Andrzej Kątny

Andrzej Kątny (ur. 4 lutego 1949 w Gorzycach Wielkich) – polski językoznawca, filolog germański, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznychPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 czerwca 2001 r. nr 115-10-2001 o nadaniu tytułu naukowego profesora ().

Życiorys Syn Stanisława i Stanisławy Kątnych. Uczęszczał do Technikum Kolejowego Ministerstwa Edukacji w Ostrowie Wielkopolskim, zgłębiając tajniki dziedzin takich jak maszynoznawstwo czy elektrotechnika. Szkołę ukończył zdając maturę w roku 1968. W tym samym roku rozpoczął studia filologii germańskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Uczęszczał na zajęcia znamienitych wykładowców, m.in. Huberta Orłowskiego czy Stefana H. Kaszyńskiego. Przygotowanie techniczne ze szkoły średniej znacznie wpłynęło na zainteresowania prof. Kątnego, bowiem szybko zajął się językoznawstwem. Studia ukończył w 1973 roku z wynikiem bardzo dobrym, składając pracę magisterską Die Modalverben des Deutschen und Polnischen (Czasowniki modalne w języku niemieckim i polskim) napisaną pod kierownictwem prof. Andrzeja Z. Bzdęgi. Profesor Bzdęga odegrał istotną rolę w życiu Kątnego, motywując go do kolejnych badań nad językoznawstwem, w szczególności modalnością w języku niemieckim i polskim.

Po ukończeniu studiów Kątny został zatrudniony na stanowisku nauczyciela języka niemieckiego w III Liceum Ogólnokształcącym w Ostrowie Wielkopolskim. Pracę w szkole łączył z pisaniem swojego doktoratu. W 1975 roku przeniósł się do Rzeszowa, gdzie otrzymał stanowisko w nowo otwartej Katedrze Filologii Germańskiej w Wyższej Szkole Pedagogicznej. Pracę rozpoczął na stanowisku asystenta, awansując z czasem na stanowisko adiunkta. Jednocześnie nadal pracował nad swoją dysertacją. Stopień doktora w dziedzinie językoznawstwa uzyskał na UAM w 1980 roku, broniąc rozprawę Die Modalverben und Modalwörter im Deutschen und Polnischen, ponownie pod kierownictwem prof. dr hab. A. Bzdęgi. Była to pierwsza z licznych jego prac, traktująca o gramatyce kontrastywnej polsko-niemieckiej oraz jedna z pierwszych książek germanistycznych z tego zakresu. Rozprawa została nagrodzona nagrodą Rektora WSP w Rzeszowie. W 1994 roku, również na UAM, habilitował się (monografia Zu ausgewählten Aktionsarten im Polnischen und deren Entsprechungen im Deutschen) oraz objął stanowisko kierownika Zakładu Dydaktyki Języka Niemieckiego w Rzeszowie.

W ciągu swojej pracy w Rzeszowie znacznie przyczynił się do rozwoju tejże uczelni, a także polskiej germanistyki w ogóle. Ze względu na panujący w Polsce ustrój komunistyczny wszelkie kontakty naukowe z badaczami zachodnimi były znacznie utrudnione, panował zakaz publikacji w zachodnich wydawnictwach, wyjeżdżać można było jedynie do NRD. Mimo to Kątny zdołał zorganizować dwie międzynarodowe konferencje Theorie und Praxis der deutsch-polnischen Konfrontation und Translation w roku 1985 i 1988. Na ich podstawie wydał dwa dzieła. Pierwszą książkę, z okazji 60. urodzin prof. Bzdęgi, jako tom jubileuszowy. Drugą w 1989, zatytułowaną Studien zur kontrastiven Linguistik und literarischen Übersetzung. Publikacja ta była jedną z pierwszych z dziedziny translatoryki, wydanej po transformacji ustrojowej w Polsce. Była też przyczynkiem do rozpoczęcia – trwającej do dziś – współpracy między Kątnym a Wydawnictwem Naukowym Peter Lang we Frankfurcie nad Menem. Książka została pozytywnie przyjęta również w Niemczech i do dziś uznaje się ją za jedną z najważniejszych publikacji w dziedzinie.

Kolejnym ważnym krokiem w naukowym rozwoju prof. Kątnego była współpraca z profesorem Ulrichem Engelem z Instytutu Języka Niemieckiego w Mannheim. Kątny dołączył do jego zespołu ok. roku 1988, pracując nad Polsko-niemiecką gramatyką kontrastywną. W projekcie wzięło udział wielu znamienitych badaczy języków polskiego i niemieckiego, m.in. Czesława i Christoph Schatte, Jan Czochralski, Andrzej de Vincenz i Lesław Cirko. Badania prowadzone m.in. w czasie zjazdów w Mannheim i Karpaczu (w latach 1990–1999) doprowadziły do wydania dwutomowej publikacji Deutsch-polnische kontrastive Grammatik. Dzieło opublikowane w 1999 w Heidelbergu i Warszawie (1999 i 2000) stanowi jeden z filarów dziedziny językoznawstwa kontrastywnego polsko-niemieckiego. Kątny opracował rozdział Das Verb (czasownik) w I tomie, co wraz z innymi jego publikacjami doprowadziło go do nadania mu tytułu profesora.

W 1996 przeniósł się do Gdańska, otrzymując tytuł profesora nadzwyczajnego w Katedrze (obecnie Instytucie) Filologii Germańskiej Uniwersytetu Gdańskiego. W tym samym roku objął też stanowisko kierownika Zakładu Językoznawstwa i Stosowanego. Z IFG na Uniwersytecie Gdańskim związany jest do dziś. W latach 1997–2002 pełnił funkcję zastępcy dyrektora ds. naukowych, w 2002 roku został dyrektorem IFG. Stanowisko to pełnił do 2012 roku. W latach 2002–2012 był redaktorem naczelnym czasopisma Studia Germanica Gedanensia, będącego jednym z ważniejszych czasopism naukowych polskiej germanistyki (obecnie 20 punktów na liście ministerialnej). Po reorganizacji Wydziału Filologicznego UG został kierownikiem Katedry Językoznawstwa i Teorii Przekładu (2011–2019).

W 2001 roku otrzymał z rąk Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.Nominacje profesorskie prezydent.pl, 6 lipca 2001 [dostęp 2025-02-24].. W tym samym roku w wydawnictwie Peter Lang założył serię Danziger Beiträge zur Germanistik, która była pierwszą serią w tej oficynie redagowaną przez germanistę polskiego. Publikacje zawierają artykuły z dziedziny językoznawstwa, językoznawstwa stosowanego i literaturoznawstwa. W 2022 roku wydano jej 61. tom.

Pracę na UG łączył z działalnością naukową w WSP, we Wszechnicy Pomorskiej w Olecku, Akademii Pomorskiej w Słupsku i Instytucie Lingwistyki Stosowanej UAM (jako profesor wizytujący). Zajmował się organizacją wielu istotnych wydarzeń naukowych: m.in. pięciu konferencji w Olecku i wielu konferencji międzynarodowych (we współpracy z Instytutem Goethego w Warszawie i Uniwersytetem w Bremie). Sam brał udział w wydarzeniach naukowych w Polsce, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Słowenii, Czechach, Francji, na Węgrzech czy w Kanadzie.

Kątny do dziś prowadzi działalność naukową i dydaktyczną na Uniwersytecie Gdańskim, organizując konferencje czy prowadząc wykłady i ćwiczenia m.in. z gramatyki kontrastywnej i gramatyki opisowej, wyposażając studentów w wartościową wiedzę praktyczną i teoretyczną. W 2021 roku wydał Das Polnische im Spiegel des Deutschen. Studien zur kontrastiven Linguistik. Pod jego kierunkiem napisano liczne prace licencjackie, magisterskie i doktorskie. Za swoją wieloletnią pracę dydaktyczną i naukową został odznaczony wieloma nagrodamiLukas, Katarzyna (2015): Z Wielkopolski na Podkarpacie, z Podkarpacia nad Bałtyk: droga życiowa i naukowa Profesora Andrzeja Kątnego, in: Studia Germanica Gedanensia, Bd. 33, S. 313-318..

Członkostwo w organizacjach, towarzystwach naukowych i radach czasopism i serii wydawniczych Polskie Towarzystwo Językoznawcze (1990–2015) Internationale Vereinigung für Germanistik (1990–2010) Stowarzyszenie Germanistów Polskich (od 1997; członek zarządu: 2005–2008) Studia Germanica Gedanensia (od 1997) Mitteleuropäischer Germanistenverband – członek zarządu (2007–2014) Convivium. Germanistisches Jahrbuch Polen (od 2002) Polskie Towarzystwo Lingwistyki Stosowanej (od 2009) Kwartalnik Neofilologiczny (od 2009) Orbis Linguarum (od 2009) Komisja Nauk Filologicznych Oddziału PAN we Wrocławiu (od 2011) Studien zur Germanistik (Łódź, od 2012)https://old.ug.edu.pl/pracownik/1334/andrzej_katny

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia

1976,1981,1982 i 1989: Nagroda Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie za osiągnięcia naukowo-dydaktyczne 1980: Nagroda Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie za rozprawę doktorską 1984: Brązowy Krzyż Zasługi 1990: Nagroda zbiorowa Ministra Edukacji Narodowej za podręcznik Übungen zur themengebundenen Lexik 1992: udział w 2-miesięcznym stypendium DAAD w Mannheim i Kolonii 1993: semestralne stypendium badawcze Komisji Europejskiej (w ramach programu TEMPUS) w Berlinie i Mannheim 1995: Nagroda Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie za rozprawę habilitacyjną 1998: rzeczoznawca MEN ds. kwalifikacji podręczników do języka niemieckiego 1999: członek i ekspert Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej (3 kadencje do r. 2012) 2001: Nagroda zbiorowa Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pracę Deutsch-polnische kontrastive Grammatik 2005: Medal Komisji Edukacji Narodowej 2008: Złoty Medal za Długoletnią Służbę 2014: Brązowy Medal Uniwersytetu Gdańskiego „Honestati Doctrinae Sapientiae” 2021: Medal „50 lat Uniwersytetu Gdańskiego” 2022: Indywidualna Nagroda Rektora UG II stopnia

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona Uniwersytetu Gdańskiego.

Kategoria:Absolwenci Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem za Długoletnią Służbę (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy germaniści Kategoria:Stypendyści DAAD Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Polscy językoznawcy