Maja Wolny (ur. 1976 w Kielcach) – polska pisarka, autorka powieści, reportaży, sztuk teatralnych, kuratorka wystaw.
Życiorys Doktor nauk humanistycznych, filolog polska. Pracę doktorską Język sukcesu we współczesnej polskiej komunikacji publicznej pod kierunkiem Jerzego Bralczyka obroniła na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego w 2003. Była stypendystką Stowarzyszenia Naukowego Collegium Invisibile. W latach 1998–2002 dziennikarka Polityki. W dziale kultury tego tygodnika stworzyła wraz ze Zdzisławem Pietrasikiem rubrykę recenzencką “Wieczne pióra”, współpracując m.in. z Jerzym Pilchem i Ryszardem Kapuścińskim. Z dziennikarzem “Polityki”, Piotrem Sarzyńskim, napisała książkę Kronika śmierci przedwczesnych (Iskry, 2000), będącą zbiorem esejów o polskich artystach XX wieku, którzy zmarli, zanim osiągnęli dojrzałość. Podczas Targów Książki we Frankfurcie w 2000, kiedy Polska była gościem honorowym imprezy, pomogła belgijskiej gazecie “De Morgen” w przeprowadzeniu wywiadu z Ryszardem Kapuścińskim. W ten sposób poznała swojego przyszłego męża, belgijskiego dziennikarza, Marca Peirsa.
Przez wiele lat mieszkała w Belgii, gdzie prowadziła Centrum Wschodnioeuropejskie Post Viadrina. W latach 2010–2015 była dyrektorem belgijskiego muzeum , gdzie zrealizowała liczne wystawy poświęcone związkom kultury, literatury i morza. Rozgłos przyniosła jej szczególnie kontrowersyjna „Zeerotica” („Erotyka morza”) z 2011 roku. Wydarzenie zostało dostrzeżone przez brytyjskiego reżysera Petera Greenawaya, który wspólnie z żoną , stworzył w 2013 roku nawiązującą do pomysłu Wolny wystawę: „Sex &The Sea” w . W latach 2015–2016 pisywała felietony dla najważniejszego flamandzkiego serwisu internetowego VRT. Od 2023 wykłada na wydziale Media i dziennikarstwo w WSPiA w Lublinie.
Dla prozatorskiej twórczości Wolny przełomowa okazała się powieść Czarne liście, w której przedstawione są losy polsko-żydowskiej fotografki Julii Pirotte oraz problematyka pogromu kieleckiego. Powieść została uznana przez belgijską gazetę De Standaard za jedną z najlepszych książek 2017 roku.
Po wydaniu Czarnych liści Maja Wolny zamieszkała na stałe w Polsce, w Kazimierzu Dolnym, gdzie angażuje się w życie kulturalne i społeczne, m.in. w pamięć o żydowskiej przeszłości miasta oraz działania ekologiczne. Jest pomysłodawczynią i kuratorką kazimierskiego festiwalu literackiego „Dwa księżyce – słowa mają moc”. W Kazimierzu Dolnym rozgrywa się akcja powieści Wolny Klątwa (2022), która opowiada o mającym miejsce w 1644 roku zalaniu miasta, a także procesie o czary Reginy Zaleskiej. Współpracuje z miejscowym teatrem studyjnym Klepisko, z którym wspólnie zrealizowała trzy przedstawienia: Syn Mistrza (2017), wystawioną na Zamku w Janowcu Rzecz o Poli (2018) oraz plenerową adaptację Zamku F. Kafki. Jest współautorką międzynarodowej wystawy „Pancerne skrzydła” (2018), poświęconej żołnierzom generała Stanisława Maczka, wystawianej m.in. w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Żołnierzem I Dywizji Pancernej był jeden z głównych bohaterów debiutanckiej powieści Wolny Kara. W 2016 i 2017 podróżowała samotnie na Syberię, zbierając materiały do powieści Powrót z Północy. W następnych latach kontynuowała wyprawy do Azji. Ich owocem jest wydany w 2020 roku dziennik z elementami reportażu Pociąg do Tybetu, w którym opisuje podróż koleją z Warszawy aż do Lhasy, w tym przejazd koleją tybetańską. Książka została nominowana do Nagrody im. Beaty Pawlak 2020 oraz otrzymała nagrodę w konkursie Książka Górska Roku 2021 w kategorii literatura podróżnicza i reportaż, przyznawaną podczas Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady.
W 2018 Wolny otrzymała belgijską nagrodę literacką Hercule Poirotprijs w kategorii „debiuty” za powieść Księgobójca (De Boekenmoordenaar).
W 2019 ukazała się kolejna powieść Wolny, „Jasność”, w której pisarka, opowiadając o skutkach zmian klimatycznych, nawiązuje do Brexitu. Jest to pierwsza w języku polskim powieść z gatunku climate fiction.
Po inwazji Rosji na Ukrainę i ogłoszeniu przez Władimira Putina tzw. częściowej mobilizacji jako jedna z nielicznych na świecie autorek udała się do Rosji, a korespondencje z tego kraju publikowała w Onecie, w Polityce i belgijskiej gazecie De Standaard. Była też gościem podcastu Dariusza Rosiaka Raport o stanie świata. Wywiad z Wolny znalazł się wśród najciekawszych audycji 2022 wg słuchaczy. W styczniu 2023 została zatrzymana na granicy polsko-białoruskiej i otrzymała 20-letni zakaz wjazdu na teren Białorusi, który został wydany przez władze Rosji. W październiku 2023 ukazał się reportaż „Pociąg do Imperium. Podróże po współczesnej Rosji” dokumentujący te wyprawy . Książka została nominowana do Nagrody Literackiej im. J. Mackiewicza.
W styczniu 2026 ukazała się książka Ciała niebieskie. Powieść o Mikołaju Koperniku i Annie Schilling, nad którą pracowała od 2021, a pisanie przerwała po inwazji Rosji na Ukrainę.
Powieści Kara (Prószyński i S-ka, 2009) Dom tysiąca nocy (Prószyński i S-ka, 2010) Czarne liście (Wydawnictwo Czarna Owca, 2016) – przekład na język niderlandzki Księgobójca (Wydawnictwo Czarna Owca, 2017) – przekład na język niderlandzki – nominacja do Nagrody Wielkiego Kalibru; kryminał Powrót z Północy (Wydawnictwo Czarna Owca, 2018) – przekład na język niderlandzki Jasność (Wydawnictwo WAM/Mando, 2019) Klątwa (Wydawnictwo Świat Książki, 2022) Ciała niebieskie. Powieść o Mikołaju Koperniku i Annie Schilling (Wydawnictwo Marginesy, 2026)
Literatura faktu Kronika śmierci przedwczesnych (Iskry, 2000) – z Piotrem Sarzyńskim Pociąg do Tybetu (Wydawnictwo WAM/Mando, 2020) – przekład na język niderlandzki Pociąg do Imperium. Podróże po współczesnej Rosji (Wydawnictwo Marginesy, 2023) - przekład na język niderlandzki
Audiobooki Księgobójca, czyta Maciej Jabłoński (Wydawnictwo Czarna Owca, 2017) Czarne liście, czyta Danuta Stenka (Wydawnictwo Wisła Story, 2018) Dom tysiąca nocy, czyta Laura Breszka (Wydawnictwo Wisła Story, 2018) Powrót z Północy, czyta Wiktoria Gorodeckaja (Wydawnictwo Wisła Story, 2018) Jasność, czyta Laura Breszka i Maciej Jabłoński (Wydawnictwo Wisła Story, 2019) Pociąg do Tybetu, czyta Paulina Raczyło (Wydawnictwo Wisła Story, 2020) Pociąg do Imperium, czyta Anna Szymańczyk (Wydawnictwo Marginesy, 2023) Ciała niebieskie, czyta Marta Wardyńska (Wydawnictwo Marginesy, 2026)
Publikacje naukowe Język sukcesu we współczesnej polskiej komunikacji publicznej (Wydawnictwo Trio, 2005)
Nagrody i wyróżnienia 2018 – Nagroda Herkulesa Poirota (Hercule Poirotprijs) za Księgobójcę (De Boekenmoordenaar) 2020 – Nagroda im. Beaty Pawlak (nominacja) za Pociąg do Tybetu 2024 – Nagroda Literacka im. J. Mackiewicza (nominacja)
Przypisy
Linki zewnętrzne Babcia nuci o Żydzie. Rozmowa z Mają Wolny, autorką powieści o pogromie kieleckim Maja Wolny – kielczanka o nomadycznej naturze wrażliwej duszy Maja Wolny – strona prywatna Maja Wolny – lista artykułów – Archiwum tygodnika POLITYKA
Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy autorzy powieści kryminalnych Kategoria:Ludzie związani z Kazimierzem Dolnym Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach Kategoria:Urodzeni w 1976