Fort Saint Rocco (), określany też na niektórych mapach jako Fort Saint Roca – fort poligonalny w Kalkarze na Malcie. Jest ulokowany na wschód od Baterii Rinella, pomiędzy brzegiem morza a miejscowością Santu Rokku, i jest częścią kompleksu baterii nadbrzeżnych, zbudowanego w latach 1870–1900 przez Brytyjczyków w celu ochrony wybrzeża na wschód od wejścia do Grand Harbour.
Historia Budowę Fortu Saint Rocco Brytyjczycy rozpoczęli w roku 1872 lub 1873, jako część programu poprawy fortyfikacji Malty, zalecanego przez raport pułkownika Jervois z roku 1866 „Memorandum with reference to the improvements to the defences of Malta and Gibraltar, rendered necessary by the introduction of Iron Plated Ships and powerful rifled guns” (Memorandum w sprawie poprawy obrony Malty i Gibraltaru, niezbędnej z uwagi na wprowadzenie opancerzonych okrętów i potężnych dział gwintowanych).
Fort został zbudowany na miejscu Baterii San Rocco, baterii artyleryjskiej zbudowanej przez maltańskich powstańców podczas blokady Francuzów w latach 1798–1800.
Fort Saint Rocco był pierwszym fortem poligonalnym zbudowanym przez Brytyjczyków na Malcie, i drugim zbudowanym kiedykolwiek na Malcie (pierwszym był Fort Tigné, zbudowany przez Zakon św. Jana). Pierwszy fort, zbudowany w latach 1872–1873, był bardzo mały, biorąc pod uwagę znaczenie terenu. Początkowo planowano uzbrojenie go w trzy , lecz już w trakcie budowy zmieniono je na większe . Pierwotnie składał się z pięciokątnej baterii o wachlarzowatym planie z trzema półkolistymi barbetami dla dział. W podziemnych schronach pomiędzy stanowiskami znajdowały się składy amunicji, każdy na 197 pocisków. Na poziomie gruntu, w wał wbudowane były instalacje do obsługi armat. Przedpiersie miało strzelnice dla broni ręcznej. Bateria osłonięta była kutą w skale fosą, chronioną przez dwie kaponiery w przeciwstoku.
Drugą częścią fortu, położoną za baterią, od strony lądu, i oddzieloną od niej fosą, był prostokątny schron dla załogi. Z baterią łączyły go dwie kaponiery szyjowe – lewa (patrząc od schronu w kierunku baterii) chroniła główną bramę, prowadzącą z fosy do bloku baterii. Z bramy przejście prowadziło do schronu i dopiero przez schron, prawą kaponierę szyjową można było się dostać do baterii. W schronie były pomieszczenia mieszkalne dla oficera, dwóch sierżantów i szesnastu żołnierzy, stanowiących załogę fortu. Schron miał dwanaście strzelnic dla broni ręcznej, dodatkowo można było go bronić zza parapetu wokół tarasu na dachu, i z trzeciej kaponiery, w fosie od strony lądu.
Inspekcja w roku 1888 wykazała wady konstrukcji: fort określono go jako „ciasny”, wysoki schron przyciągał uwagę (a przez to potencjalnie ogień nieprzyjaciela). W wyniku tego zburzono wysokie przedpiersia barbet i schron, i na tym miejscu zbudowano w roku 1900 dużo większy fort. Nowy fort został uzbrojony w .
17 maja 1942 roku fort ostrzelał atakujące go włoskie kutry torpedowe i zniszczył jeden z nich. Fort pozostał funkcjonalnym obiektem wojskowym aż do lat 50. XX wieku.
Współcześnie Fort znajduje się w pobliżu SmartCity Malta, parku technologicznego w rozbudowie. Zrobiono wszystko, aby w trakcie budowania kompleksu nie uszkodzić fortu. Fort jest zamknięty dla publiczności.
W maju 2015 roku niektóre NGO sugerowały, aby kampus mającego powstać American University of Malta został podzielony między Fort Saint Rocco oraz pobliskie forty Ricasoli i San Salvatore. Propozycja ta nie została zrealizowana, gdyż kampus został ulokowany w Doku nr 1 w Bormli.
Przypisy Christian Formosa „Colonel Jervois Report of 1866”. Malta Military. Dostęp 23 Gru 2014 (ang.). Dostęp 22 Mar 2015. „17 May 1942: Stealth E-Boat Attack Repulsed”. Malta: War Diary (17.05.2012). Dostęp 31 Gru 2014 (ang.). Maltese History & Heritage – Fortifications; luty 2014. Dostęp 10 stycznia 2023 (ang.). „Green measures in place for SmartCity site clearance”. Times of Malta (15.10.2007). Dostęp 23 Gru 2014 (ang.). Dostęp 6 Cze 2015. „'American’ University to occupy Dock 1 buildings and reduced Zonqor site”. Times of Malta (20.08.2015). Dostęp 20 Aug 2015 (ang.).
Saint Rocco Kategoria:Kalkara