Bażant pstry (Phasianus versicolor) – gatunek dużego ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae). Występuje endemicznie w Japonii. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał Louis Pierre Vieillot w 1825. Błędnie wskazał miejsce odłowienia holotypu jako Jawę. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Phasianus versicolor. Jest ona obecnie (2025) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC), który wyróżnia 4 podgatunki, podobnie jak autorzy AviList. Dawniej uznawano bażanta pstrego i zwyczajnego (P. colchicus) za jeden gatunek. W Japonii, dokąd introdukowano bażanty zwyczajne, przedstawiciele obydwu gatunków nie krzyżują się. Z powodzeniem czynią to na Hawajach, gdzie przedstawicieli obydwu gatunków introdukowano. Odnotowano dziko żyjące hybrydy bażantów pstrych i japońskich (Syrmaticus soemmerringii).
Podgatunki i zasięg występowania IOC wyróżnia następujące podgatunki: P. v. robustipes Kuroda, 1919 – północno-zachodnia wyspa Honsiu i Sado P. v. tohkaidi Momiyama, 1922 – centralne i zachodnie Honsiu, Sikoku P. v. tanensis Kuroda, 1919 – południowe Honsiu, Kiusiu, Wyspy Izu, Tanegashima, Yaku-shima P. v. versicolor Vieillot, 1825 – zachodnie Honsiu i Kiusiu.
Morfologia Długość ciała wynosi około 81,5 cm u samców (z tego 27–42,5 cm przypada na ogon) i około 58 cm u samic (z czego na ogon przypada 21–27,5 cm). Samce ważą 900–1400 g, samice 692–970 g. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. Samce wyróżniają się w większości ciemnozielonym upierzeniem (z daleka wyglądającym na czarne), kontrastującym z niebieskoszarymi pokrywami skrzydłowymi i kuprem. U samców występuje po bokach głowy naga, czerwona skóra, zaś z tyłu głowy po bokach dostrzec można wystające pęczki piór, które ptak może stawiać, jeśli zechce. Dziób ma barwę zielonawą u samców i żółtawą u samic. Ogon jest krótszy, niż u bażantów zwyczajnych; składa się z 18 sterówek. Tęczówka brązowożółta, pomarańczowobrązowa lub brązowa (u samic). Lotki ciemnobrązowe, pokryte nieregularnymi płowymi pasami i kropkami. Sterówki oliwkowobrązowe, po bokach u nasady z różowym nalotem; ozdobione są wyraźnymi, czarnymi pasami. Samice podobne są do samic bażantów zwyczajnych, wyróżniają się intensywniejszym czarnym kropkowaniem. Wierzch ciała pokrywają pióra czarne z brązowopłowymi paskami biegnącymi przez środek i zielonawymi zakończeniami. Boki głowy, szyję i pierś pokrywają wyraźne ciemne wzory. Boki ciała pokryte łuskowatym wzorem, wyraźniejszym niż u bażantów zwyczajnych.
Ekologia i zachowanie Bażanty pstre zamieszkują różnorodne środowiska położone na nizinach i u podnóży gór, do wysokości 1100 m n.p.m. Występują na niższych wysokościach niż bażanty japońskie. Preferują zakrzewione stoki, obszary z luźnymi zadrzewieniami w okolicach upraw, plantacje herbaty, zapuszczone parki i ogrody oraz nadrzeczne zarośla. Głos podobny jest do głosu bażantów zwyczajnych, jednak zawołanie samca jest krótsze. Bażanty pstre przebywają zarówno samotnie, jak i parami i w grupach; większe grupy gromadzą się zimą przy źródłach pokarmu. Zimą często formują się także stada jednopłciowe. Podczas chłodniejszych zim bażanty te przenoszą się na farmy, gdzie żerują razem z kurczakami. Najaktywniejsze są wczesnym rankiem i późnym popołudniem.
Lęgi Prawdopodobnie bażanty pstre mogą być i monogamiczne, i poligamiczne; najprawdopodobniej wskutek różnych lokalnych proporcji płci. Gniazdo umieszczone jest zwykle na ziemi w okolicy niskich krzewów, okazjonalnie pod nasadą drzewa. Samica znosi 6–15 jaj (zwykle 7–9) o oliwkowoszarej skorupce (bez wzorów). Na południowej wyspie Kiusiu zniesienia przypadają na środek marca, na Honsiu na kwiecień i maj. Inkubacja trwa 23–28 dni.
Status zagrożenia IUCN uznaje bażanta pstrego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2014, kiedy to po raz pierwszy sklasyfikowała go jako odrębny gatunek (stan w 2026). BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako wzrostowy.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kurowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Fauna endemiczna Japonii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1825 roku Kategoria:Taksony opisane przez Louisa Pierre’a Vieillota