HMS Pioneer – brytyjski lotniskowiec typu Colossus zbudowany dla Royal Navy w czasie II wojny światowej, zmodyfikowany do roli okrętu warsztatowego dla samolotów.
Okręt wszedł do służby pod koniec wojny, w lutym 1945 roku, po czym dotarł do Australii w połowie 1945 roku, by uczestniczyć w operacjach Brytyjskiej Floty Pacyfiku przeciw siłom japońskim. Wspierał ataki na japońskie wyspy wewnętrzne od połowy czerwca do sierpnia i zakończenia wojny. Jego portem macierzystym była baza na Wyspach Admiralicji. Okręt i jego wyposażenie zostały wykorzystane do naprawy infrastruktury Hongkongu pod koniec 1945 roku. Wrócił do Wielkiej Brytanii na początku 1946 roku. Po powrocie na wody europejskie przeniesiony do rezerwy. W 1954 roku sprzedano go na złom.
Projekt i budowa
Jednostki typu Colossus zostały zaprojektowane w taki sposób, by wypełnić duże zapotrzebowanie na okręty lotnicze, ujawnione w toku II wojny światowej. Ich projekt bazował na jednostkach typu Illustrious, ale został zmieniony tak, by umożliwić szybką budowę w stoczniach komercyjnych. „Pioneer” nie został ukończony według pierwotnego projektu – pozytywny odbiór pierwszego okrętu warsztatowego przeznaczonego dla samolotów (HMS „Unicorn”) spowodował zmianę wymagań Admiralicji, która podjęła decyzję o modyfikacji jednostki znajdującej się w budowie na taki okręt warsztatowy, pozbawiony katapult lotniczychFriedman, s. 237, 239..
„Pioneer” miał długość całkowitą 211,8 m, szerokość 24,5 m i zanurzenie 7 m przy wyporności pełnej (deep load). Cechował się wypornością standardową 12 000 długich ton. Był wyposażony w dwa zespoły turbin parowych systemu , każdy napędzający jedną śrubę napędową. Para do turbin była wytwarzana przez cztery kotły Admiralicji, o ciśnieniu roboczym 400 psi. Turbiny osiągały moc 40 000 shp i rozpędzały okręt do prędkości 25 węzłówLenton, s. 107.. Okręt mógł zabunkrować 3196 długich ton paliwa płynnego, co zapewniało mu zasięg 8500 mil morskich przy prędkości 11 węzłówHobbs, s. 73..
W celu maksymalizacji miejsca dla warsztatów i magazynów na pokładzie, nie zabudowano lin hamujących dla samolotów ani katapult. Dwa duże pomieszczenia na pokładzie zostały zamontowane w rejonie wyspy i z tyłu pokładu lotniczego. Okręt miał pojedynczy hangar o wysokości 5,33 m. Samoloty pomiędzy hangarem a pokładem lotniczym były transportowane przez dwie windy lotnicze o rozmiarach 10,4 × 13,7 mFriedman, s. 367.. Dwa duże żurawie zostały zamontowane na pokładzie lotniczym, by przemieszczać samoloty i zapasy na i z pokładu lotniczego. Okręt był wyposażony w dwie małe lichtugi z własnym napędem, za pomocą których można było transportować samoloty pomiędzy okrętami, albo nabrzeżem. Główny zbiornik paliwa lotniczego miał pojemność 448 000 lHobbs, s. 69, 73. Załoga okrętu liczyła razem 854 ludzi, plus 222 ludzi w części warsztatowej.
Okręt był wyposażony w sześć poczwórnych podstaw dla dział kal. 40 mm („pom-pom”). Podstawy te pozwalały na prowadzenie ognia w zakresie od -10 do +80 stopni. Działo Mk VIII wystrzeliwało pocisk o wadze 0,41 kg z prędkością wylotową 590 m/s na odległość 3500 m. Szybkostrzelność działa wynosiła około 96-98 pocisków na minutęCampbell, s. 71–74.. Jednostka była także wyposażona w 19 dział Bofors 40 mm na pojedynczych podstawach. Boforsy wystrzeliwały pocisk o wadze 0,326 kg z szybkością wylotową 880 m/s. Działo miało szybkostrzelność około 120 pocisków na minutę i maksymalny zasięg 9830 mCampbell, s. 67, 70.. Wszystkie działa były zamontowane na pokładzie lotniczym, a nie na sponsonach przymocowanych do burt – tak jak na jego półsiostrzanych okrętach ukończonych jako lotniskowceHobbs, s. 68.. Każda podstawa „pom-pomów” miała swój oddzielny dalocelownik wyposażony w radar artyleryjski Typ 262.
Zamówienie na okręt zostało złożone 7 sierpnia 1942 roku pod nazwą „Ethalion”Lenton, s. 108., ale jednostkę przemianowano na „Mars” jeszcze w 1942 rokuColledge, s. 217.. Jego stępkę położono w stoczni Vickers-Armstrong w Barrow-in-Furness 2 grudnia. Zwodowano go 20 maja 1944 roku. Okręt przemianowano na „Pioneer” w lipcu 1944 roku, po podjęciu decyzji o przebudowaniu go na okręt warsztatowy dla samolotów. Budowę zakończono 8 lutego 1945 roku.
Służba Po przejściu pierwszych rejsach szkoleniowych „Pioneer” wypłynął do Australii 30 marca 1945 roku. Dotarł do Sydney 13 maja i przeszedł do wyspy Manus w Wyspach Admiralicji 21 czerwca, w ramach przygotowań do operacji przeciw Japonii. Okręt od chwili przybycia naprawił 24 samoloty i był nadal w tym rejonie w momencie kapitulacji Japonii 15 sierpnia. „Pioneer” dotarł do Hongkongu w drugiej połowie września, by pomóc w odbudowie infrastruktury tej kolonii. Jego marynarze naprawiali sieć elektryczną, telefoniczną oraz tramwaje i autobusy. Okręt odbył jedną podróż z powrotem do Manus, ale wrócił do Hongkongu pod koniec listopada. Okręt odpłynął do Sydney w następnym miesiącu i stamtąd wyruszył do Wielkiej Brytanii 17 lutego 1946 roku. Po dotarciu na Wyspy Brytyjskie umieszczono go w rezerwie. „Pioneer” został sprzedany na złom we wrześniu 1954 i rozebrany w InverkeithingHobbs, s. 68–69, 73..
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Strona okrętu w serwisie Maritimequest
Kategoria:Brytyjskie okręty z okresu II wojny światowej Kategoria:Lotniskowce typu Colossus Kategoria:Okręty zbudowane w stoczni Vickers-Armstrongs w Newcastle upon Tyne Kategoria:Hasła rozbudowane w ramach Miesiąca Wyróżnionego Artykułu 2019