thumb Filcóweczka wrzecionowatozarodnikowa (Lachnellula subtilissima (Cooke) Dennis) – gatunek grzybów z klasy patyczniaków (Helotiales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lachnellula, Lachnaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1785 r. Mordecai Cubitt Cooke, nadając mu nazwę Peziza subtilissima. Obecną nazwę nadał mu w 1962 r. Richard William George Dennis. Synonimy nazwy naukowej: Helotium subtilissimum (Cooke) P. Karst. 1871 Peziza subtilissima Cooke 1875 Lachnella subtilissima (Cooke) W. Phillips 1887 Dasyscyphus subtilissimus (Cooke) Sacc. 1889 Atractobolus subtilissimus (Cooke) Kuntze 1898 Trichoscypha subtilissima (Cooke) Boud. 1907. Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Apotecja Mają średnicę 1–4 mm, są siedzące, lub na krótkich trzonkach. Mają postać miseczki, w stanie suchym zwijają się, w stanie wilgotnym są szeroko otwarte. Wewnętrzna, pokryta hymenium powierzchnia ma barwę żółtą lub pomarańczowo-żółtą, zewnętrzna jest biaława. Brzeżki owocników (ekscypulum) porośnięte wyraźnymi, białymi włoskami. W starszych owocnikach stają się one lekko żółtawe, lub szarawe. Budowa mikroskopowa Konidiom łatwy do przeoczenia. W sezonie wegetacyjnym rozwija się przed teleomorfą. Jest mniej więcej kulisty, jasny. Konidiofory bezbarwne, cienkościenne, gładkie. Komórki konidiotwórcze typu fialida, bezbarwne, cienkościenne, gładkie, szydłowate, o długości 10–15 μm i szerokości 1–5 μm. Wytwarzanie zarodników odbywa się na szczycie fialid. Konidia bezbarwne, bez przegród, cienkościenne, elipsoidalne lub wrzecionowate, gładkie, o rozmiarach 2–4 × 1–5 μm. Strzępki w środkowej części apotecjum tworzą pryzmatyczną teksturę, w ekscypulum są luźno utkane. Włoski o powierzchni drobno granulowanej, septowane, cylindryczne, o szerokości 4–5 μm. Worki unitunikowe, z askosporami w jednym rzędzie, cienkościenne, cylindryczne, z zaokrąglonymi wierzchołkami i zwężające się ku podstawie. Mają rozmiar 45–65 × 4–7 μm. Zarodniki wydostają się przez mały otwór na szczycie worków. Są bezbarwne, gładkie, bez przegród, zgrubiałe, o wrzecionowatym kształcie i rozmiarach 6–11 × 2–5 μm. Pomiędzy workami bezbarwne, gładkie wstawki o cylindrycznym kształcie, nierozgałęzione, nieco rozszerzające się ku wierzchołkowi. Są trochę dłuższe od worków – mają długość 45–65 μm i szerokość 4–7 μm. Zawierają żółto-pomarańczowe granulki. Gatunki podobne Makroskopowo wszystkie gatunki Lachellula są podobne i wiele z nich występuje na drzewach iglastych. Pewnej identyfikacji gatunku można dokonać tylko mikroskopowo. Dla Lachnellula subtilissima charakterystyczne są białe włoski i wrzecionowate askospory o rozmiarach 6–11 × 2–5 μm.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej (Kanada, USA), Ameryce Środkowej (Dominikana), Ameryce Południowej (Chile), Azji (Gruzja, Indie, Pakistan, Rosja, Japonia, Korea Południowa), Australazji (Nowa Zelandia) i w Europie (Austria, Czechy, Niemcy, Estonia, Finlandia, Francja, Anglia, Włochy, Irlandia, Włochy, Holandia, Norwegia, Polska, Rumunia, Rosja (okręg petersburski), Słowacja, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria). W górach Europy dochodzi do wysokości 1800 m n.p.m.
W Polsce rozwija się na gałązkach świerków, jodeł i sosen. Owocniki wyrastają pojedynczo lub w niewielkich grupkach na martwych małych gałązkach i gałęziach leżących na ziemi, przeważnie na ich górnej powierzchni. Czasami także na szyszkach i igliwiu, a nawet na zrakowaceniach żywych drzew. Owocniki pojawiają się na ogół późną wiosną lub wczesnym latem, ale przy wilgotnej pogodzie przez cały rok.
Znaczenie Czasami gatunek ten powodował na plantacjach w Finlandii drobne uszkodzenia sosen. W Himalajach u drzew rosnących na dużych wysokościach powoduje zrakowacenia. Kilka razy obserwowano go także na żywych jeszcze, ale już zamierających gałązkach drzew. Na ogół jednak jest saprotrofem.
Przypisy
Kategoria:Lachnaceae Kategoria:Mykobiota Polski