Krzysztof Jerzy Pleśniarowicz (ur. 1954 w Lublinie) – polski teatrolog, profesor nauk humanistycznychPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2001 r. nr 115-3-01 o nadaniu tytułu naukowego profesora (), specjalizujący się w literaturoznawstwie, teatrologii i kulturoznawstwie. W latach 1994–2000 dyrektor Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA.

Życiorys Syn poety i tłumacza Jerzego Pleśniarowicza. Absolwent studiów w zakresie filologii polskiej (specjalność: teatrologia) na Uniwersytecie Jagiellońskim (1977). Na UJ uzyskał także doktorat (Teatr Śmierci Tadeusza Kantora, 1986, druk 1990, promotor: prof. Jan Błoński) i habilitację (Przestrzenie deziluzji. Współczesne modele dzieła teatralnego,1996). W latach 1994–2000 był dyrektorem Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora „Cricoteka”. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 2001Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2001 r. o nadaniu tytułu naukowego profesora ().. Stanowisko profesora zwyczajnego UJ objął w 2007. Od 2004 kieruje Katedrą Kultury Współczesnej UJ. Był zastępcą dyrektora Instytutu Spraw Publicznych UJ (2002–2007) i współtwórcą Instytutu Kultury UJ (2009), w latach 2008–2016 był prodziekanem Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ. Wykładowca w USA w latach 1992 (Cleveland State University), 2000 (University of Rochester), 2005–2006 (University of Massachusetts Amherst), Visiting Fulbright Scholar w New York University w latach 1997–1998. W latach 2001–2022 profesor w PWSZ w Krośnie (później Karpacka Państwowa Uczelnia w Krośnie).

Autor, współautor i redaktor 41 książek z dziedziny historii i teorii teatru oraz literatury, a także ponad 200 artykułów i recenzji – opublikowanych w 12 językach.

Laureat Nagrody literackiej Rzeszowa (1985) „za udostępnienie i opracowanie do druku monografii pt. Kartki z dziejów rzeszowskiego teatru swego ojca Jerzego Pleśniarowicza”„Nowiny” 1985 nr 179 s. 1..

Laureat nagrody dla „Teatralnej Książki Roku” przyznawanej w ramach Nagrody im. Stanisława Ignacego Witkiewicza (1998) i nagrody Krakowska Książka Miesiąca (1998) za książkę Kantor (1997).

Laureat indywidualnej nagrody Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (2005) za wybitne osiągnięcie naukowe - opublikowaną w Wielkiej Brytanii monografię The Dead Memory Machine. Tadeusz Kantor's Theatre of Death (2004).

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2026) „za wybitne zasługi dla rozwoju nauki polskiej, za popularyzowanie polskiej myśli naukowej na świecie”

Ponadto odznaczony Srebrnym (1997)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 listopada 1997 r. o nadaniu odznaczeń (). i Złotym (2003)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 2003 r. o nadaniu odznaczeń (). Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2004), Złotym medalem za długoletnią służbę (2012), odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2021) oraz Odznaką „Honoris Gratia” za zasługi dla Krakowa (2026)

Wybrane publikacje książkowe

Teatr Śmierci Tadeusza Kantora, Chotomów 1990, ISBN 83-85061-08-8; Jerzego Pleśniarowicza ślad pozostawiony, Kraków 1993, ISBN 83-90-1225-0-2; wydanie rozszerzone: Jerzy Pleśniarowicz. Biografia, Kraków 2025, ISBN: 978-83-233-5475-8; Teatr Nie-Ludzkiej Formy, Kraków 1994, ISBN 9788396116154; wydanie rozszerzone: Kraków 2023, ISBN 978-83-961161-5-4; The Dead Memory Machine. Translated by William Brand, Kraków 1994, ISBN 83-901862-2-5; wydanie rozszerzone: Aberystwyth 2004, ISBN 1 902867 04 1; Przestrzenie deziluzji. Modele współczesnego dzieła teatralnego, Kraków 1996; ISBN 8370529987; wydanie zmienione: Przestrzenie deziluzji. Dwudziestowieczne modele dzieła teatralnego, Kraków 2020, ISBN 978-83-951229-4-1; Kantor. Artysta końca wieku, Wrocław 1997, ISBN 83-7023-623-5; wydanie rozszerzone: Kantor, Warszawa 2018, ISBN 978-83-8032-271-4; Hommage á Tadeusz Kantor (redakcja), Kraków 1999, ISBN 83-7188-261-0; Dylemat jedynego wyjścia. Absurd w dramacie u schyłku realnego socjalizmu, Kraków 2000, ISBN 83-7188-336-6; wydanie zmienione: Wschodni dramat absurdu u schyłku sowieckiego bloku, Kraków 2021, ISBN 978-83-961161-1-6; Tadeusz Kantor: Pisma (redakcja), Wrocław 2005. Tom I: Metamorfozy. Teksty o latach 1934-1974, ISBN: 8304047322; Tom II: Teatr Śmierci. Teksty z lat 1975-1984, ISBN 8304047330; Tom III: Dalej już nic… Teksty z lat 1985-1990, ISBN 8304047349; Pogodzić Mrożka z Grottgerem. Ostatnie chwile przed Dwustuleciem Sceny Narodowej w Krakowie 1977-1981. Sezon 1979/1980 opisała Teresa Walas, Kraków 2005, ISBN 83-7188-703-5; A Halott Emlékek Gépezete. Tadeusz Kantor Halálalszínháza, Budapest 2007, ISBN 978-963-9000-25-4; Tadeusz Kantor: Scrieri despre teatru (redakcja), Bucureşti 2014, ISBN 978-606-8220-33-8; Jerzy Pleśniarowicz: Pisma (redakcja, wspólnie z Janem Pleśniarowiczem), Tom I: Wiersze i przekłady wierszy Kraków 2018, ISBN 978-83-951229-0-3; Tom II: O poezji i recytacji. O dramacie i teatrze,  Kraków 2021, ISBN 978-83-961161-0-9; Tom III: Teatr w Rzeszowie, Kraków 2023, ISBN 978-83-961161-4-7; Tom IV: Adaptacje teatralne, radiowe i telewizyjne, Kraków 2023, ISBN 978-83-961161-3-0; Tom V: Przekłady prozy, Kraków 2019, ISBN 978-83-951229-3-4; Tom VI: Przekłady dramatów cz. 1, Kraków 2020, ISBN 978-83-951229-5-8; Tom VII: Przekłady dramatów cz. 2,  Kraków 2021, ISBN 978-83-951229-8-9; Tom VIII: Przekłady dramatów cz. 3, Kraków 2021, ISBN 978-83-951229-9-6; Eastern Drama of the Absurd in the Twilight of the Soviet Block, Kraków 2023, ISBN 978-83-233-5267-9; Twentieth-Century Models of the Theatrical Work. Translated by William Brand, Kraków 2024, ISBN 978-83-233-5374-4.     Teatr Józefa Czechowicza, Kraków 2025, ISBN: 978-83-233-5557-1; Kantor, Prevela s poljskog Olga Lalić Krovicka, Beograd 2025, ISBN : 9788671027434; Kantor: A Biography, Translated by Paul Vickers, New York 2026, ISBN: 978-1-03-299340-9.

Księga jubileuszowa

Cezary Woźniak, Marta Kudelska, Marcin Laberschek (red.): Sceny kultury. Teksty ofiarowane Profesorowi Krzysztofowi Pleśniarowiczowi, Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka 2026.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Wiesław Piechocki, Jubileusz profesora od KANTORA – reportaże

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Dyrektorzy muzeów w Polsce Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stanisława Ignacego Witkiewicza Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy kulturoznawcy Kategoria:Polscy stypendyści Fulbrighta Kategoria:Polscy teoretycy teatru Kategoria:Urodzeni w 1954 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Honoris Gratia”