Leszek Bosek (ur. 4 marca 1977 w Bolesławcu) – polski prawnik, profesor nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne pracujący w Katedrze Prawa Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, sędzia Sądu Najwyższego. W latach 2016–2018 prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Specjalizuje się w prawie konstytucyjnym materialnym i procesowym, prawie cywilnym, prawie europejskim i prawie medycznym.
Życiorys W 2002 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W 2006 uzyskał stopień doktora nauk prawnych na podstawie pracy pt. Bezprawie legislacyjne w prawie polskim (problemy odpowiedzialności odszkodowawczej). W 2013 zdobył stopień doktora habilitowanego na podstawie dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej pt. Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne. W 2005 był stypendystą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Od 2008 pracuje w Katedrze Prawa Cywilnego WPiA UW jako adiunkt, a następnie profesor nadzwyczajny oraz profesor nauk prawnych. Obecnie jest kierownikiem Pracowni Prawa Medycznego i Biotechnologiihttps://cpm.wpia.uw.edu.pl/. W latach 2009–2015 pracował również w Zakładzie Bioetyki i Prawa Medycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W trakcie pracy naukowej Leszek Bosek odbył staże i prowadził badania w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji, Oxford University, Instytucie Maxa Plancka w Hamburgu, Katolickim Uniwersytecie Leuven, Cardiff School of Law oraz Wolnym Uniwersytecie w BerlinieNotka biograficzna na stronie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa [dostęp: 2016-07-27]..
W latach 2002–2006 był radcą ds. orzecznictwa w Biurze Trybunału Konstytucyjnego. Od 2006 do 2011 był radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz pełnił w niej funkcję wicedyrektora Departamentu Zastępstwa Procesowego II. W latach 2011–2016 był naczelnikiem Wydziału Analiz Legislacyjnych w Biurze Analiz Sejmowych oraz redaktorem naczelnym „Zeszytów Prawniczych BAS”. W latach 2008–2015 orzekał jako mediator i arbiter w Sądzie Polubownym przy Komisji Nadzoru Finansowego. Od 2011 jest redaktorem tematycznym w dziedzinie prawa prywatnego w „Forum Prawniczym”. W 2016 Prezes Rady Ministrów Beata Szydło na wniosek Ministra Skarbu Państwa Dawida Jackiewicza powołała go na stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, które z dniem 1 stycznia 2017 r. przekształciło się w stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej na mocy ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej PolskiejUstawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ().
Jako Prezes Prokuratorii Generalnej w latach 2016–2018 nadzorował ponad 7000 spraw sądowych prowadzonych jednocześnie o łącznej wartości przedmiotu sporu ponad 50 mld zł. Osobiście wykonywał zastępstwo Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym w sprawach o szczególnej doniosłości (np. w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego przedawnienia roszczeń reprywatyzacyjnych – uchwała 7 sędziów SN z 13 lipca 2016 r., III CZP 14/16 czy w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego bezpośredniego stosowania Konstytucji RP przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy – postanowienie SN z 23 marca 2017 r., V CSK 477/16), a także przed sądami państw obcych np. sprawa ze skargi spółek cypryjskich: Seventhsun Holdings Limited, Jevelinia Limited, Aventon Limited, Stanorode Limited, Wildoro Limited przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej – Ministrowi Sprawiedliwości o unieważnienie alternatywnie uchylenie wyroku sądu polubownego oddalającego roszczenia wobec Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wadliwą prywatyzacją Huty Pokój – wyrok z 18 maja 2018 r. Sądu Apelacyjnego w Sztokholmie). Jako pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej prowadził przed Wielką Izbą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej precedensową sprawę Achmea, C-284/16, dotyczącą wadliwości 196 dwustronnych umów o ochronie i popieraniu inwestycji, zawierających klauzule arbitrażowe umożliwiające pozwanie państwa o odszkodowanie przed tworzony ad hoc trybunał, z pominięciem sądów krajowych i samego Trybunału Sprawiedliwości. Był także radcą prowadzącym sprawę arbitrażową Airbus Helicopters S.A.S. i Airbus S.E. przeciwko Rzeczypospolitej w sprawie dostawy wielozadaniowych helikopterów Caracal dla polskiej armii, zakończoną sukcesem strony polskiej.
Współtworzył ustawę o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzającą wiele istotnych zmian w zadaniach i kompetencjach Prokuratorii Generalnej. Po wejściu w życie ustawy koordynował proces przygotowania Prokuratorii Generalnej do objęcia nowych kompetencji, w tym obsługi prawnej spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz nadzoru nad rozporządzaniem mieniem państwowym przez państwowe osoby prawne. Zorganizował ustanowiony przez ustawę Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej, a także Kolegium, w składzie którego znaleźli się specjaliści z dziedziny prawa cywilnego, międzynarodowego i europejskiego.
W czasie sprawowania funkcji Prezesa Prokuratorii Generalnej uzyskiwał akceptację sejmowej Komisji Energii i Skarbu Państwa corocznych sprawozdań z działalności Prokuratorii Generalnej przez aklamację.
W latach 2002–2015 był prezesem zarządu Fundacji Academia IurisWypis z internetowego Krajowego Rejestru Sądowego [dostęp: 2016-07-27].. Od 2011 jest ekspertem Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”Lista ekspertów Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus” [dostęp: 2016-07-27]..
10 października 2018 Prezydent RP powołał go do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu NajwyższegoPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 października 2018 r. nr 1130.48.2018 o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego (). w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.. W wyroku z dnia 8 listopada 2021 w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, gdyż „na procedurę powoływania sędziów nadmiernie wpłynęły organy władzy ustawodawczej i wykonawczej”. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 grudnia 2023 r. (C-718/21) uznał, że „wszystkie elementy zarówno systemowe, jak i dotyczące konkretnych okoliczności faktycznych, które charakteryzowały powołanie sędziów IKNiSP, skutkują tym, że ten organ nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu”. Mimo tych wyroków Leszek Bosek kontynuował orzekanie.
W styczniu 2019 r. Zgromadzenie sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN wybrało go jednym z trzech kandydatów na prezesa tej izby. W maju 2020 r. Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN wskazało go jako jednego z pięciu kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.
Postanowieniem Prezydenta RP z 2 lutego 2023 r. uzyskał tytuł profesora nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Publikacje Jest autorem, współautorem lub redaktorem ponad 160 publikacji naukowych z zakresu prawa i postępowania cywilnego, prawa konstytucyjnego i europejskiego. Publikuje w takich czasopismach prawniczych jak „Państwo i Prawo”, „European Journal of Health Law”, „Przegląd Sądowy”, "Europarecht", „Kwartalnik Prawa Prywatnego”, „Orzecznictwo Sądów Polskich” i „Przegląd Sejmowy”.
Wybrane publikacje:
System Prawa Medycznego, T. 1-6, Warszawa 2017-2023, ss. 7098 [współredaktor serii, współredaktor tomów 1-2 oraz współautor]. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz, Warszawa 2021 [redaktor i współautor]. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, Warszawa 2020 [redaktor i współautor]. Prokuratoria Generalna RP. Komentarz, Warszawa 2019 [współredaktor i współautor]. Medical Law, Warsaw 2019 [redaktor i współautor]. Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, ss. 400. Bezprawie legislacyjne, wydanie 2, Warszawa 2021, ss. 432. Anti-Epidemic Emergency Regimes under Polish Law in Comparative, Historical and Jurisprudential Perspective, “European Journal of Health Law” (28) 2021/2, s. 113–141. The Normative Structure of the State of Epidemic Under Polish Law, “Medicine, Law & Society” (14) 2021/2, s. 209-228. On the CETA’s compatibility with European Union law in light of Opinion No 1/17 of the Court of Justice of 30 April 2019, “Zeitschrift für Europarecht, Internationales Privatrecht & Rechtsvergleichung”, 6/2020, s. 652-680 [współautor]. Więź interpersonalna jako dobro osobiste czy kategoria dobra wspólnego?, [w:] Solidarność i dobro wspólne jako wartości w prawie, red. D. Bach-Golecka, Warszawa 2021, s. 351-364.
Aktualne zagadnienia sporne w międzynarodowym arbitrażu inwestycyjnym – uwagi na tle wyroku TSUE z 6 marca 2018 r. Achmea C-284/16 [w:] J. Haberko. J. Grykiel, K. Mularski (red.), Ius civile vilantibus scriptum est. Księga jubileuszowa Profesora Adama Olejniczaka, Warszawa 2022. Jeszcze o rozstrzyganiu sporów patentowych w Europie. Uwagi na tle wyroku niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 lutego 2020 r. [w:] A. Jakubecki, A. Niewęgłowski (red.), Księga Jubileuszowa Profesora Ryszarda Skubisza, Warszawa 2022. Między obiektywnym porządkiem wartości a autonomią prawa cywilnego – konstytucyjne aspekty niegodności dziedziczenia, [w:] W. Borysiak, J. Wierciński (red.), Księga jubileuszowa Profesor Elżbiety Skowrońskiej-Bocian, Warszawa 2022. The Determination of Death under Polish Law in Comparative, Historical and Medical Perspective, “European Journal of Health Law” (27) 2020/5, s. 1-19 [współautor]. O wizji porządku prawnego Marka Safjana [w:] K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Profesor Marek Safjan. Znany i nieznany. Księga jubileuszowa z okazji siedemdziesiątych urodzin, Warszawa 2020, s. 59-64. Zagadnienie parytetu płci w organach spółek prawa handlowego w świetle Konstytucji RP i prawa Unii Europejskiej, [w:] M. Dumkiewicz, K. Kopaczyńska-Pieczniak, J. Szczotka (red.), Sto lat polskiego prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kidybie, Warszawa 2020, s. 357-375 [współautor]. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP w orzecznictwie Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej, [w:] M. Granat (red.), Sądownictwo konstytucyjne. Teoria i praktyka, t. II, Warszawa 2019, s. 181-202. Richterwahl und europäisches Recht, “Europarecht” 5/2019, s. 522-545 [współautor]. Perspektywy rozwoju odpowiedzialności cywilnej za inteligentne roboty, “Forum Prawnicze” 2/2019, s. 3-17. Constitutional Dimensions of the Judicial Restitution of Wrongfully Expropriated Property in Poland, “Loyola of Los Angeles International & Comparative Law Review” (41) 2018/3, s. 369-408 [współautor]. Instytucje prawa medycznego, t. 1, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2018, [współredaktor oraz współautor]. Szczególne świadczenia zdrowotne, t. 2, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2018, [współredaktor oraz współautor]. Organizacja systemu ochrony zdrowia, t. 3, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2020 [współredaktor oraz współautor]. Prawo farmaceutyczne, t. 4, seria System Prawa Medycznego, Warszawa 2019 [współredaktor]. Prawo i państwo. Księga jubileuszowa 200-lecia Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2017 [redaktor i współautor].
Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016, [współredaktor oraz współautor]. Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, Warszawa 2016, [współredaktor oraz współautor]. Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa, [w:] M. Derlatka, L. Garlicki, M. Wiącek (red.), Na straży państwa prawa. Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2016, s. 405–432. Przesłanki przedmiotowe kontroli konstytucyjności w trybie skargowym, [w:] K. Urbaniak (red.) Skarga konstytucyjna. Zagadnienia teorii i praktyki, Poznań 2015, s. 79–129. Europejski Trybunał Praw Człowieka. Zagadnienia ustrojowe i procesowe. Skutki orzeczeń, OIRP Warszawa 2014, [współautor].