Zakład Aparatury Elektrycznej „Woltan” Sp. z o.o. – przedsiębiorstwo branży elektrycznej z siedzibą w Łodzi, istniejące od 1908 roku. Przedsiębiorstwo to zajmuje się wytwarzaniem aparatury elektrycznej m.in. dla wagonów tramwajowych i składów kolejowych. Nazwa tego przedsiębiorstwa była inspiracją dla potocznej nazwy serii wagonów tramwajowych Konstal 805N-ML użytkowanych przez MPK Łódź.
Historia 1908 - Założenie Fabryki Aparatów Elektrycznych inż. Józef Imass i Drutowski przy ul. Piotrkowskiej 255. Była to pierwsza fabryka ograniczników prądu na ziemiach zaboru rosyjskiego. Do roku 1939 w zakładach produkowano między innymi: wyłączniki pełnoolejowe na napięcia 6, 15, 35 kV na prądy do 400A; iskierniki rożkowe; odłączniki powietrzne trójbiegunowe 200 i 400A, 380V; izolatory wsporcze i przepustowe; rozdzielnice wnętrzowe wysokiego napięcia pyłoszczelne dla przemysłu włókienniczego, gumowego i górnictwa; 1927 - Fabryka wystawia swoje wyroby na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, uzyskując pozytywne opinie. 1940 - Fabryka przechodzi pod zarząd niemiecki i do końca wojny produkuje: odłączniki słupowe; szlifierki i wiertarki stołowe z silnikami własnej produkcji. 1946 - Fabryka Aparatów Elektrycznych inż. Józef Imass z ul. Piotrkowskiej 255 zostaje przeniesiona do budynków przy ul. Gdańskiej 138 i połączona z byłymi Zakładami Radiotechnicznymi IKA i byłą Fabryką Wyrobów Bakelitowych „Paweł Zauder i S-ka” i pod dyrekcją na ul. Gdańskiej 138 tworzy Fabrykę Aparatów Elektrycznych dawniej „Imass”. Zakłady przy ul. Gdańskiej 138 produkują aparaty częściowo według programu produkcyjnego FAE Imass z roku 1939. 1947 - Przy FAE d. Imass powstaje centralne Biuro Studiów i Konstrukcji Aparatów Niskiego Napięcia, które ma za zadanie odtwarzanie i opracowywanie dokumentacji konstrukcyjnej, wykonywanie w swoim warsztacie prototypów, ich badanie, a następnie przekazywanie kompletnie opracowanej dokumentacji do wskazanego przez Zjednoczenie Przemysłu Aparatów Elektrycznych zakładu w celu uruchomienia produkcji. 1949 - następuje podział FAE d. Imass na: Zakłady Wytwórcze Aparatów Niskiego Napięcia A-11 przy ul. Gdańskiej 138; Łódzkie Zakłady Aparatów Elektrycznych A-13 przy ul. Praskiej 15 i przy ul. Sienkiewicza 161. 1951 - Centralne Biuro Studiów i Konstrukcji Aparatów Niskiego Napięcia zostaje przemianowane na Przewodnie Biuro Konstrukcyjne przy ZWANN A-11 (PBK A-11) działające do roku 1955 włącznie. W okresie działalności biura wykonano tam zasadniczą część dokumentacji dla powstałych w okresie powojennym fabryk aparatów elektrycznych. Stworzona dokumentacja konstruktorska obejmowała: wyłączniki WSS, styczniki powietrzne N-107 i olejowe N-110, różne rodzaje rozdzielnic, przekaźniki termobimetalowe; aparaturę do urządzeń dźwigowych; aparaturę do lokomotyw dołowych; aparaturę do tramwaju typu N. 1956: Biuro Konstrukcyjne przy ZWANN A-11 (PBK A-11) zostaje Zakładowym Biurem Konstrukcyjnym ZWANN A-11. opracowanie aparatury elektrycznej do pierwszej krajowej lokomotywy elektrycznej ET21 produkowanej w dużej serii (30 typów aparatów). 1958: ZWANN A-11 przyjmują nazwę Zakłady Wytwórcze Aparatury Elektrycznej „WOLTAN”. opracowanie dokumentacji aparatów elektrycznych do zespołów trakcyjnych EW55 (25 typów aparatów). 1961: opracowanie dokumentacji aparatów elektrycznych do zespołów trakcyjnych EN57 – część aparatów pochodzi z zespołów serii EW55. rozpoczęcie produkcji aparatury elektrycznej do tramwaju 13N dla Warszawy. 1962 - Zakłady „WOLTAN” łączą się z Łódzkimi Zakładami Aparatów Elektrycznych A-13 w jedno przedsiębiorstwo o nazwie Łódzkie Zakłady Aparatów Elektrycznych „ELAN”, po dwóch latach zmienionej na ŁZAE „APAREL”. 1969 - rozpoczęcie produkcji aparatury elektrycznej do tramwaju przegubowego 102N (802N). 1973 - ŁZAE „APAREL” zostają przyłączone do Zakładów Aparatury Elektrycznej „EMA-ELESTER” przy ul. Lodowej 88, tworząc kombinat produkcyjny o tej samej nazwie. 1975 - rozpoczęcie produkcji aparatury elektrycznej do tramwaju 105N (805N). 1977 - Zakład przy ul. Gdańskiej 138 zostaje wydzielony z ZAE „EMA-ELESTER” i przyłączony z całym programem produkcji aparatury trakcyjnej do FT i AT „ELTA” jako Zakład Z-6. 1992 - 31 grudnia Zakład Z-6 zostaje wydzielony z ABB „ELTA” jako samodzielna prywatna spółka z o.o.
Produkty Dla tramwajów: hamulce szczękowe impulsowe układy rozruchu i hamowania zespoły nawrotnika tramwajowego nastawniki z napędem mechanicznym rezystory wyłączniki próżniowe prądu stałego przekształtniki rozruszniki szafy i tablice aparatowe styczniki prostowniki do stacji trakcyjnych Dla kolei: czujniki styczniki wyłączniki szybkie dla taboru kolejowego
Współpraca Przedsiębiorstwo prowadzi ścisłą współpracę naukowo-badawczą m.in. z Katedrą Aparatów Elektrycznych Politechniki Łódzkiej.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Oficjalna strona przedsiębiorstwa
Kategoria:Przedsiębiorstwa w Łodzi