Ostrolot białogrzbiety (Artamus monachus) – gatunek małego ptaka z podrodziny ostrolotów (Artaminae) w rodzinie ostrolotów (Artamidae). Ptak ten występuje endemicznie w Indonezji, nie jest zagrożony wyginięciem.
Zasięg występowania Ostrolot białogrzbiety występuje endemicznie w Indonezji, zamieszkując Celebes, Lembeh, Wyspy Banggai i Wyspy Sula.
Taksonomia mały|lewo|Ilustracja autorstwa holenderskiego ilustratora Josepha Smita opublikowana w 1872 roku Gatunek po raz pierwszy opisał naukowo w 1850 roku francuski przyrodnik Karol Lucjan Bonaparte w pierwszym tomie swojej książki Conspectus generum avium. Jako miejsce typowe Bonaparte wskazał Celebes.
Takson tworzy nadgatunek z ostrolotem dużym (A. maximus) i ostrolotem melanezyjskim (A. insignis), do grupy tej być może należą również ostrolot żałobny (A. leucorynchus) oraz ostrolot białogardły (A. mentalis). Ptaki z wysp Sula zostały opisane pierwotnie jako podgatunek sulaensis przez niemieckiego ornitologa Oscara Rudolpha Neumanna w 1939 roku na łamach „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”, ale uważane są za niewystarczająco zróżnicowane od populacji z innych wysp, by traktować je jako podgatunek. Gatunek monotypowy.
Etymologia Nazwa rodzajowa: artamos – „rzeźnik, morderca”; ostroloty znane były dawniej pod nazwą jaskółko-dzierzb, gdyż sądzono, że łączą cechy jaskółek i dzierzb. Epitet gatunkowy: późnołac. monachus – „mnich” (np. w kapturze, czarne nakrycie), od gr. μοναχος monakhos – „mnich”, od μονος monos – „samotny”, od μοναχοω monakhoō – „być samemu”.
Morfologia Długość ciała 19–20 cm. Większość upierzenia jest koloru białego oprócz brązowo-szarej głowy i gardła, czarnego kantarka i podbródka, czarniawo-szarych skrzydeł i ogona; tęczówki ciemnobrązowe. Dziób bladoniebieskoszary, końcówka czarna; nogi koloru niebieskoszarego. Płcie podobne. Młode ptaki nieopisane.
Ekologia Głos Odzywa się serią jednosylabowych nut, bardziej metalicznych i przenikliwych niż u A. leucorynchus; odzywa się także „tschirr-woouit”, powtarzanym dwukrotnie.
Siedlisko i pokarm Ostrolot białogrzbiety zamieszkuje lasy, ich skraje i otwarte polany, na wysokości 200–2000 m n.p.m. Preferuje silniej zalesione obszary leśne niż te zajmowane na Celebesie przez sympatryczny gatunek A. leucorynchus. Obserwowany w parach, małych grupach oraz w stadach liczących do 20 osobników.
Odżywia się głównie owadami. Wznosi się podobnie jak jastrząb nad baldachimem dziewiczego lasu; przysiada na skraju małych polan, robiąc krótkie wypady na swoje ofiary.
Lęgi Jedno czynne gniazdo znaleziono pod koniec lipca; usytuowane było na drzewie około 15 m nad ziemią u podstawy dużego epifitu; drugie gniazdo znaleziono także pod koniec lipca. Brak innych informacji na temat lęgów.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii LC ( – najmniejszej troski). Globalna wielkość populacji nie jest znana, zazwyczaj dość rzadki, ale lokalnie pospolity na niższych wysokościach. Mniej liczny niż sympatryczny A. leucorynchus. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny. Ptak ten występuje na terenie kilku obszarów chronionych, w tym w Parku Narodowym Bogani Nani Wartabone.
Uwagi
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ostroloty Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Fauna endemiczna Indonezji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1850 roku