Derkaczyk syberyjski, rudokurka syberyjska (Coturnicops exquisitus) – gatunek małego ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae). Gniazduje w północno-wschodnich Chinach i we wschodniej Syberii, zimuje we wschodnich Chinach, Japonii i Korei. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał Robert Swinhoe. Opis ukazał się w 1873 na łamach „The Annals and magazine of natural history”. Holotyp pochodził z Yantai (wówczas Czyfu). Autor zamieścił jedynie informacje o upierzeniu i wymiarach; nadał nowemu gatunkowi nazwę Porzana exquisita. Obecnie (2020) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza derkaczyka syberyjskiego w rodzaju Coturnicops. Uznaje gatunek za monotypowy. Derkaczyki syberyjskie są blisko spokrewnione z płowymi (C. noveboracensis) i niekiedy bywały uznawane za jeden gatunek.
Morfologia Długość ciała około 13 cm. Brak informacji o masie ciała. Wymiary szczegółowe dla 2 samców, 1 samicy i 4 osobników nieoznaczonej płci (nn): długość skrzydła samców 75 i 76 mm, samicy – 80 mm, nn: 77–81 mm; długość ogona samców: 32 i 34 mm, samicy: 35 mm, nn: 29–33 mm; długość dzioba samców: 13,5 i 14,5 mm, samicy: 13,5 mm, nn: 12–14,5 mm; długość skoku samców: 21,5 i 22,5 mm, samicy: 22,5 mm, nn: 21,5–22,5 mm. Derkaczyki syberyjskie są podobne do płowych. Różnią się od nich m.in. bardziej szarym przodem głowy z gęstymi, ciemnymi kropkami, mniej widocznym paskiem ocznym, ciemniejszymi krawędziami piór na grzbiecie o bardziej rudawym zabarwieniu. Tył szyi i boki piersi są czerwonobrązowe z popielatymi paskami, boki pokrywają czerwonobrązowe pasy. W stosunku do derkaczyków płowych syberyjskie mają więcej bieli w niższej części piersi i na brzuchu. Nogi różowobrązowe. Tęczówka brązowa. Od sympatrycznych chruścieli przedstawicieli C. exquisitus można odróżnić po białych lotkach II rzędu. Wygląd osobników młodocianych nieznany.
Zasięg występowania Derkaczyki syberyjskie gniazdują we wschodniej Rosji (brzegi jeziora Bajkał, północno-wschodnie Zabajkale i południowy Kraj Nadmorski) oraz w północno-wschodnich Chinach (wschodnia prowincja Heilongjiang). Zimują na obszarze od Japonii i Korei przez Riukiu po południowo-wschodnie Chiny. Z 2003 pochodzi doniesienie (in litteris) o prawdopodobnych lęgach w japońskiej prefekturze Aomori. 12 października 2014 w okolicy Świątyni Nieba fotografom robiącym zdjęcia drozdom chińskim (Turdus mupinensis) przed obiektywem przebiegł derkaczyk syberyjski; było to pierwsze stwierdzenie tego gatunku w Pekinie, a pozyskane zdjęcia to prawdopodobnie najlepszej jakości fotografie tych ptaków na wolności.
Ekologia i zachowanie Środowiskiem życia derkaczyków syberyjskich są wilgotne łąki i porośnięte krótkimi trawami mokradła. W trakcie migracji i na zimowiskach ptaki te przebywają na podmokłych łąkach, mokradłach i polach ryżowych. Brak informacji o pożywieniu. Dawniej przypuszczano, że głos tych ptaków podobny jest do głosu derkaczyków płowych. Nagrania świadczą jednak o czym innym; na nagraniu z czerwca 2016 słychać pieśń brzmiącą jak obniżające się nieco, krótkie, szybkie mruknięcie, zaś na odtworzone nagranie ptak odpowiedział dłuższym, trwającym 2–3 s terkotem.
Niewiele jest dostępnych informacji o rozrodzie. Na obszarach lęgowych w Rosji ptaki przebywają od kwietnia do sierpnia. Dwa gniazda w Rosji zawierały 3 i 4 jaja; inne gniazdo z 3 jajami znaleziono 15 czerwca. 3 jaja przetrzymywane w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie mają wymiary 28,85–29,83 na 20,71–22,1 mm.
Status i zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2024 uznaje derkaczyka syberyjskiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 1994 był on klasyfikowany jako gatunek narażony (VU, Vulnerable). BirdLife International ocenia trend populacji jako spadkowy. Zagrożenie dla gatunku stanowi likwidacja i modyfikacja obszarów podmokłych przez człowieka, zarówno na obszarach lęgowych, jak i zimowiskach.
Przypisy (zarchiwizowana wersja z 27 czerwca 2016; darmowy dostęp w ramach Species of the Month)
Systematyka i nazwy polskie za: Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Chruściele Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1873 roku