thumb|Kędzierzawość liści brzoskwini wywołana przez Taphrina deformans mały|Taphrina crataegi mały|Narośla Taphrina johnsonii na kotkach topoli osiki Taphrina Fr. (szpetka) – rodzaj grzybów z klasy szpetczaków (Taphrinomycetes).
Charakterystyka Grzyby pasożytnicze żyjące na paprociach i roślinach naczyniowych, zwłaszcza drzewach liściastych. Są szeroko rozpowszechnione i występują w różnych strefach klimatycznych. U porażonych roślin wywołują specyficzne oznaki etiologiczne, głównie zniekształcenia, dzięki którym łatwo zidentyfikować gatunki. Występują zarówno w postaci strzępkowej, jak i drożdżowej. Teleomorfa występuje w postaci strzępkowej pod skórką lub kutykulą porażonych roślin tworząc dikariotyczne komórki wytwarzające worki. Worki te ułożone są palisadowo, zazwyczaj są cylindryczne i są trwałe, tzn. w miarę dojrzewania zarodników nie zanikają. Powstaje w nich po 8 askospor uwalnianych równocześnie, czasami zlepionych z sobą. Askospory są szkliste, kuliste lub elipsoidalne, bezseptowe. Anamorfa jest drożdżopodobna. Powstaje z askospor przez pączkowanie. Ma dwuwarstwowe ściany.
Wiele gatunków Taphrina można hodować na sztucznych podłożach, ale tworzą na nich tylko anamorfy (kultury kolonii pączkujących). Na sztucznych podłożach teleomorfy nie rozwijają się.
Gatunki z rodzaju Taphrina wywołują wiele groźnych chorób o dużym znaczeniu gospodarczym. T. deformans powoduje kędzierzawość liści brzoskwini, T. pruni torbiel śliwek, T. cerasi czarcie miotły czereśni, T. bullata pęcherzykowatą plamistość gruszy, T. betulina czarcią miotłę brzozy, T. carpini czarcią miotłę grabu, T. crataegi czerwoną plamistość liści głogu.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Taphrinaceae, Taphrinales, Taphrinomycetidae, Taphrinomycetes, Taphrinomycotina, Ascomycota, Fungi.
Rodzaj Taphrina utworzył Elias Fries w 1815 r. Gatunkiem typowym jest Taphrina aurea (Pers.) Fr. 1815. Gatunkiem typowym jest Taphrina aurea (Pers.) Fr. 1815. Polską nazwę rodzaju nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Synonimy:
mały|lewo |Cykl życiowy Taphrina. A – drożdżopodobne stadium haploidalne, B – stadium dikarionu (grzybnia), C – stadium diploidalne, D – rozwój worków i sporogeneza. 1 – askospory i blastospory powstające przez pączkowanie, 2 – dikariotyzacja, 3 – tworzenie warstwy worktwórcze, 4 – kariogamia, 5 – mitoza jądra diploidalnego, proascus i tworzenie komórek podstawnych, 6 – rozwój worka po mejozie, 7 – tworzenie askospory; 8 – tworząca się na komórkach roślinnych warstwa sporogenna
Gatunki występujące w Polsce: Taphrina alni (Berk. & Broome) Gjaerum 1966 – szpetka olszowa Taphrina betulae (Fuckel) Johanson 1886 Taphrina betulina Rostr. 1883 – szpetka brzozowa Taphrina bullata (Berk.) Tul. 1866 Taphrina carnea Johanson 1886 Taphrina carpini (Rostr.) Johanson 1886 – szpetka grabowa Taphrina cerasi (Fuckel) Sadeb. 1890 Taphrina crataegi Sadeb. 1890 Taphrina deformans (Berk.) Tul. 1866 – szpetka brzoskwiniowa Taphrina epiphylla (Sadeb.) Sacc. 1889Takson niepewny. Taphrina filicina Rostr. 1887 Taphrina johansonii Sadeb. 1891 Taphrina lutescens Rostr. 1891 Taphrina nana Johanson 1886 Taphrina padi (Jacz.) Mix 1947 Taphrina polyspora (Sorokīn) Johanson 1886 Taphrina populina Fr. 1815 Taphrina pruni (Fuckel) Tul. 1866 Taphrina rhizophora Johanson 1887 Taphrina rostrupiana (Sadeb.) Giesenh. 1895 Taphrina sadebeckii Johanson 1886 Taphrina tosquinetii (Westend.) Magnus 1890 Taphrina ulmi (Fuckel) Johanson 1886 Taphrina vestergrenii Giesenh. 1901 Taphrina wiesneri (Ráthay) Mix 1954 – szpetka wiśniowa Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków Polski na podstawie „Grzyby mikroskopijne Polski” (bez przypisów) i inne (oznaczone przypisami). Nazwy polskie według Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.
Przypisy
Kategoria:Taphrinomycetes