thumb|Eurytium tristani thumb|Krabik amerykański thumb|Dyspanopeus sayi Panopeidae – rodzina skorupiaków z rzędu dziesięcionogów i infrarzędu krabów.
Takson ten wprowadził jako pierwszy Arnold Edward Ortmann w 1893, natomiast rangę rodziny nadał mu w 1978 Danièle Guinot. Podzielił on je na dwie linie: przypominające Xanthidae o otworach genitalnych samców położonych na biodrach (Paneopinae) i przypominające Goneplacidae z gonoporami na biodrach lub między biodrami a sternum (Eucratopsinae).
Kraby te mają karapaks w obrysie zwykle sześciokątny, rzadziej poprzecznie sześciokątny do poprzecznie jajowatego lub prawie okrągły. Krawędź frontalna karapaksu zwykle jest dwupłatkowa, krawędzie przednio-boczne wypukłe, całobrzegie lub z 2–4 ząbkami, zaś krawędzie tylno-boczne wyraźnie zbieżne ku krawędzi tylnej. Sternum tułowiowe jest dość wąskie. Narządy gębowe mają listewkę endostomalną tylko w części tylnej jamy przedgębowej (bukalnej) albo nie mają jej wcale. Pierwsza para pereiopodów (odnóży tułowiowych) wyposażona jest w szczypce o palcach zakończonych spiczasto lub łyżeczkowato. W odnóżach krocznych brak stawu pomiędzy propoditem a daktylopoditem. U samicy wszystkie segmenty pleonu (odwłoka) są ruchomo połączone, natomiast u samca segmenty od trzeciego do piątego są zlane. Otwory płciowe u samicy znajdują się na sternum. Samiec ma gonopody pierwszej pary proste lub lekko zakrzywione, często z kolcami lub długimi szczecinkami, zakończone złożonej budowy płatami lub zmarszczkami. Długość drugiej pary gonopodów nie przekracza u niego ¼ długości pary pierwszej.
Skorupiaki te zasiedlają wody płytkie jak i głębokie. Są wolno żyjące. Zamieszkują miękkie podłoża, w których kopią norki lub podłoża twardsze, chroniąc się wśród skał i pokruszonych muszli. Odżywiają się bezkręgowcami, a niektóre gatunki są ważnymi drapieżnikami wąsonogów i małży. Występują głównie w Atlantyku i wschodnim Pacyfiku, ale znane są też z zachodniego Indopacyfiku.
Należą tu rodzaje: Acantholobulus Felder et Martin, 2003 †Balcacarcinus Karasawa et Schweitzer, 2006 †Bittnereus Beschin, Busulini, De Angeli et Tessier, 2007 †Carinocarcinus Lőrenthey, 1898 Chasmophora Rathbun, 1914 Cycloplax Guinot, 1969 Dyspanopeus Martin et Abele, 1986 Eucratopsis Smith, 1869 Eurypanopeus A. Milne-Edwards, 1880 Eurytium Stimpson, 1859 †Glyphithyreus Reuss, 1859 Glyptoplax Smith, 1870 Hexapanopeus Rathbun, 1898 Homoioplax Rathbun, 1914 †Laevicarcinus Lőrenthey in: Lőrenthey et Beurlen, 1929 Lophopanopeus Rathbun, 1898 Malacoplax Guinot, 1969 Metopocarcinus Stimpson, 1860 Milnepanopeus Thoma et Felder, 2012 Neopanope A. Milne-Edwards, 1880 Odontoplax Garth, 1986 †Pakicarcinus Schweitzer, Feldmann et Gingerich, 2004 †Palaeograpsus Bittner, 1875 Panopeus H. Milne Edwards, 1834 Prionoplax H. Milne Edwards, 1852 Rhithropanopeus Rathbun, 1898 †Sereneopeus Collins, 2002 Tetraplax Rathbun, 1901 †Tetraxanthus Rathbun, 1898
Przypisy
Kategoria:Panopeidae