
Status zagrożenia IUCN uznaje igłosternika białogardłego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2026). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość rzadki i występujący lokalnie na większości swego zasięgu występowania. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jerzykowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Fauna Nowej Gwinei Kategoria:Taksony opisane przez Johna Lathama Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1801 roku