Sci-Hub – biblioteka cyfrowa typu shadow library zawierająca w swojej bazie miliony publikacji naukowych, których pełny tekst jest udostępniany z pominięciem opłat nałożonych przez wydawców. Usługa umożliwia pobieranie publikacji naukowych z serwerów wydawców, przełamując różnego rodzaju zabezpieczenia.
Sci-Hub pozwala na wyszukiwanie publikacji naukowych według tytułu, identyfikatora cyfrowego DOI, numeru PMID albo adresu URL. Zgodnie z różnymi szacunkami oferuje nieodpłatny dostęp do ponad 95% artykułów opublikowanych w liczących się czasopismach naukowych.
Serwis jest krytykowany przez wydawców, ale pozytywnie oceniany i popularny wśród samych badaczy (a także m.in. dziennikarzy naukowych), z których wielu z niego korzysta.
Historia Witryna Sci-Hub została założona w 2011 roku przez Aleksandrę Ełbakian, pochodzącą z Kazachstanu, w ramach nieposłuszeństwa obywatelskiego i protestu przeciwko wysokim kosztom dostępu do publikacji naukowych (zwykle 30 dolarów za sztukę, gdy są kupowane pojedynczo), uniemożliwiającym prowadzenie badań w wielu krajach świata oraz przeciwko zaostrzaniu przepisów o ochronie własności intelektualnej. Sci-Hub wywodzi się z radzieckiej tradycji samizdatu i wpisuje w ruch otwartego dostępu.
W 2015 roku wydawca akademicki Elsevier złożył pozew przeciwko Sci-Hub, na podstawie domniemanego piractwa medialnego, co doprowadziło do utraty oryginalnego adresu sci-hub.org. W efekcie wyszukiwarka pojawiła się pod kilkoma różnymi domenami, z których niektóre zostały zablokowane w niektórych państwach. Uzyskała również poparcie ze strony Electronic Frontier Foundation.
W 2022 roku rozpoczął się nowy pozew związany z usługą.
Kontrowersje
Serwis Sci-Hub spotkał się ze zróżnicowanymi reakcjami ze strony środowisk naukowych. Jest potępiany przez wydawców za łamanie praw autorskich. Witryna ma jednak licznych zwolenników wśród aktywistów wolnego dostępu a także samych pracowników naukowych, którzy twierdzą, że wydawcy akademiccy nieuczciwie korzystają z badań finansowanych przez rząd, pisanych przez naukowców, z których wielu jest zatrudnionych na uniwersytetach publicznych, oraz że Sci-Hub pomaga rozpowszechniać badania, które powinny być swobodnie dostępne od początku.mały|Liczba publikacji Sci-Hub ściągnięta w lutym 2016 w różnych krajach.
Zobacz też Library Genesis Z-Library
Przypisy
Linki zewnętrzne Witryna internetowa Sci-Hub
Kategoria:Strony internetowe Kategoria:Wyszukiwarki internetowe Kategoria:Biblioteki cyfrowe typu shadow library Kategoria:Oprogramowanie naukowe