Trawniak (Akodon) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 60–158 mm, długość ogona 46–110 mm, długość ucha 8–20 mm, długość tylnej stopy 17–29 mm; masa ciała 10–70 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1833 roku pruski botanik, lichenolog i zoolog Franz Meyen w artykule zatytułowanym Wkład w zoologię, zebrany podczas podróży dookoła świata, opublikowanym w czasopiśmie „Nova acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) trawniak boliwijski (A. boliviensis).
Etymologia Akodon (Acodon, Axodon): akē ‘punkt’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. Microxus: gr. μικρος mikros ‘mały’; οξυς oxus ‘ostry, spiczasty’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Oxymycterus mimus . Chalcomys: gr. χαλκος khalkos ‘brąz, miedź’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Akodon aerosus Hypsimys: gr. ὑψι hupsi ‘na wysokości, wysoko’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Hypsimys budini . Plectomys: gr. πλεκτος plektos ‘spleciony, skręcony’, od πλεκω plekō ‘zaplatać’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Albakodon: ‘biały’; rodzaj Akodon . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Akodon albiventer . Miniakodon: łac. minimus ‘mniejszy’, forma wyższa od parvus ‘mały’; rodzaj Akodon . Gatunek typowy: autorzy wymienili kilka gatunków – Akodon iniscatus O. Thomas, 1919, Akodon philipmyersi Pardiñas, D’Elía, Cirignoli & Suárez, 2005, Miniakodon rumbolli Agnolín, Derguy, Godoy & Chimento, 2019 (= Mus? Azarae J.B. Fischer, 1829), Miniakodon chebezi Agnolín, Derguy, Godoy & Chimento, 2019 (= Mus? Azarae J.B. Fischer, 1829), Miniakodon bibianae Agnolín, Derguy, Godoy & Chimento, 2019 (= Mus? Azarae J.B. Fischer, 1829) i Miniakodon azarae Agnolín, Derguy, Godoy & Chimento, 2019 (= Mus? Azarae J.B. Fischer, 1829) — nie wyznaczając gatunku typowego. Macroakodon: gr. μακρος makros ‘długi’; rodzaj Akodon . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Akodon dolores .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxAkodon mollisO. Thomas, 1894trawniak puszysty3 podgatunkiAndy w Ekwadorze i północno-zachodnim Peru (izolowana populacja na południu); prawdopodobnie skrajnie południowa Kolumbia; zakres wysokości: powyżej 2000 m n.p.m.DC: 8,1–11,3 cmDO: 5,5–9,2 cmMC: 19–32 gAkodon affinis(J.A. Allen, 1912)trawniak kolumbijskigatunek monotypowyendemit Kolumbii: zachodnie Andy; zakres wysokości: 1800–2800 m n.p.m.DC: około 8,4 cmDO: około 6,5 cmMC: brak danychAkodon aerosusO. Thomas, 1913trawniak wyżynnygatunek monotypowywschodnie zbocza Andów od południowej Kolumbii do środkowego Peru; zakres wysokości: 1200–2400 m n.p.m.DC: 9,6–11,9 cmDO: 7–8,6 cmMC: brak danychAkodon baliolusOsgood, 1915gatunek monotypowyzachodnie Andy od południowo-wschodniego Peru (Cuzco) do środkowej Boliwii (Cochabamba)DC: 9,6–11,9 cmDO: 7–8,6 cmMC: brak danychAkodon orophilusOsgood, 1913trawniak inkaskigatunek monotypowyendemit Peru: wschodnie zbocza Andów na wschód od rzeki Marañón (Amazonas i północne San Martín); zakres wysokości: 1900–2860 m n.p.m.DC: 9,5–11 cmDO: 7,4–10 cmMC: brak danychAkodon josemariarguedasiJiménez, Pacheco & Vivas, 2013gatunek monotypowyendemit Peru: na południe od rzeki Huallaga w Huánuco; zakres wysokości: 2900–3800 m n.p.m.DC: około 10 cmDO: około 8,9 cmMC: brak danychAkodon juninensisMyers, J.L. Patton & M.F. Smith, 1990trawniak junińskigatunek monotypowyendemit Peru: zachodnie i wschodnie zbocza Andów; zakres wysokości: 2700–3800 m n.p.m.DC: około 9,7 cmDO: około 6,2 cmMC: brak danychAkodon subfuscusOsgood, 1944trawniak punański2 podgatunkiAltiplano i andyjskie zbocza od południowego Peru do środkowej Boliwii; zakres wysokości: 1900–2500 m n.p.m.DC: 8–9,2 cmDO: 6,4–6,8 cmMC: około 21 gAkodon torques(O. Thomas, 1917)trawniak mgielnygatunek monotypowyendemit Peru: wschodnie andyjskie lasy mgliste; zakres wysokości: 2000–3800 m n.p.m.DC: około 10,4 cmDO: około 9,1 cmMC: brak danychAkodon surdusO. Thomas, 1917trawniak cichygatunek monotypowyendemit Peru: obszar Machu Picchu (Cuzco); zakres wysokości: 600–2000 m n.p.m.DC: około 11 cmDO: około 8 cmMC: brak danychAkodon kotoshJiménez & Pacheco, 2016gatunek monotypowyendemit Peru: Cordillera de Carpish (Huánuco); zakres wysokości: powyżej 2400 m n.p.m.DC: 9,8–12,2 cmDO: 7,1–10 cmMC: brak danychcentruj|150pxAkodon albiventerO. Thomas, 1897trawniak białobrzuchygatunek monotypowypołudniowo-wschodnie Peru, południowo-zachodnia Boliwia, skrajnie północno-wschodnie Chile i północno-zachodnia Argentyna; zakres wysokości: 2350–4500 m n.p.m.DC: 8,6–10,9 cmDO: 6,9–7,7 cmMC: 21–36 gAkodon boliviensisMeyen, 1833trawniak boliwijskigatunek monotypowypołudniowo-wschodnie Peru przez środkową Boliwię do północno-zachodniej Argentyny; zakres wysokości: 3700–5000 m n.p.m.DC: około 9 cmDO: około 6,5 cmMC: około 23 gAkodon lindberghiHershkovitz, 1990trawniak reliktowygatunek monotypowyendemit Brazylii: Cerrado (Goiás i Dystrykt Federalny) i Mata Atlântica (Minas Gerais i Rio de Janeiro; zakres wysokości: 550–1500 m n.p.m.DC: 6,7–9,3 cmDO: 4,9–7,4 cmMC: 11–31 gAkodon cursor(Winge, 1887)trawniak biegającygatunek monotypowyendemit Brazylii: od Paraíba na południe do Parana; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.DC: 11,5–12 cmDO: 9–9,3 cmMC: 43–54 gAkodon montensisO. Thomas, 1913trawniak galeriowygatunek monotypowypołudniowo-wschodnia i południowa Brazylia, środkowy i wschodni Paragwaj oraz północno-wschodnia Argentyna; zakres wysokości: powyżej 800 m n.p.m.DC: 10,3–11 cmDO: 8,4–9 cmMC: 23–29 gAkodon lutescensJ.A. Allen, 1901trawniak płaskowyżowygatunek monotypowywschodnie zbocza Andów od południowo-wschodniego Peru do środkowo-zachodniej Boliwii; zakres wysokości: 1130–4560 m n.p.m.DC: około 8 cmDO: około 8,9 cmMC: 10–20 gAkodon mimus(O. Thomas, 1901)trawniak kordylierskigatunek monotypowywschodnie zbocza Andów od południowo-wschodniego Peru (Puno) do środkowej Boliwii (Santa Cruz); zakres wysokości: 2000–3700 m n.p.m.DC: około 9,7 cmDO: około 9,4 cmMC: brak danychAkodon kofordiMyers & J.L. Patton, 1989trawniak peruwiańskigatunek monotypowywschodnie zbocza Andów od południowo-wschodniego Peru do środkowo-zachodniej Boliwii; zakres wysokości: 1800–3700 m n.p.m.DC: około 9,6 cmDO: około 7,8 cmMC: brak danychAkodon fumeusO. Thomas, 1902trawniak przydymionygatunek monotypowywschodnie zbocza Andów w skrajnie południowo-wschodnim Peru (Puno), Boliwii i północno-zachodniej Argentynie (Salta i Jujuy); zakres wysokości: 700–3800 m n.p.m.DC: 9,5–10,8 cmDO: 7,8–9,5 cmMC: brak danychAkodon dayiOsgood, 1916trawniak ciemnygatunek monotypowyendemit Bolwii: Pando do zachodnio-środkowego Santa Cruz; zakres wysokości: 250–2450 m n.p.m.DC: 11–13,4 cmDO: 7,5–8,4 cmMC: 26–41 gAkodon siberiaeMyers & Patton, 1989trawniak górskigatunek monotypowyendemit Boliwii: las mglisty Siberia (Cochabamba i zachodnie Santa Cruz); zakres wysokości: 1800–3100 m n.p.m.DC: 9,3–11,2 cmDO: 7,7–10,1 cmMC: 21–31 gAkodon caenosusO. Thomas, 1918gatunek monotypowypołudniowo-środkowa Boliwia do północno-zachodniej Argentyny; zakres wysokości: 400–3100 m n.p.m.DC: 7,8–9,4 cmDO: 4,6–7,5 cmMC: 10,5–27 gAkodon pervalensO. Thomas, 1925trawniak samotnygatunek monotypowyendemit Boliwii: znany z kilku miejsc w Chuquisaca i Tarija; zakres wysokości: 900–2100 m n.p.m.DC: około 11,6 cmDO: około 9,3 cmMC: brak danychAkodon simulatorO. Thomas, 1916trawniak szarobrzuchygatunek monotypowypołudniowa Boliwia (Tarija) i północno-zachodnia Argentyna (Jujuy, Salta, Tucumán, Catamarca i La Rioja; zakres wysokości: 400–3000 m n.p.m.DC: 9,3–12,5 cmDO: 6,1–9,1 cmMC: 18,5–56 gAkodon budini(O. Thomas, 1918)trawniak andyjskigatunek monotypowywschodnie zbocza Andów w południowo-środkowej Boliwii i północno-zachodniej Argentynie; zakres wysokości: 800–2800 m n.p.m.DC: 11,4–11,8 cmDO: 5,2–8,5 cmMC: 22–43 gAkodon variusO. Thomas, 1902trawniak zmiennygatunek monotypowyendemit Boliwii: wschodnie zbocza Andów; zakres wysokości: 365–3200 m n.p.m.DC: 10,5–11,8 cmDO: 8–11 cmMC: 18–32 gAkodon mystaxHershkovitz, 1998trawniak eremickigatunek monotypowyendemit Brazylii: znany tylko z miejsca typowego (zachodnie zbocze góry Caparaó, Minas Gerais); zakres wysokości: powyżej 1800 m n.p.m.DC: 6,6–10,1 cmDO: 4,8–7,6 cmMC: brak danychAkodon paranaensisA.U. Christoff, Fagundes, I.J. Sbalqueiro, Mattevi & Yonenaga-Yassuda, 2000trawniak parańskigatunek monotypowypołudniowo-wschodnia i południowa Brazylia, wschodni Paragwaj i północno-wschodnia Argwentyna (Misiones); zakres wysokości: 900–1800 m n.p.m.DC: 8,8–12,5 cmDO: 6–9,2 cmMC: 39–42 gAkodon sanctipaulensisHershkovitz, 1990trawniak skrytygatunek monotypowyendemit Brazylii: znany z kilku miejsc w Serra do Mar (São Paulo)DC: 7,3–10 cmDO: 5,8–7,5 cmMC: brak danychAkodon sylvanusO. Thomas, 1921trawniak leśnygatunek monotypowyendemit Argentyny: znany z kilku miejsc w Serra de Santa Bárbara (południowo-wschodnie Jujuy); zakres wysokości: 900–2400 m n.p.m.DC: 8,3–11,4 cmDO: 6,8–8,9 cmMC: 16–35 gAkodon spegazziniiO. Thomas, 1897trawniak murawowygatunek monotypowyendemit Argentyny: wschodnie zbocza Andów od Salta do La Rioja; zakres wysokości: 400–3500 m n.p.m.DC: 6–10,3 cmDO: 4,6–8,3 cmMC: 13–34 gAkodon oenosJ.K. Braun, Mares & R.A. Ojeda, 2000trawniak winnicowygatunek monotypowyendemit Argentyny: północno-środkowa i południowo-środkowa Mendoza; zakres wysokości: 400–3500 m n.p.m.DC: 9,8–10,7 cmDO: 6,2–7,6 cmMC: 19,9–34 gAkodon tobaO. Thomas, 1921trawniak paragwajskigatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Boliwia, zachodni Paragwaj, skrajnie południowo-zachodnia Brazylia oraz północna Argentyna; zakres wysokości: powyżej 1000 m n.p.m.DC: 9,1–12,6 cmDO: 6,7–8,5 cmMC: 25–57 gcentruj|150pxAkodon azarae(J.B. Fischer, 1829)trawniak łąkowygatunek monotypowywschodni i południowy Paragwaj, południowa Brazylia, północno-wschodnia i wschodnio-środkowa Argentyna oraz UrugwajDC: 9,3–9,6 cmDO: 6,8–8,4 cmMC: 20–29 gAkodon philipmyersiPardiñas, D’Elía, Cirignoli & Suárez, 2005trawniak argentyńskigatunek monotypowyendemit Argentyny: znany z 2 miejsc w południowym MisionesDC: około 9,2 cmDO: około 6 cmMC: około 19 gAkodon kadiweuBrandão, Percequillo, D’Elía, Paresque & Carmignotto, 2021gatunek monotypowyendemit Brazylii: znany tylko z miejsca typowego (północne Serra de Bodoquena, Mato Grosso do Sul)DC: 8,4–9,7 cmDO: 8–8,5 cmMC: około 20 gAkodon reigiE.M. González, Langguth & L.F.B. de Oliveira, 1998trawniak moczarowygatunek monotypowyskrajnie południowa Brazylia (południowe Rio Grande do Sul) oraz północny i wschodni UrugwajDC: 9,2–12,3 cmDO: 8,8–9,7 cmMC: 20–61 g Akodon polopiJayat, P.E. Ortiz, Salazar-Bravo, Pardiñas & D’Elía, 2010trawniak zawiłygatunek monotypowyendemit Argentyny: znany z kilku miejsc w Córdoba i San Luis; zakres wysokości: 1200–2250 m n.p.m.DC: 7,9–10,3 cmDO: 5,4–8,3 cmMC: 22–48 gAkodon doloresO. Thomas, 1916trawniak smętnygatunek monotypowyendemit Argentyny: od Tucumán i Santiago del Estero na południe do północno-wschodniego ChubutDC: 10,7–11,1 cmDO: 7,4–7,6 cmMC: 38–43 gAkodon iniscatusO. Thomas, 1919trawniak patagońskigatunek monotypowypółnocna Patagonia w południowo-środkowej i południowej Argentynie oraz przyległym skrajnie środkowym Chile; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: około 9,4 cmDO: około 5,9 cmMC: około 22 gAkodon diauarumBrandão, Carmignotto, Percequillo, A.U. Christoff, Mendes-Oliveira & Geise, 2022gatunek monotypowyendemit Brazylii: północno-wschodnie Mato Grosso oraz południowa i południowo-wschodnia Pará; zakres wysokości: 100–710 m n.p.m.DC: 9,2–13,5 cmDO: 6,3–10,2 cmMC: 28–70 g